I85PREP
⌘ K
VWO Aardrijkskunde Cariben study materials
VWO Aardrijkskunde Cariben study resources

VWO Aardrijkskunde Cariben practice questions

One question at a time. Build your VWO Aardrijkskunde Cariben understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Welke uitspraak beschrijft het begrip draagkracht (carrying capacity) van een eiland het beste?

  1. Het aantal inwoners dat jaarlijks een eiland verlaat om elders werk te zoeken
  2. Het maximale aantal mensen dat een eiland duurzaam kan ondersteunen met de beschikbare hulpbronnen en ecosystemen Correct answer.
  3. De totale oppervlakte van een eiland die geschikt is voor toeristische bebouwing
  4. De snelheid waarmee de bevolking van een eiland per jaar groeit door natuurlijke aanwas

Explanation

Draagkracht geeft aan hoeveel mensen een gebied kan dragen zonder de hulpbronnen en ecosystemen uit te putten. Op kleine eilanden met beperkt zoet water, landbouwgrond en afvalverwerkingscapaciteit is die grens snel bereikt. Overschrijding leidt tot milieudegradatie en afhankelijkheid van import.

Question 2Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Een Caribisch eiland importeert bijna al zijn voedsel. Welk mondiaal vraagstuk wordt hierdoor vooral zichtbaar?

  1. Daling van de zeespiegel rond het eiland door minder landbouw
  2. Vermindering van de lokale werkgelegenheid in de toeristische sector
  3. Afhankelijkheid van wereldwijde handelsketens en kwetsbaarheid bij prijsstijgingen Correct answer.
  4. Toename van de natuurlijke bevolkingsgroei op het eiland

Explanation

Wie voedsel importeert, is afhankelijk van scheepvaart, wereldmarktprijzen en logistieke ketens. Verstoringen elders werken direct door in de lokale voedselzekerheid en kosten. Dit maakt de mondiale vervlechting van kleine eilandeconomieën zichtbaar.

Question 3Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Wat is het broeikaseffect in de context van mondiale klimaatvraagstukken?

  1. Het opwarmen van zeewater uitsluitend door vulkanische activiteit op de oceaanbodem
  2. Het terugkaatsen van zonne-energie door witte wolken boven het aardoppervlak
  3. Het jaarlijks wegvallen van de ozonlaag boven de tropische Atlantische Oceaan
  4. Het vasthouden van warmte in de atmosfeer door gassen zoals CO2 en methaan Correct answer.

Explanation

Broeikasgassen in de atmosfeer laten zonne-energie binnen maar houden een deel van de uitgaande warmtestraling vast. Menselijke uitstoot versterkt dit natuurlijke effect, waardoor de gemiddelde temperatuur stijgt. Dit mechanisme ligt aan de basis van het mondiale klimaatvraagstuk.

Question 4Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Een klein eiland heeft een smalle economische basis met toerisme en financiële diensten. Welke eigenschap van mondiale systeemwerking past hierbij?

  1. Afname van de afhankelijkheid van het buitenland naarmate de economie krimpt
  2. Sterke weerbaarheid omdat er weinig internationale contacten zijn
  3. Grote kwetsbaarheid voor schokken elders doordat de eigen economie weinig vertakkingen heeft Correct answer.
  4. Volledige zelfvoorziening doordat de economie zo klein is

Explanation

Een smalle economische basis betekent weinig buffers: valt het toerisme weg, dan raakt de hele economie in problemen. Kleine eilandeconomieën zijn daarom extra gevoelig voor mondiale schokken. Systeemdenken laat zien hoe één verandering doorwerkt in het hele systeem.

Question 5Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Wat wordt bedoeld met de mondiale waterkringloop als systeem?

  1. De vaste route die rivieren afleggen van bron tot monding zonder onderbreking
  2. De stijging van de zeespiegel als gevolg van het smelten van gletsjers alleen
  3. De opslag van zoet water in diepe grondlagen die nooit meer wordt aangevuld
  4. De continue verplaatsing van water tussen oceanen, atmosfeer, land en ijs, aangedreven door zonne-energie Correct answer.

Explanation

De waterkringloop verbindt oceanen, atmosfeer, land en ijskappen via verdamping, neerslag en afstroming. De energie voor dit systeem komt van de zon. Veranderingen op één plek, zoals ontbossing of opwarming, beïnvloeden de kringloop elders.

Question 6Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Waarom is ontbossing op een tropisch eiland een mondiaal vraagstuk en niet alleen een lokaal probleem?

  1. Ontbossing vermindert de draaisnelheid van de aarde meetbaar
  2. Ontbossing verhoogt de zoutconcentratie van de oceanen op wereldschaal
  3. Bossen slaan koolstof op, dus ontbossing draagt wereldwijd bij aan de uitstoot van broeikasgassen Correct answer.
  4. Bossen bepalen de wereldwijde getijdenbeweging langs de kusten

Explanation

Bomen leggen koolstof vast; bij kap komt die koolstof als CO2 vrij. Daarmee raakt lokale ontbossing de mondiale koolstofbalans en het klimaat. Ook biodiversiteitsverlies heeft gevolgen buiten het eiland.

Question 7Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Wat kenmerkt een perifere positie van een Caribisch eiland in het wereldsysteem?

  1. Het is economisch volledig onafhankelijk van andere landen
  2. Het stelt zelf de regels op voor de wereldhandel en bepaalt de prijzen van grondstoffen
  3. Het levert vooral grondstoffen en diensten aan centrumlanden en importeert afgewerkte producten Correct answer.
  4. Het heeft een groter aandeel in onderzoek en ontwikkeling dan de centrumlanden

Explanation

In de centrum-periferiebenadering leveren perifere gebieden grondstoffen, arbeid of toeristische diensten aan centra. De centra verwerken die tot hoogwaardige producten en bepalen vaak de prijzen. Zo blijven de machtsverhoudingen in het wereldsysteem ongelijk.

Question 8Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Een eilandstaat vraagt hulp aan een internationaal klimaatfonds voor kustbescherming. Welk beginsel uit het mondiale klimaatbeleid past hierbij?

  1. Het beginsel dat klimaatmaatregelen alleen op het vasteland gelden
  2. Het beginsel dat ontwikkelingslanden geen klimaatverdragen mogen ondertekenen
  3. Het beginsel dat elk land zijn eigen uitstoot volledig mag negeren
  4. Het beginsel dat rijke landen die veel hebben uitgestoten financieel bijdragen aan kwetsbare landen Correct answer.

Explanation

In internationale klimaatverdragen is vastgelegd dat rijkere, historisch grootste uitstoters kwetsbare landen ondersteunen. Kleine eilandstaten horen bij de meest kwetsbare groep. Financiering voor kustbescherming en adaptatie past bij dit rechtvaardigheidsbeginsel.

Question 9Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Wat is een belangrijke oorzaak van verzilting van bodem en zoetwaterbronnen op laaggelegen eilanden?

  1. Het toenemen van de neerslag in het regenseizoen
  2. Het groeien van koraalriffen langs de kust
  3. Het binnendringen van zeewater doordat de zoetwaterbel onder het land kleiner wordt Correct answer.
  4. Het neerslaan van stofdeeltjes uit Saharazand op de bodem

Explanation

Op eilanden rust zoet water als een lens op zout grondwater. Bij zeespiegelstijging, te veel winning of droogte wordt die lens kleiner en dringt zout water binnen. Zo kan drinkwater en landbouwgrond verloren gaan.

Question 10Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Welke migratiestroom is een voorbeeld van een mondiale demografische ontwikkeling die kleine eilanden raakt?

  1. De emigratie van jongeren naar grotere economieën, met vergrijzing op het eiland als gevolg Correct answer.
  2. De immigratie van jongeren naar het eiland waardoor de bevolking verjongt
  3. De daling van het aantal internationale vluchten naar het eiland
  4. De terugkeer van alle eilandbewoners naar het platteland

Explanation

Jonge, hoogopgeleide bewoners trekken vaak weg naar landen met meer werk en hogere lonen, de zogenoemde braindrain. Achterblijvers zijn relatief oud, waardoor de bevolking vergrijst. Dit beïnvloedt arbeidsmarkt, zorg en economische groei.

Question 11Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Wat betekent het begrip ecologische voetafdruk in een mondiale context?

  1. De afstand die een dier aflegt tijdens zijn jaarlijkse trek
  2. Het aantal diersoorten dat in een bepaald gebied voorkomt
  3. De hoeveelheid regen die in een stroomgebied valt
  4. De oppervlakte aardoppervlak die nodig is om iemands verbruik en afval te verwerken Correct answer.

Explanation

De ecologische voetafdruk drukt het beslag op land en water uit in hectares. Bij een groot verbruik wordt beslag gelegd op hulpbronnen elders in de wereld. Daarmee maakt het begrip mondiale ongelijkheid in grondstoffengebruik zichtbaar.

Question 12Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Waarom is afvalbeheer op een klein eiland een groter probleem dan in een groot land?

  1. Er wordt op kleine eilanden minder afval per persoon geproduceerd dan elders
  2. Internationale verdragen verbieden afvalverwerking op eilanden
  3. Afval verdwijnt op eilanden vanzelf sneller door het tropische klimaat
  4. Er is weinig ruimte voor stortplaatsen en recyclen is duur door kleine volumes en hoge transportkosten Correct answer.

Explanation

Ruimtegebrek en kleine volumes maken storten en recyclen lastig en duur. Afval moet vaak per schip worden afgevoerd of op het eiland worden verwerkt. Zo wordt een lokaal probleem onderdeel van mondiale logistiek en milieudruk.

Question 13Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Wat is het versterkte broeikaseffect?

  1. De extra opwarming doordat menselijke uitstoot de natuurlijke concentratie broeikasgassen verhoogt Correct answer.
  2. De opwarming die alleen optreedt tijdens zonnevlekkenmaxima
  3. Het afkoelen van de atmosfeer door fijnstof uit vulkanen
  4. De natuurlijke cyclus van ijstijden zonder menselijke invloed

Explanation

Zonder menselijke invloed houdt een natuurlijke hoeveelheid broeikasgassen de aarde leefbaar. Door verbranding van fossiele brandstoffen en ontbossing stijgt de concentratie. Het extra vasthouden van warmte heet het versterkte broeikaseffect.

Question 14Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Een eiland wil zijn kwetsbaarheid voor wereldwijde voedselprijzen verkleinen. Welke maatregel past het beste bij systeemdenken?

  1. Wachten tot de wereldmarktprijzen vanzelf dalen
  2. Investeren in lokale en regionale voedselproductie om de afhankelijkheid van import te spreiden Correct answer.
  3. Alle landbouwgrond omzetten in golfbanen voor toeristen
  4. De import volledig staken zonder alternatieve productie op te bouwen

Explanation

Systeemdenken zoekt naar maatregelen die de veerkracht van het hele systeem vergroten. Lokale en regionale productie spreidt het risico en verkleint de afhankelijkheid van één mondiale keten. Zo worden buffers ingebouwd tegen prijsschokken.

Question 15Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Welke rol speelt de Atlantische oceaanstroming (Golfstroom en vervolg) in het mondiale klimaatsysteem?

  1. Hij zorgt voor het ontstaan van de getijden langs de Caribische kust
  2. Hij bepaalt de jaarlijkse hoeveelheid neerslag in de Sahara volledig
  3. Hij transporteert warmte van de tropen naar hogere breedten en beïnvloedt daarmee het klimaat van omliggende gebieden Correct answer.
  4. Hij veroorzaakt aardbevingen langs de Caribische plaatgrens

Explanation

Warme oceaanstromen voeren warmte van lage naar hoge breedten. Daardoor is het klimaat aan de Europese westkust zachter dan op gelijke breedte elders. Veranderingen in deze stroming kunnen het regionale klimaat beïnvloeden.

Question 16Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Wat betekent adaptatie in het mondiale klimaatvraagstuk?

  1. Het weigeren van internationale klimaatverdragen
  2. Het verplaatsen van vervuilende industrie naar andere landen
  3. De uitstoot van broeikasgassen volledig stopzetten voordat gevolgen optreden
  4. Maatregelen nemen om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen, zoals dijken en wateropslag Correct answer.

Explanation

Adaptatie richt zich op het beperken van schade door veranderingen die al optreden. Voorbeelden zijn kustbescherming, betere irrigatie en noodplannen. Mitigatie daarentegen richt zich op het verminderen van de oorzaken, namelijk de uitstoot.

Question 17Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Waarom is biodiversiteit op geïsoleerde eilanden extra kwetsbaar voor mondiale invloeden?

  1. Biodiversiteit op eilanden wordt bepaald door de wereldhandel in plaats van door het klimaat
  2. Soorten komen vaak alleen daar voor en kunnen niet uitwijken, waardoor invasieve soorten snel schade aanrichten Correct answer.
  3. Eilandsoorten planten zich altijd langzamer voort dan soorten op het vasteland
  4. Eilanden hebben geen natuurlijke vijanden, dus soorten sterven niet uit

Explanation

Door isolatie ontstaan unieke soorten die nergens anders leven. Ze zijn niet bestand tegen nieuwe roofdieren of concurrenten die met schepen en vliegtuigen meekomen. Uitsterven op eilanden is daardoor relatief vaak en definitief.

Question 18Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Wat houdt de term globalisering in aardrijkskundige zin in?

  1. De groei van de wereldbevolking uitsluitend door natuurlijke aanwas
  2. Het streven van elk land naar volledige economische zelfvoorziening
  3. De toenemende vervlechting van economieën, culturen en informatie over de hele wereld Correct answer.
  4. De beweging van de aardkorst over de aardbol

Explanation

Globalisering beschrijft hoe handel, migratie, communicatie en cultuur wereldwijd met elkaar verweven raken. Kleine eilanden ervaren dit via toerisme, import en mediagebruik. Machtsverschillen bepalen wie van die vervlechting profiteert.

Question 19Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Een eiland voert een belasting in op cruiseschepen om milieuschade te betalen. Welk mondiaal debat raakt dit vooral?

  1. De vraag of eilanden hun eigen munteenheid mogen invoeren
  2. Het debat over de maximale hoogte van gebouwen aan de kust
  3. De discussie over de snelheid van internet op afgelegen eilanden
  4. De discussie over het internaliseren van milieukosten in de prijs van toerisme Correct answer.

Explanation

Met een heffing worden kosten van vervuiling en overbelasting doorberekend aan de veroorzaker. Dat sluit aan bij het principe dat de vervuiler betaalt. Zo wordt toerisme onderdeel van mondiale duurzaamheidsdiscussies.

Question 20Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Wat is het verschil tussen weer en klimaat in het licht van het mondiale klimaatvraagstuk?

  1. Klimaat gaat over één dag en weer over meerdere jaren
  2. Beide begrippen betekenen in de klimatologie precies hetzelfde
  3. Weer geldt alleen op zee en klimaat alleen op land
  4. Weer beschrijft korte-termijnomstandigheden, klimaat het gemiddelde over decennia Correct answer.

Explanation

Weer is de toestand van de atmosfeer op een bepaald moment, zoals regen of zon. Klimaat is het gemiddelde en de spreiding van weer over een lange periode. Klimaatverandering wordt daarom vastgesteld over decennia, niet op basis van één warme dag.

Question 21Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Waarom kan een kleine eilandstaat via internationale organisaties meer invloed uitoefenen dan op grond van zijn inwonertal verwacht mag worden?

  1. Omdat eilanden de wereldhandel in graan controleren
  2. Omdat kleine staten automatisch meer stemrecht hebben in de Verenigde Naties
  3. Omdat internationale organisaties alleen naar eilanden luisteren
  4. Door zich te verenigen met andere eilanden kan hij gezamenlijk standpunten over klimaat en zeeën kracht bijzetten Correct answer.

Explanation

Afzonderlijk hebben kleine staten weinig gewicht, maar in allianties zoals de kleine eilandstatenorganisatie bundelen ze hun stem. Daardoor zetten ze klimaatfinanciering en zeespiegelbescherming hoger op de mondiale agenda. Dit toont hoe netwerken macht in het wereldsysteem verschuiven.

Question 22Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Wat wordt bedoeld met een tipping point in het klimaatsysteem?

  1. Een punt waarop de weersverwachting voor één dag onbetrouwbaar wordt
  2. De grens tussen twee tijdzones op de evenaar
  3. Het moment waarop een land zijn uitstoot begint te meten
  4. Een drempel waarna een systeem zoals een ijskap of oceaanstroming onomkeerbaar verandert Correct answer.

Explanation

Bij een kantelpunt wordt een geleidelijke verandering plotseling onomkeerbaar. Smeltende ijskappen of verzwakkende oceaanstromen kunnen dan versneld veranderen. Zulke drempels maken klimaatbeleid urgent en wereldwijd.

Question 23Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Een eiland importeert afgewerkte producten en exporteert vooral toeristische diensten. Wat betekent dit voor de handelsbalans en de mondiale positie?

  1. De mondiale positie wordt bepaald door de oppervlakte van het eiland, niet door handel
  2. De import van goederen kan de handelsbalans onder druk zetten, terwijl de dienstenexport via toerisme inkomsten oplevert Correct answer.
  3. De handelsbalans is altijd in evenwicht omdat diensten niet meetellen
  4. Het eiland heeft een overschot omdat het weinig goederen importeert

Explanation

De handelsbalans vergelijkt de waarde van goederenimport en -export. Diensten zoals toerisme worden apart geboekt en kunnen een tekort op goederen compenseren. Zo laat de betalingsbalans zien hoe een eiland in het wereldsysteem is ingebed.

Question 24Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Waarom is zoetwatertekort op een Caribisch eiland een typisch systeemvraagstuk dat meerdere schaalniveaus verbindt?

  1. Lokale winning, regionale neerslagpatronen en mondiale klimaatverandering beïnvloeden samen de beschikbaarheid van zoet water Correct answer.
  2. Zoetwatertekort is een vast gegeven dat niet door beleid kan veranderen
  3. Alleen de wereldmarkt voor flessenwater bepaalt de lokale beschikbaarheid
  4. Zoetwatertekort wordt uitsluitend veroorzaakt door het gedrag van individuele bewoners

Explanation

Beschikbaarheid van water hangt af van lokale winning, regionale neerslag en mondiale opwarming die de zeespiegel en verdamping beïnvloedt. Deze factoren grijpen op elkaar in. Daarom vraagt waterbeleid om afstemming tussen meerdere schaalniveaus.

Question 25Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Wat is het belang van de Exclusive Economic Zone (EEZ) voor een eilandstaat?

  1. De zone geeft het recht om het zeewater te verbieden te verdampen
  2. De zone verplicht andere landen om toeristen naar het eiland te sturen
  3. De zone bepaalt de maximale hoogte van vliegverkeer boven het eiland
  4. Binnen de zone heeft de staat het recht om visgronden en andere hulpbronnen in zee te exploiteren Correct answer.

Explanation

Een EEZ strekt zich uit tot 200 zeemijl uit de kust en geeft de kuststaat rechten op vis, olie en andere hulpbronnen. Voor kleine eilanden kan de zeerechten veel groter zijn dan het landoppervlak. Daardoor ontstaan mondiale spanningen over visgronden en zeegrenzen.

Question 26Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Een Caribisch eiland importeert vrijwel alle voedingsmiddelen en de wereldmarktprijs van graan stijgt sterk. Welk begrip uit het mondiale systeemdenken beschrijft het beste hoe een gebeurtenis op wereldschaal direct doorwerkt in de lokale voedselzekerheid?

  1. Periferie
  2. Globalisering
  3. Schaalverbinding Correct answer.
  4. Ecologische voetafdruk

Explanation

Schaalverbinding betekent dat processen op het ene ruimtelijke niveau (mondiale markt) direct gevolgen hebben op een ander niveau (het eiland). Globalisering is een breder proces van toenemende onderlinge afhankelijkheid, maar benoemt niet specifiek de doorwerking tussen schaalniveaus. Periferie en ecologische voetafdruk beschrijven respectievelijk een positie in het wereldsysteem en een beslag op hulpbronnen, niet de directe koppeling tussen wereldprijs en lokale voedselzekerheid.

Question 27Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Een klein eilandstaatje in de Cariben heeft een kleine bevolking en een beperkte economie. Toch weet het via een groep van kleine eilandstaten en internationale klimaatonderhandelingen invloed uit te oefenen op mondiale afspraken. Welk begrip uit de mondiale politieke geografie verklaart dit verschijnsel het beste?

  1. Collectieve actie Correct answer.
  2. Soft power
  3. Autarkie
  4. Stemmenaantal

Explanation

Collectieve actie is het gezamenlijk optreden van staten om een gedeeld doel te bereiken. Door hun standpunten af te stemmen en als groep te onderhandelen, kunnen kleine eilandstaten samen meer invloed uitoefenen op klimaatafspraken. Juist die samenwerking staat in de beschreven situatie centraal.

Question 28Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Een Caribisch eiland bouwt een zeewaterontzoutingsinstallatie om zoetwatertekorten door droogte en verzilting tegen te gaan. De installatie draait op stroom van een dieselcentrale. Welke systeemanalyse past het beste bij deze keuze?

  1. De maatregel vermindert de zoetwatervraag structureel, waardoor het eiland op lange termijn niet meer afhankelijk is van regenval.
  2. De maatregel lost het probleem eenmalig op en heeft geen gevolgen buiten de energiesector.
  3. De maatregel versterkt de veerkracht tegen droogte, maar vergroot de afhankelijkheid van geïmporteerde brandstof en de CO2-uitstoot. Correct answer.
  4. De maatregel is een vorm van mitigatie, omdat ontzouting de oorzaak van klimaatverandering aanpakt.

Explanation

Een systeemanalyse brengt zowel de gewenste als de ongewenste effecten in kaart. Ontzouting verhoogt de zoetwaterbeschikbaarheid en daarmee de veerkracht tegen droogte, maar de dieselcentrale zorgt voor meer importafhankelijkheid en uitstoot van broeikasgassen. Daarmee is er sprake van een afruil tussen twee kwetsbaarheden.

Question 29Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Op een Caribisch eiland neemt het aantal cruisepassagiers sterk toe. De lokale overheid overweegt een heffing per passagier om de druk op riool, afvalverwerking en stranden te bekostigen. Welke redenering vanuit systeemdenken onderbouwt deze maatregel het beste?

  1. De heffing internaliseert de externe kosten van het toerisme, zodat de vervuiler betaalt en de druk op publieke voorzieningen afneemt. Correct answer.
  2. De heffing maakt het eiland volledig zelfvoorzienend in de financiering van alle publieke voorzieningen.
  3. De heffing verlaagt de wereldwijde vraag naar cruises, waardoor de mondiale CO2-uitstoot van de scheepvaart daalt.
  4. De heffing is een vorm van protectionisme die de lokale economie beschermt tegen buitenlandse concurrentie.

Explanation

Externe kosten zijn kosten van een activiteit die niet in de prijs zijn opgenomen, zoals milieuschade en extra druk op publieke voorzieningen. Een heffing brengt deze kosten in de prijs, zodat de gebruiker betaalt en de druk op riool, afval en stranden kan worden gefinancierd. Dat past bij het beginsel 'de vervuiler betaalt' in systeemdenken.

Question 30Wereld: mondiale vraagstukken en systeemdenken

Een eilandstaat overweegt om zijn Exclusive Economic Zone (EEZ) strenger te beschermen tegen overbevissing door buitenlandse vloot. Welke analyse van de gevolgen voor het mondiale systeem is het meest volledig?

  1. Bescherming van de EEZ leidt automatisch tot een hogere visprijs op de wereldmarkt en daarmee tot minder voedselzekerheid.
  2. Bescherming van de EEZ kan de visbestanden lokaal herstellen, maar kan ook leiden tot verplaatsing van de vissersvloot naar andere wateren, met nieuwe druk elders. Correct answer.
  3. Bescherming van de EEZ heeft alleen lokale gevolgen, omdat vis een lokale hulpbron is die niet op de wereldmarkt wordt verhandeld.
  4. Bescherming van de EEZ is in strijd met het internationale zeerecht, omdat alle landen altijd vrije toegang hebben tot de zee.

Explanation

Een systeemanalyse kijkt naar verschuivingen in het hele netwerk. Als een eiland zijn EEZ sluit voor buitenlandse vloot, kan de visstand zich lokaal herstellen, maar de vloot kan uitwijken naar andere visgronden en daar overbevissing veroorzaken. Zo kan een lokale maatregel een mondiaal verplaatsingseffect hebben.

Question 31Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Welke plaatbeweging hoort bij een divergente plaatgrens in de Caribische regio?

  1. Twee platen schuiven horizontaal langs elkaar zonder dat korst verdwijnt of ontstaat.
  2. Twee platen bewegen naar elkaar toe en de oceanische plaat duikt onder de continentale plaat.
  3. Eén plaat blijft stil terwijl de andere eroverheen schuift zonder breukvorming.
  4. Twee platen bewegen uit elkaar en er stijgt magma op dat nieuwe korst vormt. Correct answer.

Explanation

Bij een divergente grens bewegen platen uit elkaar, waardoor de lithosfeer scheurt en magma opstijgt. Dat magma stolt en vormt nieuwe oceanische korst, zoals bij de Mid-Atlantische Rug. De andere beschrijvingen horen bij convergente of transforme grenzen.

Question 32Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Waardoor ontstaan de vulkanische eilanden van de Kleine Antillen, zoals Martinique en Saint Vincent?

  1. Door opheffing van koraalriffen langs een passieve continentrand.
  2. Door opwelling van magma langs een divergente rug in de Atlantische Oceaan.
  3. Door rek in de aardkorst boven een hotspot midden op een plaat.
  4. Door subductie van oceanische lithosfeer onder een eilandboog. Correct answer.

Explanation

De Kleine Antillen liggen op een eilandboog boven een subductiezone waar de Atlantische plaat onder de Caribische plaat duikt. Het smelten in de mantelwig levert magma dat tot stratovulkanen leidt. Koraalriffen of hotspots verklaren deze boogvormige vulkanische keten niet.

Question 33Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Welk verschijnsel past het beste bij een transforme plaatgrens?

  1. Een diepzeetrog met frequente diepe aardbevingen
  2. Een mid-oceanische rug met symmetrische zeebodemspreiding
  3. Een breukzone met ondiepe aardbevingen en horizontale verschuiving Correct answer.
  4. Een schildvulkaan met rustige basaltuitbarstingen

Explanation

Transforme grenzen kenmerken zich door horizontale verschuiving langs breuken, met ondiepe aardbevingen omdat er geen subductie is. De San Andreasbreuk en de breuken bij Hispaniola zijn voorbeelden. Troggen en ruggen horen bij andere plaatgrenzen.

Question 34Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Een aardbeving bij Puerto Rico ontstaat op grote diepte langs een naar beneden duikende plaat. Welke zone is dit?

  1. De Wadati-Benioffzone Correct answer.
  2. De lithosferische mantel
  3. De Mohorovičić-discontinuïteit
  4. De asthenosfeer

Explanation

Diepe aardbevingen langs een subducerende plaat ontstaan in de Wadati-Benioffzone, die de duikende plaat volgt tot honderden kilometers diepte. De Moho is de grens tussen korst en mantel, geen breukzone. De andere termen zijn lagen, geen aardbevingszones.

Question 35Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Op een plek op zee is de zeebodem 4000 meter diep. Hoe diep ligt de Moho onder zeeniveau als de oceanische korst daar 7 km dik is?

  1. 4000 m
  2. 11000 m Correct answer.
  3. 7000 m
  4. 3000 m

Explanation

De Moho ligt op de grens tussen korst en mantel, dus op de zeebodem plus de korstdikte. Dat is 4000 m waterdiepte plus 7000 m korst, samen 11000 m onder zeeniveau. De andere waarden vergeten een van beide componenten of trekken ze af.

Question 36Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Welke aardbeving wordt in de Caribische regio het vaakst veroorzaakt door breuken in de bovenste korst?

  1. Ondiepe bevingen langs breuken in de korst Correct answer.
  2. Bevingen die alleen bij vulkanen optreden tijdens uitbarstingen
  3. Bevingen die uitsluitend onder koraalriffen plaatsvinden
  4. Diepe bevingen op meer dan 300 km diepte

Explanation

De meeste schade in de regio komt van ondiepe bevingen langs breuken in de bovenste korst, bijvoorbeeld bij Hispaniola en Puerto Rico. Diepe bevingen komen alleen in subductiezones voor en zijn daar zeldzamer. Vulkanische en rifgebonden bevingen zijn geen zelfstandige categorie.

Question 37Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Welke lavasoort stroomt het gemakkelijkst uit en vormt brede, flauwe hellingen?

  1. Andesitische lava met middelmatig silica
  2. Obsidiaan dat snel stolt tot glas
  3. Basaltische lava met weinig silica Correct answer.
  4. Rhyolitische lava met veel silica

Explanation

Basaltische lava bevat weinig silica en is daardoor weinig viskeus, zodat ze ver stroomt en flauwe schildvormige hellingen maakt. Rhyolitische en andesitische lava zijn viskeuzer en bouwen steilere vulkanen. Obsidiaan is een gesteente, geen stromende lava.

Question 38Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Waarom zijn stratovulkanen, zoals op Montserrat, steiler dan schildvulkanen?

  1. Omdat afwisselende lagen stroperige lava en tefra dicht bij de krater blijven liggen Correct answer.
  2. Omdat ze alleen uit losse as bestaan die direct wegwaait
  3. Omdat ze onder water worden opgebouwd en daarna omhoog komen
  4. Omdat ze ontstaan door rek in de korst bij een divergente rug

Explanation

Stratovulkanen bouwen op uit afwisselende lagen stroperige lava en tefra, waardoor materiaal dicht bij de krater blijft en steile hellingen ontstaan. Schildvulkanen ontstaan juist uit dunne, vloeibare basaltlava. De andere verklaringen passen niet bij de opbouw van een stratovulkaan.

Question 39Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Welke vorm van vulkanisme hoort bij een hotspot onder een bewegende plaat?

  1. Eén enkele vulkaan die nooit ouder wordt
  2. Een trog met diepe aardbevingen
  3. Een reeks oudere en jongere eilanden op een lijn Correct answer.
  4. Een breukzone met horizontale verschuiving

Explanation

Bij een hotspot blijft de mantelpluim min of meer op zijn plaats terwijl de plaat eroverheen schuift. Zo ontstaat een keten van eilanden die naar de plaatbeweging ouder worden. Trog en breukzone horen bij andere plaatgrenzen.

Question 40Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Wat gebeurt er met gesteente bij contactmetamorfose?

  1. Het wordt door stromend water gesorteerd in lagen
  2. Het wordt door verwering tot klei afgebroken
  3. Het verandert door hitte van nabij magma zonder te smelten Correct answer.
  4. Het smelt volledig tot magma dat later uitvloeit

Explanation

Contactmetamorfose treedt op wanneer gesteente in de buurt van magma wordt verhit en daardoor van mineraalstructuur verandert, zonder te smelten. Volledig smelten zou magma opleveren en dat is geen metamorfose. Verwering en sedimentatie zijn exogene processen.

Question 41Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Welk gesteente is een typisch product van regionale metamorfose van kleiige sedimenten onder hoge druk?

  1. Kalksteen
  2. Leisteen Correct answer.
  3. Zandsteen
  4. Basalt

Explanation

Leisteen ontstaat uit fijnkorrelige kleisedimenten die onder druk en temperatuur metamorfoseren. Basalt is een stollingsgesteente en zandsteen en kalksteen zijn sedimentaire gesteenten. Alleen leisteen hoort bij regionale metamorfose.

Question 42Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Op een eiland in de Cariben is een strand met zwart zand zichtbaar. Wat is de meest waarschijnlijke bron?

  1. Erosie van donkere vulkanische gesteenten in de omgeving Correct answer.
  2. Aanvoer van wit kwartszand door zeestromen
  3. Afzetting van koraalkalk door branding
  4. Neerslag van zeezout op het strand

Explanation

Zwart zand ontstaat meestal door erosie en transport van donkere vulkanische gesteenten zoals basalt. Koraalkalk levert wit kalkzand en kwartszand is licht van kleur. Zoutneerslag vormt geen zandkorrels.

Question 43Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Welk proces is een vorm van chemische verwering?

  1. Verwering door plantenwortels die spleten openen
  2. Oplossing van kalksteen door koolzuurhoudend water Correct answer.
  3. Vorstverwering door water in spleten
  4. Schuren van gesteente door zand in de wind

Explanation

Bij chemische verwering verandert de samenstelling van het gesteente, zoals bij het oplossen van kalksteen door koolzuurhoudend water. Vorstverwering, zandschuring en worteldruk breken gesteente mechanisch af zonder de chemische samenstelling te veranderen.

Question 44Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Waarom lost kalksteen op in regenwater dat door de bodem is gegaan?

  1. Omdat kalksteen van nature zout bevat dat oplost
  2. Omdat regenwater koolstofdioxide opneemt en koolzuur vormt dat calciumcarbonaat aantast Correct answer.
  3. Omdat regenwater in de bodem zuurstof verliest en daardoor zuur wordt
  4. Omdat regenwater in de tropen altijd warmer is dan 30 graden

Explanation

Regenwater neemt in de bodem koolstofdioxide op en vormt koolzuur, dat calciumcarbonaat in kalksteen omzet in oplosbare stoffen. Zo ontstaan karstverschijnselen zoals grotten en zinkgaten. Zuurstofverlies of temperatuur alleen verklaart de oplossing niet.

Question 45Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Een rivier in een bergachtig deel van de Cariben vervoert grote blokken gesteente na een zware regenbui. Welk transportmechanisme is dit?

  1. Transport als zwevende opgeloste stoffen
  2. Transport van grof materiaal over de rivierbodem door sterke stroming Correct answer.
  3. Verdamping van water dat mineralen achterlaat
  4. Suspensie van fijne kleideeltjes

Explanation

Grof materiaal zoals blokken wordt bij sterke stroming over de bodem gerold of gesleept. Fijne deeltjes zweven in suspensie en opgeloste stoffen worden niet als vaste blokken vervoerd. Verdamping levert afzetting van mineralen op, geen bloktransport.

Question 46Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Wat kenmerkt een V-dal in een bergachtig gebied?

  1. Een trog die door een gletsjer is uitgeschuurd
  2. Een zandige delta aan de monding van een rivier
  3. Een brede vallei met een vlakke bodem door zijwaartse erosie
  4. Een smalle vallei met steile wanden door insnijding van een snelstromende rivier Correct answer.

Explanation

Een snelstromende rivier in een bergachtig gebied snijdt zich vooral verticaal in, waardoor een smal V-dal met steile wanden ontstaat. Zijwaartse erosie maakt juist brede dalen in het benedenstroomse deel. Gletsjertroggen en delta's zijn andere landvormen.

Question 47Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Waarom wordt de bodem van een rivier in het benedenstroomse deel van een eiland vaak vlakker en breder?

  1. Omdat gletsjers het dal hebben uitgeschuurd
  2. Omdat de stroomsnelheid afneemt en de rivier vooral zijwaarts erodeert en sediment afzet Correct answer.
  3. Omdat de rivier daar sneller stroomt en dieper insnijdt
  4. Omdat wind het materiaal heeft weggeblazen

Explanation

In het benedenstroomse deel neemt het verval af, waardoor de stroomsnelheid daalt en de rivier zijwaarts erodeert en sediment afzet. Zo ontstaat een brede, vlakke riviervlakte. Snelle stroming hoort bij het bovenstroomse deel.

Question 48Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Welke kustvorm ontstaat door afzetting van zand langs een kust waar golven en stroming het materiaal verplaatsen?

  1. Een gletsjerkrater
  2. Een diepe trog
  3. Een zandbank of strandhaak Correct answer.
  4. Een klif met een golfholte

Explanation

Bij afzetting van zand langs de kust ontstaan zandbanken, strandhaken en strandwallen. Kliffen en golfholten ontstaan juist door erosie. Troggen en gletsjerkraters horen bij andere processen.

Question 49Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Een rif bij een eiland groeit omhoog terwijl het eiland langzaam daalt. Welk riftype past bij deze situatie?

  1. Een barrièrerif dat door een lagune van de kust is gescheiden Correct answer.
  2. Een zandbank die bij eb droogvalt
  3. Een atol zonder eiland in het midden
  4. Een franjerif dat direct tegen de kust ligt

Explanation

Wanneer een eiland daalt en het rif blijft doorgroeien, ontstaat een lagune tussen rif en kust: een barrièrerif. Een franjerif ligt direct tegen de kust en een atol is een rifring zonder eiland in het midden. Een zandbank is geen rif.

Question 50Aarde: endogene en exogene processen en landschappen

Welke factor bepaalt het meest waarom koraalriffen in de Caribische Zee niet langs elke kust groeien?

  1. De temperatuur, helderheid en zoutgehalte van het zeewater Correct answer.
  2. De richting van de passaatwinden alleen
  3. De aanwezigheid van mangrovebossen op het strand
  4. De leeftijd van het eiland

Explanation

Koralen hebben warm, helder en zout water nodig en verdragen geen troebel of te koud water. Daarom groeien riffen niet langs kusten met veel zoetwaterafvoer of sediment. Windrichting en mangrovebossen zijn secundaire factoren.