Aarde: klimaat, weer en klimaatverandering
Klimaat en weer in het Caribisch gebied worden gestuurd door de ITCZ, de noordoostpassaat, de zeewatertemperatuur en de orkaangordel. Het examen toetst of je een klimaatgrafiek of weerkaart kunt verklaren en of je klimaatverandering kunt koppelen aan concrete risico's op de eilanden.
Sturende systemen
- De ITCZ schuift in de zomer noordelijk (regenseizoen) en in de winter zuidelijk (droog seizoen op de ABC-eilanden).
- De passaat waait uit het noordoosten: loefzijde nat, lijzijde droog door orografisch effect op reliëfrijke eilanden.
- Orkanen ontstaan boven zeewater warmer dan ongeveer 26,5 °C met lage schering; seizoen juni tot november, piek augustus-oktober.
- El Niño geeft vaak droogte op Aruba en Curaçao; La Niña juist meer neerslag.
Klimaatverandering
- Zeespiegelstijging, warmtestress en verzuring bedreigen koraalriffen.
- Meer extreme neerslag en langere droogtes; intensere orkanen met meer categorie 4 en 5.
Uitgewerkt voorbeeld
Vraag: verklaar het verschil tussen Aruba (ongeveer 450 mm per jaar) en de windward eilanden (meer dan 1.500 mm). Redenering: (1) Aruba ligt zuidelijk, buiten de zone waar de ITCZ langdurig ligt, in de drogere zuidelijke Caribische Zee; (2) de passaat brengt daar weinig vocht en er is nauwelijks reliëf voor stuwingsregen; (3) de windward eilanden liggen dichter bij de ITCZ en krijgen orografische regen plus orkaanregens. Noem dus zowel de algemene circulatie als het reliëf.
Valkuilen
- Weer en klimaat verwisselen: weer is van vandaag, klimaat is het langjarig gemiddelde.
- De passaatrichting fout hebben; hij komt uit het noordoosten.
- Orkanen alleen uit temperatuur verklaren zonder schering en luchtdruk.