VWO Chinese taal en cultuur flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Pinyin toontekens

Vier tonen: hoog vlak (mā), rijzend (má), dalend-rijzend (mǎ), dalend (mà). Een neutrale toon is kort, zwak en krijgt geen toontekens.

Derde toon sandhi

Twee derde tonen na elkaar: de eerste wordt uitgesproken als tweede toon. Zo klinkt 你好 als ní hǎo, terwijl de oorspronkelijke toontekens blijven staan.

不 sandhi

不 is normaal vierde toon (bù), maar wordt tweede toon (bú) wanneer het direct vóór een lettergreep met vierde toon staat, bijvoorbeeld 不是 (bú shì).

一 sandhi

一 is yī als telwoord alleen, maar yì vóór eerste, tweede of derde toon en yí vóór vierde toon, bijvoorbeeld 一天 (yì tiān) en 一样 (yí yàng).

Radicaal en foneticum

Een Chinees karakter bevat vaak een semantische radicaal die de betekeniscategorie aangeeft en een fonetisch component dat op de uitspraak wijst, bijvoorbeeld 妈 met 女 en 马.

SVO-woordvolgorde

De Chinese basisszin volgt onderwerp – werkwoord – object. Bijwoorden van tijd en plaats staan vóór het werkwoord, niet achter het object.

Ja/nee-vraag door herhaling

Een gesloten vraag maak je door het werkwoord te herhalen: 你去不去? (ga je of ga je niet?). Er is geen inversie en geen hulpwerkwoord nodig.

Vraagwoord in situ

Vraagwoorden zoals 什么, 谁 en 哪里 blijven op de plaats van het ontbrekende zinsdeel staan; de woordvolgorde verandert niet bij een vraag.

Maatwoord 个

Tussen een telwoord of aanwijzend voornaamwoord en een zelfstandig naamwoord staat een maatwoord. 个 is het algemene, bijvoorbeeld 一个人 en 这个书.

Ontkenning 不

不 ontkent gewoontes, staten en de tegenwoordige of toekomstige tijd. Het wordt niet gebruikt bij een voltooide handeling met 了.

Ontkenning 没有

没 of 没有 ontkent bezit en handelingen in het verleden. 我没有书 betekent ik heb geen boek; 我没去 betekent ik ben niet gegaan.

Jaartal in het Chinees

Een jaartal lees je cijfer voor cijfer: 一九九八年 voor 1998. Bij datum komt eerst het jaar, dan de maand, dan de dag.

Telwoord 两

两 (liǎng) gebruik je vóór een maatwoord in plaats van 二 (èr): 两个人 = twee mensen. Bij het tellen en bij getallen blijft het 二.

Beleefdheidsvorm 您

您 is de beleefde vorm van jij/u en wordt gebruikt tegen ouderen, meerderen en onbekenden. 请 vóór een werkwoord verzacht een verzoek of bevel.

Partikel 了

了 markeert voltooiing of een verandering van staat, niet simpelweg verleden tijd. Een zin met 了 kan ook over de toekomst gaan.

Partikel 过

过 achter het werkwoord drukt een ervaring uit: iets is ooit gebeurd. 我去过中国 betekent ik ben ooit in China geweest.

Partikel 着

着 achter het werkwoord geeft voortduring of een aanhoudende toestand aan, bijvoorbeeld 门开着 (de deur staat open) of 他坐着 (hij zit).

Ba-constructie 把

把 + bepaald object + werkwoord + resultaat of 了. De constructie benadrukt wat er met het object gebeurt, bijvoorbeeld 我把书看完了.

Passief met 被

被 + eventuele agent + werkwoord vormt het passief. In spreektaal komen 让 en 叫 voor; het klassieke passief heeft vaak een negatieve klank.

Resultaatcomplement

Een resultaatcomplement zoals 完, 好 of 到 achter het werkwoord geeft het gevolg aan: 吃完 = opgegeten, 看见 = gezien hebben.

Richtingscomplement

Richtingswoorden zoals 来, 去, 上, 下, 进 en 出 achter het werkwoord geven de bewegingsrichting aan, bijvoorbeeld 进来 (naar binnen komen).

Potentialis 得 en 不

Tussen werkwoord en complement geeft 得 mogelijkheid en 不 onmogelijkheid aan: 看得懂 = kunnen begrijpen, 看不见 = niet kunnen zien.

Vergelijking met 比

A 比 B + bijvoeglijk naamwoord vergelijkt twee zaken: 他比我高 (hij is langer dan ik). Graadswoorden als 很 mogen hier niet bij.

Relatieve bijzin vóór het nomen

Een bepaling staat vóór het zelfstandig naamwoord zonder betrekkelijk voornaamwoord: 我昨天买的书 = het boek dat ik gisteren kocht.

Koppelwoord 因为…所以

因为 introduceert de oorzaak en 所以 het gevolg. In het Chinees mogen beide samen in één zin staan, anders dan in het Nederlands.

Koppelwoord 虽然…但是

虽然 geeft een toegeving en 但是 de tegenstelling: 虽然下雨，但是我去了 (hoewel het regende, ging ik toch). Beide delen kunnen samen voorkomen.

Koppelwoord 不但…而且

不但…而且 betekent niet alleen … maar ook en verbindt twee gelijkwaardige zinsdelen of eigenschappen in oplopende volgorde.

Klassiek partikel 之

In klassiek Chinees is 之 een bezitspartikel, vergelijkbaar met 的: 中国之人 betekent de mensen van China. Het komt ook als voornaamwoord voor.

Klassiek partikel 也

In klassiek Chinees staat 也 vaak aan het einde van de zin als afsluitend partikel, zonder de betekenis van het moderne 也 (ook).

Chengyu 成语

Een chengyu is een vaste vier-tekensuitdrukking met een figuurlijke betekenis, vaak ontleend aan een historisch verhaal of klassieke tekst.

Gezicht en 面子

面子 verwijst naar sociaal aanzien. Confrontatie en openlijk afwijzen veroorzaken gezichtsverlies; indirecte communicatie en 关系 onderhouden dat aanzien.

Indirecte weigering

In Chinese interactie wordt een verzoek vaak indirect geweigerd met uitstel of een vaag antwoord, om het gezicht van beide partijen te sparen.