Presentatie 'Schule in Deutschland': één foute aantekening en één scheve zin
Je houdt een presentatie van twee minuten in het Duits over 'Schule in Deutschland', na een uitwisseling met een school in Kleve. Je hebt vier losse aantekeningen: (1) 'In Deutschland gibt es keine Schulpflicht.' (2) 'Am Sonntag sind die Geschäfte geschlossen.' (3) 'Viele Schüler machen nach der 10. Klasse ein Praktikum.' (4) 'Nach der Grundschule gehen die Kinder auf verschiedene Schulformen.' Je docent heeft gezegd dat één aantekening aantoonbaar fout is en dat je die moet schrappen. Verder wil je deze zin gebruiken: 'Ich finde, dass die Schüler haben zu viel Hausaufgaben.' Je twijfelt ook tussen 'Schüler' en 'Studenten' als je over kinderen van jouw leeftijd praat. De presentatie moet twee minuten duren en je mag je briefje niet voorlezen.
1. Welke aantekening is fout en wat zeg je in plaats daarvan? Betrek ook de andere drie aantekeningen in je oordeel.
Read the worked answer
Aantekening 1 is fout. Duitsland kent wel degelijk een 'Schulpflicht' (leerplicht): kinderen gaan meestal vanaf hun zesde jaar naar school en de leerplicht loopt in de meeste deelstaten ongeveer negen tot tien jaar, vaak aangevuld met een beroepsopleiding tot 18 jaar. Het woord 'keine' is hier het signaal: één ontkenning te veel en de hele bewering klapt om.
De andere drie kunnen blijven staan. (2) Op zondag zijn winkels in Duitsland gesloten; de zondagsrust is wettelijk geregeld, dus dat is veilig om te zeggen. (3) Een Praktikum rond of na de 10e klas is heel gebruikelijk; zeg wel 'viele' en niet 'alle'. (4) Na de Grundschule gaan kinderen naar verschillende schoolvormen - dat klopt in grote lijnen; noem geen aantallen deelstaten of jaren als je die niet zeker weet.
Vuistregel voor je presentatie: hoe stelliger het woord ('keine', 'alle', 'immer'), hoe groter de kans dat je het moet afzwakken. Bij twijfel zeg je 'meistens' of 'oft' in plaats van een absolute uitspraak.
2. Verbeter de zin 'Ich finde, dass die Schüler haben zu viel Hausaufgaben' en leg uit wat de regel is.
Read the worked answer
Correct: 'Ich finde, dass die Schüler zu viel Hausaufgaben haben.'
De regel: 'dass' is een onderschikkend voegwoord. In de bijzin gaat de persoonsvorm naar het einde van de zin. In het Nederlands gebeurt dat ook ('ik vind dat de leerlingen te veel huiswerk hebben'), dus je kunt hier je Nederlandse gevoel volgen: het werkwoord 'hebben/haben' staat achteraan.
Wat er in jouw zin misgaat: je hebt de bijzin als een hoofdzin opgebouwd ('die Schüler haben ...'). Dat klinkt voor een Nederlandse luisteraar bijna goed, waardoor je de fout zelf niet hoort - daarom is dit een typische fout in presentaties.
Controlevraag bij elke 'dass'-zin: staan er twee werkwoorden en staat de persoonsvorm achteraan? 'Ich finde' (hoofdzin, persoonsvorm op plaats 2) + '..., dass ... haben' (bijzin, persoonsvorm achteraan). Klopt.
3. Kies tussen 'Schüler' en 'Studenten' voor je publiek en onderbouw je keuze.
Read the worked answer
'Schüler' is juist. Je spreekt over kinderen van jouw leeftijd die naar school gaan, in dit geval naar een school in Kleve. In het Duits zijn dat 'Schüler' en 'Schülerinnen'.
'Studenten' betekent iets anders: dat zijn mensen aan een universiteit of hogeschool. Het Nederlandse woord 'student' lokt hier een valse vriend uit: in het Nederlands zeg je al snel 'student' voor iemand van 15, in het Duits zeg je dan 'Schüler'.
Praktisch voor je presentatie: gebruik consequent 'die Schüler' of, als je beide groepen bedoelt, 'die Schülerinnen und Schüler'. Eén keer 'Studenten' erdoorheen laten glippen valt direct op, juist omdat je publiek uit leerlingen bestaat. Zeg je per ongeluk 'Studenten', corrigeer jezelf dan hardop: 'Also, ich meine natürlich die Schüler' - dat kost je geen punten en laat zien dat je de woordkeuze beheerst.