VMBO GL/TL Duits key terms

De centrale vraag in een examenopgave die peilt of je de kern of het onderwerp van een hele tekst begrijpt. Je beantwoordt haar pas nadat je de tekst globaal hebt gelezen en de rode draad hebt gevonden.

Eén zin, meestal aan het begin of eind van een alinea, die de belangrijkste mededeling van die alinea samenvat. Andere zinnen geven vaak voorbeelden, uitleg of toelichting bij die zin.

Een tekst snel doorlezen om eerst het onderwerp, de opbouw en de bedoeling te achterhalen, zonder elk woord te vertalen. Daarna lees je gericht verder bij de delen waar een vraag over gaat.

Gericht zoeken in een tekst naar één bepaald gegeven, zoals een naam, jaartal, prijs of plaats, zonder de rest van de tekst aandachtig te lezen. Handig bij vragen naar details en feiten.

Een woord of korte uitdrukking dat de lezer wijst op een verband, bijvoorbeeld een tegenstelling, oorzaak, gevolg of opsomming. Voorbeelden zijn aber, deshalb, trotzdem en außerdem.

De logische relatie tussen twee zinnen of alineadelen, zoals oorzaak-gevolg, tegenstelling, doel of voorwaarde. Als je het verband herkent, kun je een vraag over de bedoeling van de schrijver beter beantwoorden.

Een verband waarbij twee zaken met elkaar worden gecontrasteerd, vaak aangegeven met woorden als aber, jedoch, sondern of im Gegensatz zu. Examenvragen vragen soms waarom een schrijver iets wél of juist niet vindt.

Datgene waar een tekst in het algemeen over gaat, in één of enkele woorden samengevat. Het onderwerp is ruimer dan de hoofdvraag en noemt nog geen standpunt of conclusie.

De naam boven een tekst die vaak al een aanwijzing geeft over het onderwerp of de bedoeling. Een titel kan ook ironisch of prikkelend zijn, dus je moet hem altijd controleren aan de hand van de tekst zelf.

Het eerste deel van een tekst, dat het onderwerp introduceert en de lezer nieuwsgierig maakt. Hier staan vaak de aanleiding en soms al een korte samenvatting van de boodschap.

Het laatste deel van een tekst, waarin de schrijver vaak een conclusie, samenvatting of oproep geeft. Vragen over de bedoeling van de schrijver verwijzen dikwijls naar deze alinea.

De slotsom die de schrijver trekt uit de aangevoerde feiten en argumenten. Let op woorden als also, folglich en zusammenfassend, die een conclusie aankondigen.

Een reden of bewijs dat de schrijver aanvoert om zijn mening of bewering te ondersteunen. Argumenten herken je aan woorden als weil, denn, deshalb en da.

De persoonlijke opvatting van de schrijver of van een persoon in de tekst over een kwestie. Onderscheid haar van feiten: een mening bevat vaak woorden als meiner Meinung nach of ich finde.

Een controleerbare gebeurtenis of gegeven dat niet afhangt van iemands persoonlijke opvatting. In teksten staan feiten vaak met getallen, jaartallen of namen van instanties.

Een klein, concreet gegeven in de tekst, zoals een tijdstip, bedrag of aantal. Detailvragen toetsen of je de juiste plek in de tekst kunt vinden en precies kunt lezen.

Wat de auteur met de tekst wil bereiken, bijvoorbeeld informeren, overtuigen, waarschuwen of vermaken. De toon en de keuze van argumenten helpen je deze bedoeling te bepalen.

De categorie waartoe een tekst hoort, zoals nieuwsbericht, advertentie, recensie, brief of ingezonden stuk. De tekstsoort bepaalt welke opbouw en welk taalgebruik je mag verwachten.

Een tekst die een product, dienst of evenement aanprijst en de lezer tot actie wil aanzetten. Vragen gaan vaak over de doelgroep, de voordelen en de bedoeling van de afzender.

De groep lezers of klanten voor wie een tekst of advertentie bedoeld is, zoals jongeren, ouders of vakmensen. De woordkeuze en het onderwerp verraden vaak voor wie de tekst is geschreven.

Een vetgedrukte regel boven een alinea of tekstdeel die aangeeft waar dat stuk over gaat. Tussenkoppen helpen je bij het snel vinden van het deel dat bij een vraag hoort.

Een tekstblok van enkele zinnen dat bij elkaar hoort en meestal één gedachte behandelt. Vragen verwijzen vaak naar een genummerde alinea, dus je moet goed kunnen zien waar die begint en eindigt.

De begroeting bovenaan een brief of e-mail, zoals Sehr geehrte Damen und Herren of Liebe Grüße. De aanhef verraadt de verhouding tussen afzender en ontvanger.

De laatste groet of slotformule onderaan een brief of e-mail, bijvoorbeeld Mit freundlichen Grüßen of Bis bald. De keuze tussen formeel en informeel zegt iets over de relatie tussen de schrijvers.

Een brief of e-mail aan een onbekende of aan een instantie, met een beleefde aanhef, u-vorm en een zakelijke toon. Je herkent hem aan woorden als Sehr geehrte en Mit freundlichen Grüßen.

Een bericht aan iemand die je goed kent, met een persoonlijke toon, de jij-vorm en alledaagse woorden. Vaak begint hij met Liebe of Hallo en eindigt hij met een informele groet.

Een woord met ongeveer dezelfde betekenis als een ander woord, bijvoorbeeld Arzt en Doktor. Bij meerkeuzevragen is het juiste antwoord vaak een synoniem van wat letterlijk in de tekst staat.

Een formulering die een begrip met andere woorden weergeeft in plaats van het woord zelf te noemen. Antwoorden in een toets parafraseren de tekst vaak, dus let op betekenis, niet op exacte woorden.

De precieze manier waarop een examenvraag is geformuleerd, inclusief wat je moet doen: citeren, samenvatten of een bewering beoordelen. Lees haar twee keer, want één woord kan het gevraagde antwoord veranderen.

Letterlijk een stukje tekst overnemen als antwoord op een vraag, meestal tussen aanhalingstekens en zonder het te veranderen. Neem alleen de woorden over die het gevraagde bewijs precies weergeven.

De omringende zinnen en de situatie waarin een woord of uitspraak staat. Je kunt de betekenis van een onbekend Duits woord vaak afleiden uit de context, zonder woordenboek.

De betekenis van een onbekend woord raden met behulp van de context, woorddelen of verwantschap met het Nederlands of Engels. Dit is sneller dan elk woord opzoeken en houdt je leestempo hoog.

Naslagwerk waarin je de betekenis van woorden opzoekt. In het examen is gebruik soms toegestaan; let dan op de juiste vorm en op woorden met meerdere betekenissen.

Namen van personen, plaatsen, merken en organisaties plus cijfers, jaartallen en bedragen in een tekst. Ze zijn meestal hetzelfde in het Nederlands en helpen je bij het scannend lezen.

De werkwoordsvorm die aangeeft dat iets nu gebeurt of een algemene waarheid is, zoals er arbeitet of sie wohnen. Veel nieuwsberichten en informatieve teksten staan in deze tijd.

De werkwoordsvorm die aangeeft dat iets in het verleden gebeurde, zoals er arbeitete of sie ist gegangen. Herken je deze tijd, dan weet je dat de tekst over een afgeronde gebeurtenis vertelt.

Het woord in een zin dat een handeling of toestand uitdrukt, zoals gehen, sein of haben. In het Duits staat het werkwoord in de hoofdzin op de tweede plaats, wat het lezen kan helpen.

Werkwoorden met een voorvoegsel dat in de hoofdzin losraakt en achteraan komt, zoals aufstehen of anrufen. Je herkent ze aan het voorvoegsel achter in de zin en moet beide delen samen vertalen.