Informatievaardigheden, rekenen en digitale hulpmiddelen
Dit domein toetst of je betrouwbare informatie vindt, of je gegevens correct berekent en of je digitale hulpmiddelen zoals een spreadsheet doelmatig inzet.
Bronnen beoordelen
Let op actualiteit (datum), autoriteit (wie is de auteur, welke organisatie), doel (informeren of verkopen), controleerbaarheid (wordt de bron elders genoemd) en het verschil tussen feit en mening. Gebruik voor cijfers bij voorkeur CBS, KvK of een brancheorganisatie. Tekst van een AI-chatbot is een hulpmiddel, geen bron: controleer altijd.
Zoeken
Zoek met trefwoorden, gebruik aanhalingstekens voor een exacte frase, een minteken om woorden uit te sluiten en site: om binnen één website te zoeken.
Rekenen
- Procent van een geheel: deel ÷ geheel × 100.
- Procentuele verandering: (nieuw − oud) ÷ oud × 100.
- Terugrekenen btw: prijs incl. 21% ÷ 1,21; incl. 9% ÷ 1,09.
- Indexcijfer: waarde ÷ basiswaarde × 100.
- Eenheden: 1 m³ = 1.000 liter, 1 kg = 1.000 gram; reken eerst alles naar dezelfde eenheid.
Spreadsheet
Celverwijzing A1; absolute verwijzing $A$1 blijft vast bij doorkopiëren. Functies: =SOM(), =GEMIDDELDE(), =AANTAL(), =ALS(voorwaarde; dan; anders), =AFRONDEN(). Kies een passende grafiek: een lijndiagram voor verloop in de tijd, een cirkeldiagram voor delen van een geheel, een staafdiagram om te vergelijken.
Uitgewerkt voorbeeld
De omzet ging van € 24.000 naar € 27.600. Procentuele verandering = (27.600 − 24.000) ÷ 24.000 × 100 = 15%. Een prijs van € 121,00 incl. 21% btw is € 121 ÷ 1,21 = € 100,00 excl. btw. Redenering: bij terugrekenen deel je door 1,21; 21% van 121 aftrekken zou € 95,59 geven en dat is fout, omdat de btw wordt berekend over het bedrag exclusief btw en niet over het bedrag inclusief btw.
Valkuilen
- Procent en procentpunt verwisselen: van 5% naar 6% is 1 procentpunt, maar 20% stijging.
- Bij doorkopiëren een absolute verwijzing met dollartekens vergeten.
- Het gemiddelde nemen van al gemiddelde cijfers zonder te wegen.
- Een bron zonder datum of auteur klakkeloos overnemen.