Debat: Ferplicht Frysk yn it Fuortset Underwiis
Yn it eksamen Gespreksfeardigens fiere fjouwer learlingen in debat fan 10 minuten yn it Frysk. De stelling is: 'Frysk moat ferplicht bliuwe yn it fuortset ûnderwiis.' Baukje hat de rol fan in âlder dy't it Frysk wichtich fynt, mar soargen hat oer de wurkdruk fan learlingen. Twa dielnimmers wolle it Frysk as fak ôfskaffe (it is dochs nutteloas yn 'e wrâld), ien wol mear Frysk. Baukje moat twa arguminten jaan, op ien tsjinargumint reagearje en minimaal ien foarbyld brûke. Se is senuweftich en skakelt gauris oer nei it Nederlânsk as se ûnderbrutsen wurdt. De beoardieler let op Frysk, gearhing en reaksje op oaren. Se hat 2 minuten foar in yntroduksje en 8 minuten foar it debat. Har grutste angst is dat se yn it Nederlânsk falt by in ûnderbrekking.
1. Formulearje in iepeningssintemint fan 2-3 sinnen dat beide kanten erkent en dochs in dúdlik stânpunt ynnimt.
Read the worked answer
'Ik bin foar it behâld fan Frysk as ferplicht fak, mar ik ha soargen oer de wurkdruk. Learlingen moatte Frysk leare, mar net troch oerbelesting. Myn foarstel is: hâld it ferplicht, mar meitsje it fak praktysker.' Dizze iepening lit sjen dat Baukje beide kanten sjocht en dochs in dúdlik stânpunt ynnimt. Se brûkt 'mar' om de noed te yntrodusearjen en komt mei in oplossing.
2. In dielnimmer seit: 'Frysk is dochs nutteloas, nim dan Ingelsk.' Hoe moat Baukje reagearje mei in tajaan en in tsjinpunt?
Read the worked answer
Baukje moat earst tajaan: 'Ingelsk is yndie wichtich foar de wrâld.' Dan in tsjinpunt: 'Mar Frysk is ús memmetaal en fersterket ús identiteit. It learen fan Frysk helpt ek by it learen fan oare talen.' Mei in foarbyld: 'Us buorlju prate thús Frysk; as de skoalle it net oanbiedt, ferlieze se in stik fan harren kultuer.' Sa reagearret se op it tsjinargumint sûnder de oare kant oan te fallen.
3. Baukje merkt dat se nei in ûnderbrekking yn it Nederlânsk falls is. Wat moat se daliks dwaan en wêrom?
Read the worked answer
Se moat daliks erkenne en weromgean: 'Pardon, ik gean wer fierder yn it Frysk.' Dêrnei in koarte sin yn it Frysk om 'e tried wer op te pakken. It is wichtich om net yn it Nederlânsk troch te gean, want de beoardieler let op 'e doeltaal. In koarte ekskusearring is better as in hiele útlis.