Fries (schrijfvaardigheid)
Dit domein toetst oftst sels in koarte Fryske tekst skriuwe kinst foar in echte lêzer: in e-mail, in brief, in berjocht, in klacht of in ferslach. Do krijst in opdracht mei in pear punten. Dy punten binne dyn checklist: elk punt dat net yn de tekst stiet, kostet punten.
Wat in tekst nedich hat
- Doel en publyk: wa lêst it, en wat moat dy persoan witte of dwaan?
- Register: do en dyn by freonen en leeftydsgenoaten; jo en jo (of jimme) by ûnbekenden, bedriuwen en ynstellings.
- Opbou: oanhef (wa bisto, wêrom skriuwst), midden (de punten fan de opdracht), slot (wat wolst dat der bart).
- Ferbiningswurden: earst, dêrnei, dêrom, mar, om't, ek.
Oanhef en slot
- Oanhef: "Bêste Jan," of "Achte hear," / "Bêste mefrou,".
- Iepenje mei in sin dy't it doel neamt: "Ik skriuw dy om't ...".
- Slot: "Mei freonlike groetnis," of "Groetnis,", dêrnei dyn namme.
Foarbyld mei redenaasje
Opdracht: skriuw in e-mail oan de sportklup. Freegje 1) oft der noch plak is by de swimgroep fan tiisdei, 2) wat it kostet, 3) oant wannear do dy opjaan moatst. Sin 1: "Ik skriuw jo om't ik graach hearre wol oft der noch plak is by de swimgroep fan tiisdei." Redenaasje: "jo" om't de klup gjin bekende is; nei "om't" giet it tiidwurd nei efteren ("is"); de bysin mei "oft" heart by "hear" wol. Sin 2: "Kinne jo my ek fertelle wat it kostet?" Sin 3: "En oant wannear moat ik my opjaan?"
Fallen dêr't punten mei ferlern wurde
- Ien fan de punten fan de opdracht ferjitte. Nummerje de punten earst en streepje se ôf.
- Do en jo trochinoar brûke yn deselde tekst.
- Nederlânske wurden en wurdfolge: "ik heb gister een brief geschreven" wurdt "ik ha juster in brief skreaun".
- Stavering fan do/dyn, hy/se en harren trochinoar helje.
- Ien lange sin sûnder haadletters en punten.
- In soad te koart skriuwe: it oantal wurden heart by de opdracht.