Lezen A2 cheat sheet
Lezen A2 · Keep the key ideas within reach.
Gebruiksvriendelijke teksten (borden, aanwijzingen, formulieren)
Borden met een pijl en één woord (UIT, INGANG, VERBODEN) geven een richting of regel; de pijl wijst de kant waar je moet gaan of waar de regel geldt.
Verbodsborden zijn kort en staan vaak in hoofdletters: VERBODEN TOEGANG, NIET ROKEN, GEEN FOTO'S. Het woord 'niet' of 'geen' is de kern.
Gebodsborden gebruiken een infinitief of gebiedende wijs: DOORLOPEN, STILTE, PAS OP. Ze zeggen wat je moet doen, niet wat je niet moet doen.
Waarschuwingsborden bevatten vaak 'LET OP' of 'PAS OP' gevolgd door een risico (GLADDE VLOER, LOSLOPENDE HOND).
Op formulieren betekent een asterisk (*) meestal 'verplicht invullen'; een leeg vakje zonder ster is optioneel.
Formulierlabels: 'Voornaam' is je roepnaam, 'Achternaam' is je familienaam, 'Geboortedatum' schrijf je als dd-mm-jjjj, 'Geslacht' is M/V/X.
Aanwijzingen in openbare ruimtes gebruiken vaak een nummer of letter bij een balie of loket; het nummer op je ticket bepaalt wanneer je aan de beurt bent.
Bij een bord met meerdere regels geldt de bovenste regel meestal als hoofdregel en de regels eronder als uitzondering of detail.
Correspondentie en berichten (e-mails, kaarten, korte brieven)
Een e-mail begint met een aanhef: 'Beste [naam]' of 'Geachte [naam]' (formeel), 'Hoi [naam]' (informeel). De aanhef bepaalt de toon van de hele mail.
De slotgroet past bij de aanhef: 'Met vriendelijke groet' bij formeel, 'Groetjes' of 'Tot snel' bij informeel.
Het onderwerp (subject) van een e-mail staat boven de tekst en vat in enkele woorden samen waar de mail over gaat.
Een kaart bevat vaak een korte wens of groet; de afzender ondertekent met zijn naam, soms met 'Liefs' of 'Groetjes'.
In een korte brief staat de kernboodschap meestal in de eerste of tweede alinea; de rest geeft uitleg of een verzoek.
Signaalwoorden voor een verzoek: 'Ik wil je vragen om...', 'Kun je...?', 'Zou je... willen...?'. Het antwoord staat vaak in de volgende alinea.
Een formele brief bevat afzender, geadresseerde, datum, aanhef, tekst, slotgroet en ondertekening; een informele brief mist vaak de geadresseerde bovenaan.
'Bij voorbaat dank' betekent dat de schrijver alvast bedankt voor een reactie die nog moet komen.
Informatieve teksten (folders, advertenties, nieuwsberichten)
Een nieuwsbericht begint met de belangrijkste informatie: wie, wat, waar, wanneer en waarom staan vaak in de eerste alinea (de lead).
Een folder heeft vaak kopjes per onderwerp; de eerste zin onder een kopje geeft de kern van dat onderdeel.
In een advertentie zijn prijs, datum, locatie en contactgegevens de feiten die je moet kunnen vinden; let op 'vanaf' en 'tot en met'.
Signaalwoorden als 'maar', 'echter', 'toch' geven een tegenstelling aan; de informatie na het signaalwoord is vaak belangrijker dan ervoor.
Signaalwoorden als 'daarom', 'dus', 'concluderend' leiden een conclusie of gevolg in.
'Inclusief' betekent dat iets in de prijs zit; 'exclusief' betekent dat het er nog bij komt.
Bij een nieuwsbericht is de kop (titel) een samenvatting in enkele woorden; de lead eronder geeft de hoofdgedachte.
Een folder met 'aanmelden voor' of 'inschrijven' vraagt om een actie; de deadline staat meestal bij die woorden.
Beschrijvende en verhalende teksten
Een beschrijvende tekst geeft kenmerken: uiterlijk, kleur, grootte, sfeer. Vragen als 'hoe ziet het eruit?' helpen bij het vinden van die details.
Een verhalende tekst heeft een ik-persoon of hij/zij-persoon, een plaats, een tijd en een gebeurtenis; de volgorde is meestal chronologisch.
Signaalwoorden voor tijd in een verhaal: 'eerst', 'daarna', 'toen', 'vervolgens', 'uiteindelijk'.
Gevoelens in een verhaal worden vaak indirect beschreven: 'met een brok in zijn keel' betekent dat iemand ontroerd of gespannen is.
Bij een beschrijving let je op bijvoeglijke naamwoorden (groot, oud, rood) en vergelijkingen ('zoals', 'als').
De hoofdgedachte van een verhaal is niet hetzelfde als het onderwerp: de hoofdgedachte zegt wat de schrijver met het verhaal wil duidelijk maken.
Een alinea in een verhaal bevat vaak één gebeurtenis of één gedachte; een nieuwe alinea betekent meestal een nieuwe stap in de tijd of een nieuw personage.
Instructies en procedures
Instructies staan in de gebiedende wijs of infinitief: 'Doe', 'Vul in', 'Klik op', 'Verwijder'. Elke stap begint met een werkwoord.
Stappen zijn genummerd of gemarkeerd met opsommingstekens; de volgorde van de nummers is de volgorde waarin je de handelingen uitvoert.
Signaalwoorden voor volgorde in een procedure: 'eerst', 'dan', 'daarna', 'tot slot', 'ten slotte'.
Voorwaardelijke stappen beginnen met 'Als...' of 'Wanneer...'; de handeling daarna geldt alleen in die situatie.
Waarschuwingen in een procedure staan vaak tussen haakjes of in een kader: 'Let op:', 'Waarschuwing:', 'Attentie:'.
Bij een formulier of procedure betekent 'verplicht' dat je het veld of de stap niet mag overslaan; 'optioneel' betekent dat het mag maar niet hoeft.
Een procedure eindigt vaak met een controle- of afrondingsstap: 'Controleer of...', 'Bewaar...', 'Verstuur...'.
Hoofdgedachte en detailbegrip
De hoofdgedachte staat vaak in de eerste of laatste alinea van een tekst; de titel en de lead geven een sterke aanwijzing.
Een hoofdgedachte is één zin die zegt waar de hele tekst over gaat; een detail is een feit dat die hoofdgedachte ondersteunt.
Vraag naar de hoofdgedachte: 'Wat is de belangrijkste boodschap?' Vraag naar een detail: 'Welk getal/ welke naam/ welke tijd staat er?'
Signaalwoorden voor een opsomming ('ten eerste', 'ook', 'verder') wijzen op details; signaalwoorden voor een conclusie ('dus', 'daarom') wijzen op de hoofdgedachte.
Bij meerkeuzevragen is het juiste antwoord vaak een herformulering van de tekst, niet een letterlijke herhaling.
Een detailvraag heeft één juist antwoord in de tekst; als twee opties lijken te kloppen, controleer je welke letterlijk in de tekst staat.
De functie van een alinea kan zijn: inleiding, uitleg, voorbeeld, tegenargument of conclusie; de plaats in de tekst helpt bij het bepalen.
Woordenschat en betekenis in context
Een woord met een hoofdletter midden in de zin is vaak een naam of merk; de betekenis volgt uit de rest van de zin.
Synoniemen in de buurt van een onbekend woord geven de betekenis: 'De arts, ofwel de dokter, ...' betekent dat 'arts' en 'dokter' hetzelfde zijn.
Tegenstellingen helpen ook: 'niet groot maar klein' betekent dat 'groot' het tegenovergestelde is van 'klein'.
Voorvoegsels veranderen de betekenis: 'on-' betekent niet (onveilig = niet veilig), 'her-' betekent opnieuw (herhalen = opnieuw halen).
Achtervoegsels: '-loos' betekent zonder (kinderloos = zonder kinderen), '-vol' betekent met veel (hoopvol = met hoop).
Samenstellingen: het laatste deel bepaalt het geslacht en de kern: 'fietspad' is een pad voor fietsen, geen fiets.
In een context met 'bijvoorbeeld' volgt een voorbeeld dat de betekenis van het vorige woord verduidelijkt.