Kunstvakken+CKV VMBO GL/TL cheat sheet

Beeldende aspecten: vorm (geometrisch/organisch), kleur, licht, ruimte, compositie, textuur, lijn en ritme; benoem altijd eerst het aspect en daarna het effect.

Kleurcontrasten volgens Itten: kleur-tegen-kleur, licht-donker, warm-koud, complementair, simultaan, kwaliteits- en kwantiteitscontrast.

Hoofd- en nevenkleuren in het subtractieve kleurenmengsel (verf): primair rood, geel, blauw; secundair oranje, groen, paars; tertiair door menging van buurkleuren.

Additief kleurmengsel (licht/screen): primair rood, groen, blauw; menging van alle drie geeft wit; complementair paar geeft grijs.

Compositieprincipes: symmetrie, asymmetrie, diagonaal, driehoekscompositie, overlap, repoussoir, centrale versus decentrale ordening.

Ruimtesuggestie in vlak werk: overlapping, grootteverschil, lijnperspectief met verdwijnpunt, atmosferisch perspectief, slagschaduw en textuurverloop.

Vormgevingsbegrippen: figuratief/abstract, gestileerd, naturalistisch, realisme, impressionisme, expressionisme, kubisme, popart en conceptuele kunst als stromingslabels.

Materiaal en techniek bepalen mede de betekenis: olieverf (glacis, mengbaar), aquarel (transparant, papier blijft zichtbaar), acryl (snel drogend), collage, assemblage, installatie en digitale print.

Beschouwingsmodel: eerst waarnemen (wat zie je), dan analyseren (beeldaspecten en ordening), dan interpreteren (betekenis, symboliek), dan evalueren (kwaliteit en context).

Toonhoogte wordt genoteerd op een notenbalk met G-sleutel (vioolsleutel) of F-sleutel (bassleutel); de G-sleutel krult om de lijn van de toon g.

Notenwaarden en rusten: hele (4 tellen in 4/4), halve (2), kwart (1), achtste (1/2), zestiende (1/4); een punt verlengt met de helft van de waarde.

Maatsoorten: 4/4 en 2/4 zijn enkelvoudig, 6/8 en 9/8 samengesteld (drietelige onderverdeling); de bovenste maatcijfer geeft het aantal tellen per maat aan.

Intervallen: prime, secunde, terts, kwart, kwint, sext, septiem, octaaf; groot/klein bepaald door het aantal halve toonschreden (grote terts = 4, kleine terts = 3).

Toonladders: majeur volgt het patroon hele-hele-halve-hele-hele-hele-halve; mineur ( natuurlijk) heeft een kleine terts en een verlaagde zesde en zevende.

Akkoorden: majeur = grondtoon + grote terts + reine kwint; mineur = grondtoon + kleine terts + reine kwint; drieklank met toevoeging wordt septimeakkoord.

Dynamiek en articulatie: p, mp, mf, f; legato, staccato, accent; tempo-aanduidingen adagio, andante, allegro, presto; deze beïnvloeden de uitdrukking.

Instrumentatie en klankkleur: strijkers, houtblazers, koperblazers, slagwerk, toetsen en elektronische klankbronnen; klankkleur (timbre) onderscheidt instrumenten bij gelijke toonhoogte.

Vormstructuren: liedvorm (AB), rondo (ABACA), thema met variaties, sonatevorm (expositie-ontwikkeling-reprise), canon en fuga als imitatievormen.

Dramaturgie: expositie, conflict, climax, afloop; een scène bevat een duidelijke wens, obstakel en actie van het personage.

Personageopbouw: doel, motief, karaktereigenschap, relatie en ontwikkeling; spelers tonen dit via tekst, houding, tempo en reactie, niet via uitleg.

Speelstijlen: naturalistisch/realistisch (geloofwaardig alledaags), episch theater (Brecht: vervreemding, verteller, publiek wordt denkend publiek), absurdistisch (verlies van logica).

Vormgevingsmiddelen van theater: decor, licht, kostuum, grime, rekwisiet, geluid en muziek; elk middel ondersteunt sfeer, tijd, plaats of personage.

Toneelopstellingen: lijsttoneel (publiek één kant), vlakke vloer, arena of theeater (publiek rondom), traverse (publiek aan twee zijden); opstelling bepaalt intimiteit en zichtlijnen.

Repetitiemethoden: improvisatie, tableaux vivants, rolwissel, statusspel (hoge/lage status via houding en stem), en sceneopbouw via begin-midden-eind.

Monoloog versus dialoog: monoloog onthult innerlijke gedachten en dient vaak als keerpunt; dialoog toont relatie en conflict via beurtwisseling en subtekst.

Theaterbegrippen: mise-en-scène (totale enscenering), regie, dramaturg, ensemble, vierde wand, breaking the fourth wall, subtekst en dramatische ironie.

Beschouwen van een voorstelling: beschrijf intentie en speelstijl, analyseer inzet van theatermiddelen, interpreteer betekenis en beoordeel de werking op het publiek.

Dansant analyseren via bewegingsaspecten: ruimte (richting, niveau, baan, formatie), tijd (tempo, ritme, pauze), kracht (spanning, gewicht, dynamiek) en lichaam (houding, lichaamsdelen).

Bewegingskwaliteiten volgens Laban: zweven (licht, vrij), glijden (licht, gebonden), stoten/slaan (krachtig, direct), wringen (krachtig, gebonden); combinaties geven expressie.

Formaties en ruimtegebruik: lijn, diagonaal, cirkel, blok, spreiding en concentratie; symmetrie en asymmetrie in groepsdans bepalen het beeld op het toneel.

Dansgenres: klassiek ballet (academisch, spitzen, vaste posities), moderne dans (vrijer, valbeweging, adem), jazzdans, streetdance/hiphop, volksdans en werelddans.

Muziek en dans: maat, tel, frase en accent bepalen de timing; dans kan synchroon op de muziek lopen of er bewust tegenin (contrapunt).

Choreografie-opbouw: motief en frase, herhaling, variatie, contrast, canon, unisono en ruimtelijke overgang; een choreografie kent begin, ontwikkeling en slotbeeld.

Danstechniek en veiligheid: warming-up, cooling-down, core stability, juiste spronglanding (knieën mee), houding en ademhaling voorkomen blessures.

Presentatie: focus en blikrichting, ademhaling, expressie, contact met publiek en podiumpresentatie bepalen de uitstraling naast de techniek.

Beschouwen van dans: benoem bewegingsaspecten, analyser de relatie met muziek en kostuum, interpreteer thema en beoordeel de zeggingskracht van de uitvoering.

CKV vereist deelname aan culturele activiteiten en een kunstdossier; het dossier bevat verslagen, bewijsmateriaal en reflectie op de eigen ervaring.

Een culturele activiteit is een professionele uiting binnen kunst of erfgoed: voorstelling, concert, tentoonstelling, museumbezoek, film of literair evenement.

Bewijsmateriaal in het dossier: programmaboekje, kaartje, foto, folder of link, aangevuld met datum, locatie, discipline en maker/uitvoerder.

Verslagopbouw: beschrijven (wat, waar, wanneer), analyseren (welke middelen zijn ingezet), interpreteren (wat wil de maker) en evalueren (wat vond ik en waarom).

Disciplines onderscheiden: beeldende kunst, muziek, theater, dans, film, literatuur en erfgoed; benoem bij erfgoed ook de historische context en het behoud.

Persoonlijke reflectie is gekoppeld aan argumenten: noem een concreet moment uit de activiteit en leg uit welk effect dat had op jouw beleving.

Het kunstdossier is een groeidocument: activiteiten worden verspreid over het jaar verzameld, zodat ontwikkeling in smaak en inzicht zichtbaar wordt.

Eigen kunstervaring koppelen aan begrippen uit de vaktheorie (compositie, klankkleur, dramaturgie, bewegingskwaliteit) verhoogt het niveau van het verslag.

Kunsttheorie onderscheidt functies van kunst: vermaak, expressie, communicatie, herdenking, kritiek, decoratie en identiteitsvorming.

Beschouwingsniveaus: formeel (vorm en techniek), inhoudelijk (verhaal en symboliek), contextueel (tijd, plaats, opdrachtgever) en persoonlijk (eigen beleving).

Reflectiemodellen: STARR (situatie, taak, actie, resultaat, reflectie) en het 4-stappenmodel waarnemen-analyseren-interpreteren-evalueren.

Kunststromingen als kader: renaissance (perspectief, humanisme), barok (beweging, dramatiek), romantiek (gevoel, natuur), modernisme (experiment, abstractie), postmodernisme (citatie, ironie).

Esthetische begrippen: schoonheid, het sublieme, vervreemding, kitsch, camp en autonome versus toegepaste kunst.

Cultuurpolitiek en context: musea, subsidies, canonvorming en erfgoed bepalen mede welke kunst zichtbaar wordt; benoem dit bij reflectie op culturele activiteiten.

Reflectie is beargumenteerd: elke bewering over een kunstwerk wordt ondersteund met een concreet waargenomen detail en een interpretatie daarvan.

Interculturele blik: vergelijk westerse en niet-westerse kunst op functie en betekenis in plaats van alleen op vorm, om etnocentrisme te vermijden.