LO VMBO BB (common core) flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Hoofdgedachte

De belangrijkste mededeling over het hele onderwerp van een tekst, meestal in één zin. Vaak staat die in de inleiding of het slot en nooit in een detailvoorbeeld.

Signaalwoorden

Woorden die het verband tussen zinnen of alinea's aangeven, zoals 'omdat' (oorzaak), 'maar' (tegenstelling) en 'dus' (conclusie). Ze helpen bij het begrijpen van een tekst.

't Kofschip

Ezelsbruggetje voor de verleden tijd en het voltooid deelwoord: eindigt de stam op t, k, f, s, ch of p, dan schrijf je -te of -t; anders -de of -d.

Present perfect

Engelse werkwoordsvorm met have of has plus het voltooid deelwoord, gebruikt voor ervaringen of resultaten die nu nog relevant zijn, met signaalwoorden als 'since' en 'yet'.

Past continuous

Engelse vorm met was of were plus werkwoord op -ing, voor een handeling die op een moment in het verleden bezig was, vaak samen met 'when' of 'while'.

Skimming

Snel door een tekst gaan om de hoofdgedachte of het onderwerp te vinden, zonder elk detail te lezen. Bijvoorbeeld door titel, eerste zinnen en slot te lezen.

Rekenvolgorde

De vaste volgorde bij rekenen: eerst haakjes, dan machten en wortels, dan vermenigvuldigen en delen, en ten slotte optellen en aftrekken, telkens van links naar rechts.

Kruislings vermenigvuldigen

Methode bij een verhoudingstabel: vermenigvuldig de bekende waarde diagonaal tegenover het onbekende en deel door de overgebleven waarde om het ontbrekende getal te vinden.

Gemiddelde

De som van alle waarden gedeeld door het aantal waarden. Bij de getallen 4, 6 en 8 is het gemiddelde 18 gedeeld door 3, dus 6.

Schaal 1 : 50 000

Eén centimeter op de kaart is 50 000 centimeter in werkelijkheid, dus 500 meter. Je vermenigvuldigt de kaartafstand met de schaalfactor.

Rechtsstaat

Staatsvorm waarin de overheid zelf ook aan de wet gebonden is en grondrechten van burgers beschermt tegen machtsmisbruik, met een onafhankelijke rechterlijke macht.

Drie staatsmachten

Wetgevende macht (regering en parlement), uitvoerende macht (regering en ministeries) en rechtsprekende macht (rechters). Ze zijn gescheiden om machtsconcentratie te voorkomen.

Directe belasting

Belasting die direct bij de burger wordt geheven, zoals inkomstenbelasting en loonheffing, in tegenstelling tot indirecte belasting zoals btw die in de prijs zit.

Klassiek grondrecht

Recht dat de burger beschermt tegen de overheid, zoals vrijheid van meningsuiting en godsdienstvrijheid. Het staat in de Grondwet en geldt direct.

Fotosynthese

Proces in bladgroenkorrels waarbij groene planten met licht, water en koolstofdioxide glucose en zuurstof maken. Dieren en mensen gebruiken die zuurstof bij de verbranding.

Dubbele bloedsomloop

Bloedsomloop met twee routes: de kleine naar de longen voor zuurstofopname en de grote naar de rest van het lichaam voor het afgeven van zuurstof.

Dominant en recessief

Dominant gen overheerst en bepaalt het uiterlijk; recessief gen komt alleen tot uiting als er geen dominant gen tegenover staat. Genen liggen in paren op chromosomen.

Dichtheid

De massa per volume-eenheid, berekend als massa gedeeld door volume. Een stof met grotere dichtheid dan de vloeistof zinkt; met kleinere dichtheid blijft ze drijven.

Wet van Ohm

De spanning over een onderdeel is gelijk aan de stroomsterkte maal de weerstand: U = I × R, met U in volt, I in ampère en R in ohm.

Parallelschakeling

Schakeling waarbij onderdelen naast elkaar staan: de spanning is overal gelijk en de stroomsterkte verdeelt zich over de takken. Eén kapot onderdeel stopt de rest niet.

Faseovergangen

Overgangen tussen vast, vloeibaar en gas: smelten, stollen, verdampen en condenseren. Bij smelten en verdampen is warmte nodig; bij stollen en condenseren komt warmte vrij.

Primaire bron

Bron die in de bestudeerde tijd zelf is gemaakt, zoals een brief of foto uit die periode. Een latere geschiedenisboek is een secundaire bron.

Industriële revolutie

Overgang van handwerk naar machinaal fabriekswerk vanaf ongeveer 1800, waardoor steden groeiden en arbeidsomstandigheden slecht waren voor fabrieksarbeiders.

Standplaatsgebondenheid

De kijk van een historisch persoon op gebeurtenissen wordt bepaald door zijn tijd, plaats en positie. Daardoor kan dezelfde gebeurtenis verschillend worden beschreven.

Loef- en lijzijde

De kant waar de wind tegen een gebergte aan waait (loefzijde) krijgt neerslag; de andere kant (lijzijde) blijft droog door dalende, opwarmende lucht.

Bevolkingsgroei

De toename van het aantal inwoners, berekend als natuurlijke groei (geboorte min sterfte) plus het migratiesaldo (immigratie min emigratie).

Evenwichtsprijs

Prijs waarbij de gevraagde hoeveelheid gelijk is aan de aangeboden hoeveelheid. Bij een hogere prijs daalt de vraag en stijgt het aanbod.

Nettoloon

Het bedrag dat je op je rekening krijgt: brutoloon min loonheffing en sociale premies. De koopkracht hangt af van loonstijging ten opzichte van de inflatie.

Eigen risico

Het bedrag dat je zelf betaalt voordat een verzekering uitkeert. Een hoger eigen risico verlaagt meestal de premie die je per periode betaalt.

GHS-pictogrammen

Gevaarsymbolen op etiketten van stoffen, zoals een vlam voor brandgevaar en een doodskop voor giftigheid. Ze waarschuwen voor risico's bij gebruik en opslag.

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Uitrusting die de werknemer beschermt, zoals veiligheidsbril, gehoorbescherming, handschoenen en veiligheidsschoenen. Verplicht bij gevaarlijke machines of stoffen.

Cijferberekening

Het examencijfer wordt berekend als de score gedeeld door de maximumscore, maal negen, plus één, en daarna afgerond op één decimaal.