Natuur- en scheikunde 1 (vmbo bb): grootheden, elektriciteit, energie en veiligheid
Wat het examen nask 1 (vmbo bb) toetst
Nask 1 toetst natuur- en scheikundige verschijnselen in herkenbare situaties: veiligheid, stoffen en materialen, elektriciteit, energie en warmte, krachten, geluid en licht. Je moet grootheden met eenheden kunnen gebruiken, een formule invullen en een schakeling of grafiek kunnen aflezen.
Kernregels
- Grootheid, eenheid, symbool: massa m in kg, volume V in m³ of L, dichtheid ρ = m/V in g/cm³ of kg/m³, kracht F in N, spanning U in V, stroom I in A, weerstand R in Ω, vermogen P in W.
- Elektriciteit: in serie is de stroom overal gelijk en verdeelt de spanning zich; parallel is de spanning gelijk en verdeelt de stroom zich.
- Energie: E = P × t (W × s = J; kW × uur = kWh). Een kWh kost thuis ongeveer € 0,30, afhankelijk van je contract.
- Veiligheid: gevarensymbolen herkennen (corrosief, ontvlambaar, giftig, oxiderend) en de regel: bij twijfel niet mengen, altijd een bril op.
Uitgewerkt voorbeeld
Een lamp van 1 500 W brandt 2 uur. Wat kost dat bij € 0,30 per kWh? Stap 1: P = 1 500 W = 1,5 kW. Stap 2: E = 1,5 kW × 2 h = 3 kWh. Stap 3: kosten = 3 × € 0,30 = € 0,90.
Valkuilen
- Seconden en uren door elkaar gebruiken in E = P × t, waardoor de eenheid niet klopt.
- 1,5 kW als 150 kW opschrijven: let op de komma.
- Bij een serieschakeling denken dat de stroom zich splitst.
- Dichtheid vergeten om te rekenen: 1 g/cm³ = 1 000 kg/m³.