Geschiedenis (vmbo bb): tijdvakken, oorzaak-gevolg en bronnen
Wat het examen geschiedenis (vmbo bb) toetst
Geschiedenis bb toetst kennis van de tien tijdvakken en de kenmerkende aspecten, plus de vaardigheid om bronnen te gebruiken. Je moet oorzaken en gevolgen onderscheiden, verandering en continuïteit herkennen en je kunnen inleven in het standpunt van iemand in het verleden (standplaatsgebondenheid). Terugkerende onderwerpen zijn de Opstand, slavernij, industrialisatie, de Wereldoorlogen, de Koude Oorlog en Nederland na 1945.
Kernregels
- Tijdvakken in volgorde: jagers en boeren, Grieken en Romeinen, monniken en ridders, steden en staten, ontdekkers en hervormers, regenten en vorsten, pruiken en revoluties, burgers en stoom, wereldoorlogen, televisie en computer.
- Oorzaak is wat iets laat gebeuren, gevolg is wat eruit volgt. Een aanleiding is de directe druppel; de oorzaak kan dieper liggen.
- Bronvragen: kijk naar maker, moment, doel en publiek en bepaal daarna of de bron betrouwbaar is voor jouw vraag.
- Feit of mening: een feit kun je controleren, een mening is een oordeel van de maker.
Uitgewerkt voorbeeld
'Leg uit waarom de industrialisatie in de negentiende eeuw leidde tot verstedelijking.' Redenering: fabrieken vestigden zich in steden → daar was werk → mensen van het platteland verhuisden → de stad groeide, maar huisvesting en hygiëne verslechterden. Noem de keten oorzaak → gevolg → gevolg; met alleen 'er kwam werk' mis je het tweede punt.
Valkuilen
- Alleen een jaartal noemen zonder uitleg: het punt zit in het verband.
- 'Oorzaak' en 'aanleiding' verwisselen.
- Een bron als 'de waarheid' aannemen; propaganda en spotprenten hebben altijd een doel.