Economie en loopbaanoriëntatie (vmbo bb): budget, loon, btw en profielkeuze
Wat het examen economie en loopbaanoriëntatie (vmbo bb) toetst
Bij economie gaat het om keuzes van consumenten, werknemers, bedrijven en de overheid: budget en reserveren, verzekeren, loon, produceren en winst, vraag en aanbod, belasting en btw. Je moet met procenten en indexcijfers kunnen rekenen in een context. Loopbaanoriëntatie (LOB) wordt via het schoolexamen afgesloten: je laat zien dat je een opleiding en beroep kunt kiezen op basis van je kwaliteiten, interesses en de arbeidsmarkt, met een cv en een sollicitatiebrief.
Kernregels
- Brutoloon − loonheffing en premies = nettoloon; dat is wat je op je rekening krijgt.
- Btw: 21% algemeen, 9% verlaagd (onder meer eten en boeken). Prijs inclusief btw = prijs exclusief × 1,21.
- Indexcijfer = (nieuwe waarde ÷ oude waarde) × 100; het basisjaar heeft index 100.
- Vraag en aanbod: bij een hogere prijs daalt de gevraagde hoeveelheid meestal; de evenwichtsprijs is waar vraag en aanbod gelijk zijn.
- Verzekeren: premie betalen, eventueel eigen risico accepteren en alleen verzekeren wat je zelf niet kunt dragen.
- LOB: mbo kent niveaus 1 (entree) tot en met 4 (middenkader); een cv bevat persoonlijke gegevens, opleiding, ervaring en vaardigheden.
Uitgewerkt voorbeeld
Een telefoon kost € 363 inclusief 21% btw. Wat is de prijs exclusief btw? Stap 1: inclusief = exclusief × 1,21. Stap 2: exclusief = 363 ÷ 1,21 = € 300. Stap 3: controle: 300 × 1,21 = 363. Klopt.
Valkuilen
- 21% van het inclusieve bedrag aftrekken in plaats van te delen door 1,21.
- Brutoloon en nettoloon omdraaien.
- Bij een indexcijfer vergeten terug te rekenen naar een bedrag.
- In een sollicitatiebrief alleen opsommen wat jij wilt, zonder te laten zien wat je de werkgever biedt.