De foto van de verdachte
De online wijkkrant 'Hazenwijk Nu' plaatst een artikel over een inbraak bij juwelier Vink. Bij het artikel staat een foto uit een bewakingscamera waarop een 15-jarige jongen herkenbaar in beeld is. De redactie vermeldt zijn volledige naam en de straat waarin hij woont. De jongen is aangehouden, maar de zaak moet nog voorkomen. De foto stond eerder op een besloten buurtapp en is daarna door iemand op sociale media gezet. De redacteur verdedigt de publicatie: 'Wij berichten wat er in de wijk gebeurt. Het publiek heeft recht op informatie, en de buurt heeft recht te weten wie hier inbreekt.' Het artikel is in twee dagen 12.000 keer bekeken. Onder het artikel staan 84 reacties, waarvan een deel bedreigingen bevat. De moeder van de jongen belt de redactie: 'Hij is nog niet veroordeeld en durft niet meer naar school.'
1. Welke regels overtreedt de wijkkrant hier waarschijnlijk? Noem er drie en leg bij elke regel uit wat er misgaat.
Read the worked answer
Het onschuldvermoeden. Iemand is onschuldig tot een rechter schuld heeft vastgesteld. Door foto, naam en straat te publiceren wordt de jongen in de ogen van 40.000 lezers al als dader neergezet, nog vóór de zitting. Dat is precies wat dit beginsel wil voorkomen.
Privacy en portretrecht. Een herkenbare foto van iemand publiceren mag niet zomaar, ook niet als het beeld van een bewakingscamera komt. Daarbij horen ook de volledige naam en de straat: dat zijn persoonsgegevens waarmee de jongen en zijn gezin traceerbaar worden. Bij een minderjarige weegt dat extra zwaar.
Journalistieke zorgvuldigheid. De redactie heeft de jongen of zijn ouders niet om een reactie gevraagd (hoor en wederhoor) en heeft de bedreigende reacties laten staan. Ook is anonimiseren eenvoudig mogelijk: een wijkbericht over de inbraak kan zonder naam en zonder herkenbaar gezicht.
De redacteur verwart 'nieuws' met 'alles wat je kunt publiceren'.
2. Wat kan de moeder doen? Noem twee verschillende wegen en leg per weg uit wat het oplevert.
Read the worked answer
1. Een klacht bij de Raad voor de Journalistiek. De Raad toetst de publicatie aan de journalistieke leidraad en kan uitspreken dat de krant onzorgvuldig heeft gehandeld. Dat levert geen verbod of boete op, maar wel een openbaar oordeel; veel redacties publiceren zo'n uitspraak en passen hun werkwijze aan.
2. Een verzoek tot verwijdering of rectificatie, en zo nodig naar de rechter. De moeder kan de redactie schriftelijk vragen naam, straat en foto te verwijderen. Gebeurt dat niet, dan kan zij in een kort geding verwijdering eisen. Dat is de zwaarste route, maar wel de enige waarmee de publicatie daadwerkelijk offline kan gaan.
Daarnaast kan zij een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens, omdat er persoonsgegevens van een minderjarige zijn verwerkt.
3. Leg uit waarom het argument 'het publiek heeft recht op informatie' hier niet automatisch genoeg is.
Read the worked answer
Informatievrijheid is een groot goed, maar geen vrijbrief: bij publicatie moet je belangen afwegen. Aan de ene kant staat het belang van de buurt om te weten dat er is ingebroken en dat er een verdachte is. Aan de andere kant staan de privacy en de toekomst van een 15-jarige die nog niet is veroordeeld.
Die afweging valt hier waarschijnlijk uit in het voordeel van de jongen, omdat het nieuws ook zonder naam, straat en herkenbare foto kan worden gebracht. Er is dus een minder ingrijpend middel dat hetzelfde doel bereikt. En 'de buurt heeft recht te weten wie hier inbreekt' is geen publiek belang maar nieuwsgierigheid: de buurt hoeft niet te weten om wie het gaat om op te letten of aangifte te doen.