Naaktfoto doorgestuurd: strafbaar of niet?
Noor (15) en Yassin (15) zitten in 3 kader op het Da Vinci College in Zeist. Na de zomervakantie sturen ze elkaar via Snapchat een naaktfoto. Yassin laat de foto aan twee vrienden zien en stuurt hem door naar een groepsapp met 25 klasgenoten. Binnen een dag heeft bijna de hele derde klas het beeld gezien; iemand stuurt het door naar een leerling van een andere school. Noor ontdekt het als een klasgenoot een opmerking maakt in de kantine. Ze durft niet meer naar school en blijft drie dagen thuis. Noors ouders doen aangifte bij de politie. De school wil Yassin twee weken schorsen en denkt na over definitieve verwijdering; de mentor pleit voor een gesprek en een leerstraf. Yassin zegt: 'Ik heb niets strafbaars gedaan, zij stuurde die foto toch zelf? En ik ben zelf ook pas 15.'
1. Is het doorsturen van de foto strafbaar? Leg je antwoord uit met de voorwaarden waaraan een strafbaar feit moet voldoen.
Read the worked answer
Voor een strafbaar feit moet aan drie voorwaarden zijn voldaan: er is een wettelijke strafbepaling, de gedraging is wederrechtelijk en er is schuld (meestal opzet).
- Strafbepaling: artikel 240b Sr verbiedt het bezitten, verspreiden of vervaardigen van een afbeelding van een seksuele gedraging waarbij iemand onder de 18 jaar betrokken is. Yassin heeft de foto in bezit én verspreidt hem. Dat hij zelf 15 is, maakt het feit niet ongedaan; vanaf 12 jaar kun je in het jeugdstrafrecht worden berecht.
- Wederrechtelijk: Noor gaf toestemming om de foto naar Yassin te sturen, niet om hem aan 25 anderen te laten zien. Toestemming voor één persoon is geen toestemming voor de hele klas. Ook als een minderjarige zelf de foto maakt en verstuurt, blijft verspreiding strafbaar.
- Schuld: Yassin handelde willens en wetens. Dat hij de gevolgen niet overzag, maakt hem niet onschuldig, maar kan wel meewegen bij de hoogte van de straf.
Conclusie: zijn verweer 'zij stuurde hem zelf' snijdt geen hout. Het doorsturen is strafbaar, en daarnaast is het een inbreuk op de privacy van Noor.
2. Mag de school Yassin schorsen of zelfs verwijderen? Motiveer je antwoord.
Read the worked answer
De school heeft een eigen bevoegdheid om maatregelen te nemen, maar niet onbeperkt. Belangrijk is wat er in de schoolgids en het leerlingenstatuut staat: daar moeten regels en sancties in staan. Verder gelden hoor en wederhoor en moet de maatregel in verhouding staan tot het incident.
- Schorsen voor twee weken is verdedigbaar. Het incident is ernstig, de rust op school en de veiligheid van Noor zijn in het geding, en de school moet ook háár beschermen (pestprotocol, vertrouwenspersoon).
- Definitieve verwijderen is een veel zwaardere maatregel. Die kan alleen bij ernstige en herhaalde problemen en na zorgvuldige procedure. Bij een eerste incident, waarbij de mentor een leerstraf voorstelt, ligt verwijdering niet voor de hand.
De school hoeft de uitkomst van het politieonderzoek niet af te wachten: schoolregels staan los van het strafrecht. Wel moet de school verder kijken dan straffen alleen, bijvoorbeeld met voorlichting over sexting en een herstelgesprek. Noor moet ondertussen actief worden beschermd, ook als Yassin terugkomt.
3. Welke gevolgen kan het doorsturen van de foto voor Yassin hebben, en welk doel hebben die gevolgen?
Read the worked answer
Yassin is 15 en valt onder het jeugdstrafrecht. Mogelijke gevolgen zijn:
- Halt-straf: alleen bij lichte feiten en als het Openbaar Ministerie dat passend vindt. Bij het verspreiden van een naaktfoto van een minderjarige is dat niet vanzelfsprekend.
- Strafbeschikking of dagvaarding van het OM, met als uitspraak bijvoorbeeld een werkstraf of leerstraf, een voorwaardelijke straf of een geldboete.
- Schadevergoeding aan Noor, via de strafzaak of via een civiele procedure. Ook de school kan kosten voor begeleiding verhalen.
- Een aantekening in de justitiële documentatie, die bij jeugd na verloop van tijd kan vervallen maar bij een Verklaring Omtrent het Gedrag nog een rol kan spelen.
Het doel is niet alleen vergelding, maar vooral opvoeding en voorkomen van herhaling. Daarom krijgt een jongere bijna nooit een gevangenisstraf voor dit soort feiten, maar wel een straf waarmee hij leert wat hij heeft aangericht.