Twee jaar ziek: wie betaalt Mehmet daarna?
Mehmet (52) werkt achttien jaar als heftruckchauffeur bij een distributiecentrum in Venlo. Hij krijgt steeds meer rugklachten en kan na een hernia geen zwaar werk meer doen. Hij is inmiddels twee jaar ziek. Het UWV heeft hem voor 60 procent arbeidsongeschikt verklaard. Zijn werkgever heeft geen passend ander werk in het bedrijf en na 104 weken stopt de loondoorbetaling. Mehmet woont met zijn vrouw Elif en twee kinderen (14 en 17) in een koophuis; de hypotheek is 780 euro per maand. Elif werkt 24 uur per week in de thuiszorg en verdient ongeveer 1.450 euro netto per maand. De hypotheeklasten, energierekening en verzekeringen zijn samen ongeveer 1.900 euro per maand. De ondernemingsraad van het bedrijf vraagt zich af of het ontslag van Mehmet zomaar mag en wie hem daarna betaalt. Mehmet zegt: 'Ik heb toch altijd premies betaald? Dan heb ik er nu toch recht op?'
1. Zet in de juiste volgorde welke inkomensregelingen voor Mehmet aan de orde zijn en wie ze uitvoert.
Read the worked answer
De volgorde is:
- Eerste 104 weken (2 jaar): de werkgever moet het loon doorbetalen, meestal minimaal 70 procent, vaak aangevuld via de cao. In die periode moet de werkgever ook meewerken aan re-integratie, bijvoorbeeld naar ander werk bij een andere werkgever.
- Na 104 weken: Mehmet vraagt bij het UWV een WIA-uitkering aan. Omdat hij 60 procent arbeidsongeschikt is, komt hij in de WGA terecht. De IVA geldt alleen voor mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn.
- Ontslag: de werkgever kan na 104 weken met toestemming van het UWV ontslag aanvragen. Daarbij hoort in de regel een transitievergoeding. De WGA-uitkering loopt daarna door.
- Geen WW: de WW is voor werkloosheid. Mehmet is arbeidsongeschikt, dus hij heeft geen recht op WW.
- Vangnet: komt het huishoudinkomen onder de grens, dan kan de gemeente via de Participatiewet bijstand aanvullen. Ook toeslagen (zorg, kindgebonden budget) en gemeentelijke regelingen zoals bijzondere bijstand en kwijtschelding zijn mogelijk.
Het is dus niet één regeling, maar een keten waarin werkgever, UWV en gemeente elkaar opvolgen.
2. Leg met dit gezin uit wat solidariteit en eigen verantwoordelijkheid in de verzorgingsstaat betekenen.
Read the worked answer
Solidariteit betekent dat mensen samen de kosten dragen voor wie dat niet meer kan. Werkenden en werkgevers betalen verplicht premies voor de WIA, de WW en de zorgverzekering. Wie arbeidsongeschikt raakt, krijgt daaruit een uitkering. Mehmet heeft achttien jaar premie betaald, dus zijn gevoel dat hij er recht op heeft, is begrijpelijk.
Toch is het geen spaarpot: met de premies van nu worden de uitkeringen van nu betaald. Jongere werknemers betalen dus mee aan Mehmet, zoals hij eerder meebetaalde aan anderen.
Daar staat eigen verantwoordelijkheid tegenover:
- de werkgever moet proberen Mehmet aan het werk te houden of elders te plaatsen;
- Mehmet moet meewerken aan re-integratie, afspraken nakomen en solliciteren;
- het gezin moet zelf nagaan op welke toeslagen en regelingen het recht heeft.
Werkt iemand onvoldoende mee, dan kan het UWV de uitkering verlagen of stopzetten. De verzorgingsstaat vangt dus op, maar verwacht wel inzet. Dat is de ruil die erbij hoort.
3. Het gezin moet straks rondkomen van Elifs inkomen en de WGA-uitkering. Welke mogelijkheden zijn er om het tekort op te vangen? Noem ook wat niet kan.
Read the worked answer
Allereerst moet het gezin uitrekenen hoeveel er binnenkomt. Elif verdient 1.450 euro netto; daar komt de WGA-uitkering bij. Samen met de vaste lasten van 1.900 euro is het waarschijnlijk krap. Dan zijn dit de mogelijkheden:
- Toeslagen via de Dienst Toeslagen: zorgtoeslag en kindgebonden budget. Huurtoeslag geldt niet, want het gezin heeft een koopwoning.
- Gemeente: bijzondere bijstand voor bijzondere kosten (bril, wasmachine, medische kosten), kwijtschelding van gemeentelijke belastingen, de individuele inkomenstoeslag en minimaregelingen voor sport en schoolspullen.
- Hypotheek: contact opnemen met de hypotheekverstrekker over een betalingsregeling. Bij een NHG-hypotheek kan er een verzekering zijn die bij arbeidsongeschiktheid tijdelijk de lasten overneemt.
- Hulp en advies: de ondernemingsraad, de vakbond of het sociaal raadsliedenloket kunnen helpen bij het ontslag en bij het aanvragen van regelingen.
Wat niet kan: verwachten dat de bijstand automatisch het hele inkomen aanvult tot het oude loon, of achteroverleunen. De bijstand is een vangnet, geen vervanging van loon. En Elif kan niet stoppen met werken om zo meer bijstand te krijgen: haar inkomen telt mee in het huishoudinkomen.