VMBO BB Media, vormgeving en ICT key terms

De groep mensen op wie een mediaproduct of ontwerp zich richt, bijvoorbeeld qua leeftijd, interesse of opleiding. Je kiest taal, beeld en vorm zo dat die groep zich aangesproken voelt.

Een concreet product dat via een medium wordt verspreid, zoals een poster, vlog, podcast of website. Het combineert inhoud, beeld en vorm om een boodschap over te brengen.

De kern die de maker wil overbrengen aan het publiek. Een duidelijke boodschap bepaalt welke woorden, beelden en kleuren je kiest en wat je weglaat.

Het vermogen om een vraag te bedenken, bronnen te zoeken, te beoordelen en te gebruiken, en de gevonden informatie correct te verwerken. Je controleert daarbij of een bron betrouwbaar en actueel is.

Het vermelden van de maker, titel en vindplaats van informatie of beeld dat je gebruikt. Zo laat je zien dat je niet hebt geplagieerd en kan de lezer jouw bron controleren.

Het bewust kiezen van een invalshoek waardoor nieuws of een gebeurtenis op een bepaalde manier wordt bekeken. Woordkeuze en selectie van feiten sturen dan de mening van het publiek.

Berichtgeving die bewust onjuist of misleidend is en wordt verspreid om mensen te beïnvloeden of om klikken te winnen. Je herkent het onder meer aan overdreven koppen en ontbrekende bronnen.

Het eerste uitgewerkte idee achter een ontwerp of mediaproduct: wie is de doelgroep, wat is de boodschap en welke sfeer past daarbij. Het concept stuurt alle latere keuzes in het ontwerpproces.

Een verzameling van beelden, kleuren, materialen en lettertypes die de gewenste sfeer van een ontwerp laat zien. Het helpt om met een opdrachtgever af te stemmen voordat je gaat ontwerpen.

De manier waarop de onderdelen van een ontwerp op het vlak zijn geplaatst ten opzichte van elkaar. Door balans, witruimte en een blikvanger te gebruiken wordt het geheel rustig en leesbaar.

De volgorde waarin de kijker de onderdelen van een ontwerp opmerkt, gestuurd door grootte, kleur, contrast en plaatsing. De belangrijkste boodschap komt bovenaan, de bijzaak wordt kleiner.

De lege ruimte tussen en rond onderdelen van een ontwerp. Voldoende witruimte maakt een ontwerp rustig en leesbaar en laat belangrijke elementen beter opvallen.

De kennis van kleuren en hun werking, zoals primaire en secundaire kleuren, warme en koele tinten en kleurcontrasten. Met kleur roep je sfeer op en stuur je waar de kijker naar kijkt.

Het duidelijke verschil tussen twee elementen, bijvoorbeeld licht tegen donker of groot tegen klein. Contrast maakt tekst leesbaar en zorgt dat onderdelen van een ontwerp opvallen.

De keuze en toepassing van letters, zoals lettertype, grootte, dikte en regelafstand. Goede typografie maakt tekst prettig leesbaar en past bij de sfeer van het ontwerp.

De indeling van een pagina of scherm met tekst, beeld en witruimte volgens vaste regels. Een rustige opmaak met duidelijke koppen en kolommen helpt de lezer snel de weg te vinden.

Een herkenbaar teken of logo dat een bedrijf of organisatie vertegenwoordigt. Het is meestal eenvoudig van vorm en werkt ook klein of in zwart-wit nog herkenbaar.

De vaste afspraken over hoe een organisatie zich presenteert, zoals logo, kleuren, lettertypes en toon. Een huisstijl zorgt dat alle uitingen bij elkaar herkenbaar zijn.

Een reeks schetsen die de shots van een video of animatie in volgorde laat zien, met korte aantekeningen over beeld, tekst en geluid. Het is een plan voordat je gaat filmen.

Een ononderbroken opname met de camera vanaf één standpunt. Met verschillende shots, zoals totaal, medium en close-up, bepaal je wat de kijker ziet en hoe betrokken die raakt.

Het achter elkaar zetten en inkorten van opgenomen shots tot een samenhangend geheel. Het tempo en de volgorde van de knippen bepalen hoe een video aanvoelt.

Een korte audio-opname van enkele tientallen seconden die een boodschap via geluid overbrengt. Omdat beeld ontbreekt, werken stem, muziek en geluidseffecten sterk samen.

De manier waarop digitale gegevens in een bestand zijn opgeslagen, herkenbaar aan de extensie zoals jpg, png, mp4 of pdf. De keuze bepaalt onder meer kwaliteit, bestandsgrootte en of iets bewerkbaar blijft.

Het aantal pixels waaruit een digitaal beeld bestaat, meestal uitgedrukt in breedte bij hoogte. Een hoge resolutie geeft scherpe beelden, maar levert ook grotere bestanden op.

Het verkleinen van een digitaal bestand door minder gegevens op te slaan. Bij verliesvrije compressie blijft de kwaliteit gelijk, bij verliesgevende compressie gaan details verloren.

Het bewaren van bestanden op servers van een aanbieder via internet, in plaats van alleen op je eigen apparaat. Je kunt er vanaf verschillende apparaten bij, maar hebt wel verbinding nodig.

Een reservekopie van bestanden die je apart bewaart, bijvoorbeeld op een externe schijf of in de cloud. Bij diefstal, crash of per ongeluk verwijderen kun je je werk dan terugzetten.

Het veilig omgaan met wachtwoorden: sterke, unieke wachtwoorden gebruiken en ze niet delen of op een zichtbaar briefje bewaren. Een wachtwoordmanager kan daarbij helpen.

Een vorm van oplichting waarbij iemand via een nepbericht of nepwebsite probeert inloggegevens of geld te ontfutselen. Je herkent het aan vreemde afzenders, haastige toon en onbekende links.

Kwaadaardige software die bestanden versleutelt en pas vrijgeeft nadat losgeld is betaald. Een actuele back-up is de beste bescherming tegen het kwijtraken van je werk.

Het recht van de maker van een tekst, foto, video of muziek om te bepalen hoe anderen het werk mogen gebruiken. Zonder toestemming of licentie mag je het werk niet zomaar publiceren.

Een afspraak waarin staat wat je met het werk van iemand anders mag doen, bijvoorbeeld een Creative Commons-licentie. Lees de voorwaarden, want naamsvermelding of commercieel gebruik kan verplicht of verboden zijn.

Het recht van een persoon op de foto of video waarop hij herkenbaar in beeld is. Voor publicatie heb je vaak toestemming nodig, zeker als het beeld voor promotie wordt gebruikt.

Het recht om controle te houden over persoonlijke gegevens en wat anderen daarvan zien. Bij het maken en publiceren van media let je daarom op namen, adressen en herkenbare beelden van personen.

De afspraak binnen een projectgroep over wie welk onderdeel doet en wanneer het klaar moet zijn. Een duidelijke taakverdeling voorkomt dubbel werk en zorgt dat deadlines worden gehaald.

Een overzicht van de werkzaamheden met bijbehorende tijd en volgorde, vaak in de vorm van een schema. Een realistische planning maakt knelpunten vroeg zichtbaar en houdt het project op koers.

Het achteraf beoordelen van het proces en het eindresultaat aan de hand van de gestelde eisen. Je benoemt wat goed ging, wat beter kan en welke lessen je meeneemt naar een volgend project.

Een reactie van een ander op je werk of aanpak, bedoeld om het te verbeteren. Bruikbare feedback is concreet en gaat over wat je ziet, niet over de persoon.