VMBO KB Media, vormgeving en ICT cheat sheet

Belichtingsdriehoek: diafragma, sluitertijd en ISO bepalen samen de belichting. Eén stap meer licht in het ene moet je compenseren met een stap minder in het andere.

Diafragma: klein f-getal (f/2.8) = grote opening = veel licht en kleine scherptediepte; groot f-getal (f/16) = weinig licht en grote scherptediepte.

Vuistregel voor scherpe foto's uit de hand: sluitertijd korter dan 1 / brandpuntsafstand, dus bij een 50 mm-lens minimaal 1/50 s.

ISO verdubbelen (100 → 200) geeft één stop extra licht; de ruis in het beeld neemt daarbij toe.

Videoregel 180 graden: sluitertijd = 1 / (2 × framerate). Bij 25 fps hoort 1/50 s, bij 50 fps hoort 1/100 s.

Resoluties: Full HD = 1920 × 1080 (16:9), 4K UHD = 3840 × 2160, verticale socialvideo = 1080 × 1920 (9:16).

Audio: WAV en AIFF zijn lossless, MP3 en AAC zijn lossy. Samplefrequentie 44,1 kHz voor muziek; 48 kHz is standaard bij video.

Microfoons: dynamisch = robuust en minder gevoelig (live, dicht bij de bron); condensator = gevoelig en gedetailleerd, vraagt fantoomvoeding (48 V).

Witbalans in Kelvin: ongeveer 3200 K bij kunstlicht, 5600 K bij daglicht; een verkeerde stand geeft een blauwe of geelgroene zweem.

Vaste huisstijlelementen: logo met vrije ruimte, kleuren (CMYK/RGB/PMS), lettertypen en groottes, beeldtaal en tone of voice.

RGB is additief en geldt voor schermen (rood + groen + blauw = wit). CMYK is subtractief en geldt voor drukwerk (cyaan, magenta, geel, zwart).

Fel blauw, fel groen en fluoriserende tinten zijn in CMYK niet of nauwelijks haalbaar; daarvoor is een steunkleur (Pantone) nodig.

Resolutie: 300 ppi op ware grootte voor drukwerk, 72–96 ppi voor scherm. 300 dpi komt neer op ongeveer 118 pixels per centimeter.

TAC (total area coverage): de som van de CMYK-percentages blijft bij coated papier meestal onder 300–330%, anders droogt de inkt niet goed.

Afloop (bleed) 3–5 mm buiten het eindformaat; veiligheidsmarge ongeveer 5 mm binnen het eindformaat voor tekst en logo's.

Typografie: 1 punt = 1/72 inch ≈ 0,353 mm. De interlinie (regelhoogte) is meestal 120–140% van het corps.

Raster versus vector: JPG en PNG zijn pixelbestanden (resolutiegebonden); AI, EPS, PDF en SVG zijn vector en blijven scherp bij vergroting.

Papiergewicht in g/m²: 80–100 g/m² voor briefpapier, 250–350 g/m² voor visitekaartjes en folders.

Basisstructuur HTML5: , , een met meta en title, daarna de .

Semantische tags zoals

, , , , en geven structuur voor schermlezers en zoekmachines.

CSS-boxmodel van binnen naar buiten: content → padding → border → margin. De eigenschap width stelt standaard alleen de contentbreedte in.

Specificiteit: inline style > #id > .class > element. Bij gelijke specificiteit wint de regel die later in de CSS staat.

Responsive: , daarna media queries; werk mobile-first en breid daarna uit.

WCAG-contrast: minimaal 4,5:1 voor normale tekst en 3:1 voor grote tekst (≥ 24 px of ≥ 19 px vet) en voor interface-onderdelen.

Afbeeldingen: een alt-tekst bij informatieve afbeeldingen; bij puur decoratieve afbeeldingen alt="" gebruiken.

Formulieren: elk invoerveld krijgt een gekoppeld aan het id van het veld, met duidelijke foutmeldingen en autocomplete.

Bestandsnamen voor web: kleine letters, geen spaties of speciale tekens, koppeltekens in plaats van spaties; dat voorkomt gebroken links.

8 bits = 1 byte; 1 kB = 1000 byte (SI), terwijl Windows vaak 1024 toont (KiB). Opslag wordt in GB/TB verkocht, werkgeheugen in GB.

RAM is vluchtig werkgeheugen en is leeg na stroomuitval; SSD en HDD zijn permanente opslag. Te weinig RAM geeft vertraging door wisselbestand (swap).

DHCP deelt automatisch IP-adressen uit; DNS vertaalt domeinnamen naar IP-adressen; een router verbindt netwerken; een switch verbindt apparaten binnen één netwerk.

Standaardpoorten: HTTP 80, HTTPS 443, FTP 21, SSH 22, SMTP 25, IMAP 143, POP3 110.

Wi-Fi 2,4 GHz: groter bereik, meer storing; 5 GHz: hogere snelheid, minder bereik en minder storingsgevoelig.

Back-upregel 3-2-1: drie kopieën, op twee verschillende soorten media, waarvan één offsite of in de cloud; test het terugzetten regelmatig.

Software bijwerken (patchen) dicht bekende lekken; een besturingssysteem dat einde ondersteuning (EOL) heeft, krijgt geen veiligheidsupdates meer.

Rollen en rechten: werk dagelijks met een standaard gebruikersaccount en gebruik het administrator-account alleen als dat echt nodig is.

AVG: persoonsgegevens alleen verwerken met een grondslag (toestemming, overeenkomst, wettelijke plicht, vitaal belang, publiek belang, gerechtvaardigd belang) en volgens dataminimalisatie.

Datalek met risico voor betrokkenen: binnen 72 uur melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens; bij hoog risico ook de betrokkenen informeren.

Auteursrecht ontstaat automatisch bij het vastleggen van een origineel werk; de bescherming duurt in de EU voor de meeste werken tot 70 jaar na overlijden van de maker.

Portretrecht: een herkenbaar persoon op een foto mag niet zomaar openbaar worden gemaakt; toestemming is nodig, tenzij een wettelijke uitzondering geldt.

Creative Commons: CC BY (naamsvermelding), BY-SA (delen onder dezelfde licentie), BY-NC (niet-commercieel), BY-ND (geen bewerkingen), CC0 (vrijgegeven).

Citeren mag: kort, functioneel, met duidelijke bronvermelding en zonder het oorspronkelijke werk te vervangen.

Beveiliging: sterk en uniek wachtwoord of wachtwoordmanager, tweestapsverificatie, phishing herkennen aan spoed, vreemde links en afzenderadres; HTTPS versleutelt het verkeer.

Arbo bij beeldschermwerk: bovenkant scherm op ooghoogte, scherm 50–70 cm afstand, en de 20-20-20-regel: elke 20 minuten 20 seconden in de verte kijken.

Duurzaam met ICT: apparaten zo lang mogelijk gebruiken, sluimerstand en energiebeheer instellen, e-waste inleveren bij een erkend inzamelpunt.

Projectfasen: initiatief → definitie (programma van eisen, planning) → ontwerp → voorbereiding → realisatie → oplevering en nazorg/evaluatie.

Een programma van eisen bevat functionaliteit, doelgroep, budget, deadline, kwaliteitseisen en randvoorwaarden; het is de basis voor de offerte.

SMART: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden.

Planning: een Gantt-chart toont taken in de tijd; het kritieke pad is de langste aaneengesloten reeks taken en bepaalt de einddatum.

Mijlpaal = controleerbaar tussenresultaat zonder duur; afhankelijkheid = taak B kan pas starten als taak A klaar is.

Prijsopbouw: materiaal + arbeid (uren × uurtarief) + overhead + winst; over de verkoopprijs komt 21% btw (9% verlaagd tarief voor bepaalde goederen en diensten).

Overleg: agenda vooraf, notulen met besluiten en actiepunten (wie, wat, wanneer) achteraf.

Samenwerken: taken verdelen op basis van rol en expertise, voortgang zichtbaar maken op een bord of backlog en afspraken over oplevermomenten vastleggen.