VMBO BB Nask I key terms

Een eigenschap van een voorwerp of verschijnsel die je kunt meten en die je met een symbool en een eenheid weergeeft, zoals lengte, massa, tijd of temperatuur.

De afgesproken maat waarin je een grootheid uitdrukt, bijvoorbeeld meter voor lengte, kilogram voor massa en seconde voor tijd. Zonder eenheid zegt een getal weinig over de meting.

De internationale basisafspraak over eenheden, zoals meter, kilogram, seconde, ampère, kelvin en mol. In formules werk je bij voorkeur met deze eenheden voordat je het antwoord opschrijft.

Een letter voor een eenheid die de grootte aangeeft, zoals kilo (duizend keer), centi (honderdste) en milli (duizendste). Zo schrijf je grote of kleine meetwaarden kort op.

Een meetwaarde in een andere eenheid schrijven door met de juiste factor te vermenigvuldigen of te delen, bijvoorbeeld 2,5 km wordt 2500 m en 300 mA wordt 0,30 A.

Het getal dat je bij een meting afleest, samen met de eenheid. Bij een liniaal lees je af op de kleinste schaalverdeling en schat je het laatste cijfer.

De ruimte waarbinnen de echte waarde waarschijnlijk ligt doordat een meter nooit oneindig nauwkeurig is. Je geeft haar aan met de nauwkeurigheid van het instrument en de spreiding van herhaalde metingen.

De som van meerdere meetwaarden gedeeld door het aantal metingen. Door meerdere keren te meten en het gemiddelde te nemen, wordt de invloed van toevallige fouten kleiner.

De massa van een stof per kubieke centimeter of per kubieke meter, berekend met dichtheid is massa gedeeld door volume. Een stof met grotere dichtheid zinkt in een stof met kleinere dichtheid.

De hoeveelheid stof in een voorwerp, uitgedrukt in kilogram of gram. De massa verandert niet als je het voorwerp naar een andere plaats brengt, in tegenstelling tot het gewicht.

De ruimte die een voorwerp inneemt, uitgedrukt in kubieke meter, liter of milliliter. Bij een regelmatig blok bereken je het volume met lengte keer breedte keer hoogte.

Een voorwerp zinkt in een vloeistof als de dichtheid groter is dan die van de vloeistof, en blijft drijven als de dichtheid kleiner is. Bij gelijke dichtheid blijft het zweven.

De kracht die een vloeistof of gas omhoog uitoefent op een voorwerp dat erin zit. Deze kracht hangt af van het volume van het verplaatste vloeistof en van de dichtheid ervan.

Een duw of trek die de beweging of vorm van een voorwerp kan veranderen, uitgedrukt in newton. Een kracht heeft altijd een grootte, een richting en een aangrijpingspunt.

De eenheid van kracht, afgekort N. Een kracht van 1 N geeft een massa van 1 kg een versnelling van 1 meter per seconde per seconde.

De kracht waarmee de aarde aan een voorwerp trekt, gericht naar het middelpunt van de aarde. Op aarde geldt ongeveer 9,8 newton per kilogram massa.

De zwaartekracht die op een voorwerp werkt, uitgedrukt in newton. Het gewicht bereken je door de massa in kilogram te vermenigvuldigen met ongeveer 9,8.

De ene kracht die hetzelfde effect heeft als alle krachten op een voorwerp samen. Krachten in dezelfde richting tel je op, tegengestelde krachten trek je van elkaar af.

De situatie waarin de resultante van alle krachten op een voorwerp nul is, zodat het voorwerp in rust blijft of met constante snelheid blijft bewegen.

De afstand die een voorwerp per seconde aflegt, berekend met snelheid is afstand gedeeld door tijd. De eenheid is meter per seconde of kilometer per uur.

De lengte van de weg die een voorwerp heeft afgelegd, gemeten in meter of kilometer. Bij een beweging met constante snelheid geldt afstand is snelheid keer tijd.

De duur van een gebeurtenis, uitgedrukt in seconde, minuut of uur. Bij rekenen aan beweging zet je de tijd eerst om naar seconden als de snelheid in meter per seconde staat.

De verandering van snelheid per seconde, bijvoorbeeld bij optrekken of afremmen. Bij een versnelling verandert de snelheid, waardoor de resultante van de krachten niet nul is.

Het vermogen om arbeid te verrichten of iets te veranderen, uitgedrukt in joule. Energie kan van vorm veranderen, bijvoorbeeld van beweging naar warmte, maar raakt niet zo maar kwijt.

De eenheid van energie en van arbeid, afgekort J. Een joule is de energie die nodig is om met een kracht van 1 newton een afstand van 1 meter af te leggen.

Het overgaan van energie van de ene vorm naar de andere, zoals elektrische energie die in een lamp voor een deel wordt omgezet in licht en voor een deel in warmte.

De energie die een apparaat per seconde gebruikt of afgeeft, berekend met vermogen is energie gedeeld door tijd. De eenheid is watt, waarbij 1 watt gelijk is aan 1 joule per seconde.

De eenheid van vermogen, afgekort W. Een apparaat van 1000 watt gebruikt elke seconde 1000 joule aan energie, wat overeenkomt met 1 kilowatt.

Een praktische eenheid voor elektrische energie, gelijk aan het gebruik van 1 kilowatt gedurende 1 uur. Eén kilowattuur komt overeen met 3,6 miljoen joule.

Het deel van de toegevoerde energie dat nuttig wordt gebruikt, uitgedrukt in procenten. Bij een lamp die veel warmte maakt, is het rendement laag omdat een groot deel verloren gaat.

Het elektrische verschil tussen twee punten van een schakeling dat stroom laat lopen, uitgedrukt in volt. Een batterij levert een vaste spanning aan de aangesloten onderdelen.

De eenheid van elektrische spanning, afgekort V. Een spanning van 1 volt betekent dat 1 joule energie per coulomb lading wordt verplaatst tussen twee punten.

De hoeveelheid lading die per seconde door een draad stroomt, uitgedrukt in ampère. Je meet haar met een ampèremeter die in serie met het onderdeel staat.

De eenheid van elektrische stroomsterkte, afgekort A. Bij 1 ampère stroomt elke seconde 1 coulomb lading door de doorsnede van de draad.

De mate waarin een onderdeel de stroom tegenhoudt, uitgedrukt in ohm. Bij een grotere weerstand is bij dezelfde spanning de stroomsterkte kleiner.

De eenheid van elektrische weerstand, afgekort met de Griekse letter omega. Een weerstand van 1 ohm laat bij 1 volt een stroom van 1 ampère door.

Bij een serieschakeling staan onderdelen achter elkaar in één stroomkring, zodat de stroom overal gelijk is. Bij een parallelschakeling staan onderdelen naast elkaar en is de spanning over elk onderdeel gelijk.

Een geleider laat elektrische stroom goed door, zoals koperdraad. Een isolator houdt stroom tegen, zoals plastic om een draad, en beschermt mensen tegen aanraking.

Energie die van een warmer voorwerp naar een kouder voorwerp stroomt. Warmte stroomt altijd van hoge naar lage temperatuur en stopt pas als beide even warm zijn.

Een maat voor hoe warm een voorwerp is, uitgedrukt in graden Celsius of in kelvin. Bij verwarmen stijgt de temperatuur en zet de stof meestal uit.

Het verplaatsen van warmte door geleiding, stroming of straling. Bij geleiding geven deeltjes warmte aan elkaar door, bij stroming verplaatst een vloeistof of gas de warmte.

Smelten is de overgang van vast naar vloeibaar bij een bepaalde temperatuur, stollen is de omgekeerde overgang. Tijdens het smelten blijft de temperatuur gelijk aan het smeltpunt.