Natuur- en scheikunde 1 (inhoudelijke domeinen niet in bron): meten, eenheden en dichtheid
Dit domein toetst of je veilig en nauwkeurig kunt meten, grootheden aan eenheden koppelt en met dichtheid een stof kunt herkennen. De inhoudelijke domeinen zijn in de bron niet nader gespecificeerd; deze sectie behandelt de kernvaardigheden die in vrijwel elke NaSk 1-opgave terugkomen.
Grootheden en eenheden
- Lengte in meter (m), massa in kilogram (kg), volume in kubieke meter (m³) of liter (L), tijd in seconde (s), temperatuur in graden Celsius (°C).
- Voorvoegsels: kilo (k) = 1000×, centi (c) = 0,01×, milli (m) = 0,001×. Dus 1 km = 1000 m en 1 mA = 0,001 A.
- 1 L = 1 dm³ = 0,001 m³; 1 mL = 1 cm³.
Dichtheid
Dichtheid is massa per volume: ρ = m / V. Gebruik kg en m³ voor kg/m³, of g en cm³ voor g/cm³. 1 g/cm³ = 1000 kg/m³. Dichtheid is een stofeigenschap: bij dezelfde temperatuur hoort bij een zuivere stof een vaste dichtheid.
Meten
Lees een maatcilinder af op de onderkant van de meniscus en houd je oog op gelijke hoogte. Weeg op een balans en noteer altijd de eenheid. Herhaal een meting bij twijfel en gebruik het gemiddelde.
Voorbeeld
Een blok heeft massa 54 g en afmetingen 3,0 cm × 2,0 cm × 3,0 cm. Het volume is 3,0 × 2,0 × 3,0 = 18 cm³. De dichtheid is ρ = 54 g / 18 cm³ = 3,0 g/cm³. In kg/m³ is dat 3,0 × 1000 = 3000 kg/m³. Je concludeert dat het materiaal een dichtheid van 3,0 g/cm³ heeft; vergelijk dat met een tabel om de stof te benoemen.
Valkuilen
- Vergeten de eenheid te vermelden of gram en kilogram door elkaar halen.
- mL en cm³ verwisselen: ze zijn gelijk, maar mL is geen m³.
- Bij een onregelmatig voorwerp het volume niet via de onderdompelmethode bepalen.
- Denken dat dichtheid verandert door alleen de vorm van het voorwerp.