Domein niet gespecificeerd in bron: elektriciteit
Dit domein toetst of je stroomkringen, spanning, stroom, weerstand, serie- en parallelschakelingen en elektrisch vermogen begrijpt. De bron specificeert de inhoudelijke domeinen niet; deze sectie behandelt de elektriciteitsleer die in NaSk 1 aan bod komt.
Stroomkring
Een gesloten stroomkring is nodig voor stroom. Spanning (U, in volt) drijft de stroom (I, in ampère) door een weerstand (R, in ohm). Een stroommeter sluit je in serie aan; een spanningsmeter sluit je parallel aan het onderdeel.
Serie en parallel
In serie is de stroom overal gelijk; de spanning verdeelt zich over de weerstanden. De totale weerstand is R_tot = R1 + R2 + ... Parallel staat dezelfde spanning over elk onderdeel; de stroom verdeelt zich. De totale weerstand is kleiner dan de kleinste weerstand.
Vermogen en veiligheid
Elektrisch vermogen: P = U × I. Energie: E = P × t. Een zekering smelt door bij een te grote stroom en onderbreekt de kring. Randaarde voert een lekstroom veilig naar de aarde. Een aardlekschakelaar vergelijkt de stroom in de fase- en nuldraad.
Voorbeeld
Twee weerstanden van 10 Ω en 20 Ω staan in serie op een spanning van 6,0 V. R_tot = 10 + 20 = 30 Ω. De stroom is I = U / R = 6,0 / 30 = 0,20 A. De spanning over 10 Ω is U = I × R = 0,20 × 10 = 2,0 V; over 20 Ω is dat 4,0 V. Samen is dat 6,0 V.
Valkuilen
- Spanning en stroom verwisselen: spanning is niet hetzelfde als stroom.
- Een stroommeter parallel aansluiten; daardoor ontstaat kortsluiting.
- Bij parallelschakeling denken dat de weerstand groter wordt.
- Vermogen in watt en energie in joule verwisselen, of kWh niet omrekenen naar J.