Vaardigheden: onderzoeks- en ontwerpvaardigheden, rekenen en informatievaardigheden
Vaardigheden: onderzoeken, rekenen en informatie beoordelen
Dit domein toetst of je een eenvoudig onderzoek kunt opzetten en uitvoeren, of je met grootheden en eenheden kunt rekenen en of je bronnen en grafieken kritisch kunt lezen. Je hoeft geen groot onderzoek te doen, maar je moet wel laten zien dat je variabelen kunt benoemen, metingen kunt verwerken en een conclusie aan je vraag kunt koppelen.
Onderzoekscyclus
- Onderzoeksvraag is meetbaar geformuleerd, bijvoorbeeld: 'Hoe verandert de uitrekking van een veer als de kracht toeneemt?'
- Hypothese is een verwachting met een reden, niet een nieuwe vraag.
- Onafhankelijke variabele: wat je zelf verandert. Afhankelijke variabele: wat je meet. Overige omstandigheden houd je constant (controlevariabelen).
- Meetplan: welke grootheid, welk meetinstrument, welke eenheid, hoe vaak herhalen.
- Verwerking in tabel met grootheid en eenheid in de kop; grafiek met grootheid op de assen, eenheid tussen haakjes, schaalverdeling en trendlijn.
- Conclusie antwoordt op de vraag, vergelijkt met de hypothese en noemt onzekerheid of een foutbron.
Rekenen
Reken eerst eenheden om, dan pas verder. Gebruik het grootheid-symbool, de formule en de eenheid. Bij een gemiddelde tel je de meetwaarden op en deel je door het aantal metingen; laat uitschieters alleen weg als je dat beargumenteert.
Voorbeeld
Een blokje heeft een massa van 54 g en een volume van 20 cm³. Bereken de dichtheid en noem een waarschijnlijke stof. ρ = m/V = 54/20 = 2,7 g/cm³. Dat past bij aluminium. De eenheid g/cm³ hoort erbij; alleen '2,7' is onvoldoende.
Valkuilen
- Onafhankelijke en afhankelijke variabele omdraaien.
- Een grafiek tekenen zonder eenheid of met een niet-lineaire schaal zonder dat te vermelden.
- 'Bewezen' schrijven waar je alleen 'past bij' of 'wijst op' bedoelt.
- Een bron noemen zonder auteur, datum of doel; een anonieme site met reclame is minder betrouwbaar dan een overheids- of onderwijsbron.
- Bij een conclusie niet terugverwijzen naar de onderzoeksvraag.