Chemische reacties en verbranding: reactievergelijkingen, oxidatie en reductie
Chemische reacties en verbranding: vergelijkingen en oxidatie
Dit onderdeel vraagt om een kloppende reactievergelijking, om het benoemen van verbrandingsproducten en om het herkennen van oxidatie en reductie op inleidend niveau. Ook brandveiligheid en blussen horen erbij.
Reactievergelijking
Noteer eerst de namen en formules van beginstoffen en producten, daarna de vergelijking. Maak de aantallen atomen per element links en rechts gelijk met coëfficiënten. Zet de toestand erbij als dat gevraagd wordt: (s), (l), (g), (aq). Controleer altijd per element.
Verbranding
Een verbranding is een snelle reactie met zuurstof waarbij warmte en licht vrijkomen. Bij volledige verbranding van een stof met alleen C en H ontstaan CO₂ en H₂O. Bij onvolledige verbranding ontstaan ook CO en roet; CO is reukloos en giftig. Verbrandingsproducten aantonen: kalkwater wordt troebel door CO₂; wit kopersulfaat wordt blauw door water.
Oxidatie en reductie
Oxidatie is opname van zuurstof, reductie is afstaan van zuurstof. De stof die zuurstof opneemt is de reductor; de stof die zuurstof afstaat is de oxidator. Roesten van ijzer is een langzame oxidatie met water en zuurstof. Bij een ontleding valt een verbinding uiteen; bij een verbranding reageert een stof met zuurstof.
Blussen
Je onderbreekt de branddriehoek: brandstof, zuurstof, ontstekingstemperatuur. Blussen door zuurstof af te sluiten (deksel, schuim), te koelen (water) of brandstof weg te nemen.
Voorbeeld
Verbranding van propaan: C₃H₈ + O₂ → CO₂ + H₂O. Rechts heb je 3 C nodig, dus 3 CO₂, en 8 H, dus 4 H₂O. Rechts staan dan 3×2 + 4×1 = 10 O. Links dus 5 O₂. Controle: C 3 = 3, H 8 = 8, O 10 = 10. Vergelijking: C₃H₈ + 5 O₂ → 3 CO₂ + 4 H₂O.
Valkuilen
- O in plaats van O₂ schrijven.
- Coëfficiënten en subscripts door elkaar gebruiken.
- Bij onvolledige verbranding alleen CO₂ en H₂O noemen.
- Kalkwater als bewijs voor water gebruiken; kalkwater toont CO₂ aan.
- Waterstof als product van verbranding noteren; er ontstaat H₂O.