Zuren en basen: pH, indicatoren, neutralisatie en zouten
Zuren en basen: pH, indicatoren en neutralisatie
Je moet zure, neutrale en basische oplossingen herkennen, de pH-schaal gebruiken, indicatoren lezen en uitleggen wat er bij neutralisatie gebeurt. Ook de naamgeving van zouten komt terug.
pH en ionen
Een zure oplossing bevat waterstofionen (H⁺, in water als H₃O⁺); een basische oplossing bevat hydroxide-ionen (OH⁻). De pH loopt van 0 tot 14: lager dan 7 is zuur, 7 is neutraal, hoger dan 7 is basisch. De schaal is logaritmisch: één pH-eenheid verschil betekent een factor 10 in H⁺-concentratie. Bij verdunnen met water komt de pH dichter bij 7, maar hij slaat niet om van zuur naar basisch.
Indicatoren
Lakmoes wordt rood in zuur en blauw in base. Universeel indicatorpapier geeft een kleur die je met een kaart aan een pH-waarde koppelt. Fenolftaleïne is kleurloos in zuur en neutraal en paarsroze in base. Broomthymolblauw is geel in zuur en blauw in base.
Neutralisatie en zouten
Zuur + base → zout + water. Voorbeelden: HCl + NaOH → NaCl + H₂O; H₂SO₄ + 2 KOH → K₂SO₄ + 2 H₂O. Een zout bestaat uit een positief ion (vaak een metaalion of NH₄⁺) en een negatief ion (van het zuurrest). Namen: natriumchloride, kaliumsulfaat, ammoniumnitraat. Carbonaten reageren met zuur en geven CO₂.
Voorbeeld
Je hebt 20 mL zoutzuur met pH 2 en vult aan met water tot 200 mL. De vloeistof is 10× verdund, dus de H⁺-concentratie wordt 10× kleiner. Dat is één pH-eenheid hoger: pH 3. De oplossing blijft zuur.
Valkuilen
- Denken dat verdunnen met water een zure oplossing basisch maakt.
- De kleur van een indicator vergeten of omdraaien.
- Bij neutralisatie alleen 'zuur verdwijnt' schrijven; noem zout en water.
- pH als lineaire schaal behandelen.
- Een zoutnaam opschrijven zonder de ladingen in evenwicht te brengen.