VWO Natuurkunde flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Significante cijfers bij vermenigvuldigen

Bij vermenigvuldigen en delen krijgt de uitkomst evenveel significante cijfers als de meetwaarde met het kleinste aantal significante cijfers.

Helling van een grafiek

De helling is Δy/Δx tussen twee punten of de raaklijn bij een kromme; de eenheid is de y-eenheid per x-eenheid.

Oppervlakte onder grafiek

De oppervlakte onder een (v,t)-grafiek is de verplaatsing; onder een (F,s)-grafiek is het de arbeid. Bepaal met hokjes of integraal.

Dimensieanalyse

Controleer een formule door eenheden te vergelijken: beide zijden moeten dezelfde eenheid hebben. Dit vindt fouten in afgeleide formules.

Wet van behoud van energie

In een gesloten systeem blijft de totale energie constant; energie gaat over in andere vormen, zoals kinetisch, zwaarte-energie, warmte of elektrische energie.

Impulsbehoud bij botsingen

Bij een botsing zonder uitwendige kracht blijft de totale impuls constant: m1v1 + m2v2 voor is gelijk aan na, met teken voor richting.

Rendement

Het rendement is het nuttig geleverd vermogen gedeeld door het toegevoerd vermogen, uitgedrukt in procenten; verliezen worden meestal warmte.

Massadefect en energie

Bij kernprocessen is de massa na kleiner; het massaverschil Δm levert energie volgens E = Δm c², met c de lichtsnelheid.

Golfsnelheid

De golfsnelheid v is het product van frequentie en golflengte: v = f λ. Voor licht in vacuüm geldt c = 2,998·10^8 m/s.

Fotonenergie

De energie van één foton is E = h f = h c / λ, met h = 6,626·10^-34 J·s; kortere golflengte betekent meer energie.

Wet van Snellius

Bij breking geldt n1 sin i = n2 sin r, waarbij n de brekingsindex is en de hoeken met de normaal worden gemeten.

Geluidniveau in decibel

Het geluidniveau is L = 10 log(I/I0) dB met I0 = 10^-12 W/m²; een toename van 10 dB betekent tien keer zo grote intensiteit.

Coulombkracht

De kracht tussen twee puntladingen is F = f q1 q2 / r², met f = 8,99·10^9 N·m²/C²; gelijke ladingen stoten af.

Elektrische veldsterkte

De veldsterkte E is de kracht per eenheid lading: E = F/q; in een homogeen veld geldt E = U/d.

Condensator

Een condensator slaat lading op: C = Q/U. De opgeslagen energie is E = ½ C U² = ½ Q U.

Lorentzkracht

Op een bewegende lading q in een magneetveld werkt F = B q v sin α; de richting volgt uit de linkerhandregel voor positieve lading.

Magnetische flux

De flux Φ = B A cos θ is het aantal veldlijnen door een oppervlak A; de eenheid is weber (Wb), gelijk aan T·m².

Inductiespanning

De inductiespanning is U_ind = -N ΔΦ/Δt; de wet van Lenz zegt dat de inductiestroom de fluxverandering tegenwerkt.

Effectieve wisselspanning

Voor een sinusvormige wisselspanning is de effectieve waarde U_eff = U_max/√2; deze waarde levert hetzelfde gemiddelde vermogen in een ohmse weerstand.

Transformator

Een ideale transformator heeft U_p/U_s = N_p/N_s en P_p = P_s; hij verandert wisselspanning via het aantal windingen.

Eenparig versnelde beweging

Bij constante versnelling gelden v = v0 + a t en x = v0 t + ½ a t²; de (v,t)-grafiek is een rechte lijn.

Tweede wet van Newton

De netto kracht op een massa bepaalt de versnelling: F_net = m a. Kracht en versnelling wijzen in dezelfde richting.

Middelpuntzoekende kracht

Voor een cirkelbaan geldt F_mpz = m v² / r; deze kracht is naar het middelpunt gericht en verandert alleen de richting van de snelheid.

Gravitatiekracht

Twee massa's trekken elkaar aan met F = G m1 m2 / r², met G = 6,674·10^-11 N·m²/kg²; de kracht werkt langs de verbindingslijn.

Derde wet van Kepler

Voor planeten rond dezelfde ster geldt T²/r³ = constant; algemeen is T² = (4π²/GM) r³ met M de centrale massa.

Hubblewet

De recessiesnelheid van sterrenstelsels is v = H0 d, met H0 ongeveer 70 km/s/Mpc; dit wijst op een uitdijend heelal.

Lichtjaar

Een lichtjaar is de afstand die licht in één jaar aflegt: 1 ly = 9,46·10^15 m. Het is dus een afstandsmaat, geen tijd.

Parallax

De parallax p in boogseconden geeft de afstand d in parsec: d = 1/p. Eén parsec is ongeveer 3,26 lichtjaar.

Alfaverval

Bij alfaverval zendt een kern een heliumkern ⁴₂He uit; het massagetal daalt met 4 en het atoomnummer met 2.

Halveringstijd

Na één halveringstijd is de helft van de radioactieve kernen vervallen; de vervalwet is N = N0 (½)^(t/t½).

Massadefect

Het massaverschil tussen begin- en eindproducten van een kernreactie levert energie: E = Δm c²; 1 u komt overeen met 931,5 MeV.

Quarkopbouw van nucleonen

Een proton bestaat uit uud en een neutron uit udd; up-quarks hebben lading +2/3 e en down-quarks -1/3 e.