VWO Natuurkunde key terms

Het aantal betrouwbare cijfers in een meetuitkomst, bepaald door de nauwkeurigheid van meting en instrumenten. Bij vermenigvuldigen en delen bepaalt het kleinste aantal significante cijfers de uitkomst.

Een fout die bij herhaling de meetwaarde steeds in dezelfde richting beïnvloedt, bijvoorbeeld door een verkeerd geijkte meter of een verkeerde nulstand.

Rekenmethode om de best passende rechte lijn door meetpunten te bepalen; de helling en het snijpunt met de verticale as volgen uit de kleinste-kwadratenmethode.

Het product van massa en snelheid van een voorwerp, weergegeven als p = m·v. Impuls is een vector en verandert alleen door een resulterende kracht met een bepaalde tijdsduur.

Binnen een gesloten systeem blijft de totale impuls constant. Bij een botsing of explosie geldt daarom dat de som van de impulsen voor en na gelijk is.

De energie die een kracht aan een voorwerp overdraagt wanneer het voorwerp langs de richting van die kracht beweegt; arbeid is kracht maal verplaatsing langs de kracht.

De hoeveelheid energie die per seconde wordt omgezet of overgedragen. Vermogen wordt uitgedrukt in watt, waarbij één watt gelijk is aan één joule per seconde.

De verhouding tussen de nuttig gebruikte energie en de totale toegevoerde energie, meestal uitgedrukt als percentage; het rendement is altijd kleiner dan of gelijk aan honderd procent.

De afstand tussen twee opeenvolgende punten met dezelfde fase in een golf, bijvoorbeeld twee toppen. Het symbool is lambda en de eenheid is meter.

Het aantal volledige trillingen of golven per seconde, gemeten in hertz. Frequentie en periode zijn elkaars omgekeerde: f = 1/T.

Het verschil in fase tussen twee trillende of golvende grootheden, uitgedrukt in radialen of graden. Bij twee golven bepaalt het faseverschil of ze elkaar versterken of verzwakken.

Het samenvallen van twee of meer golven, waarbij de uitwijkingen bij elkaar worden opgeteld. Bij gelijke fase ontstaat versterking, bij tegengestelde fase uitdoving.

Een golfpatroon dat ontstaat wanneer twee golven met gelijke frequentie en amplitude in tegengestelde richting lopen. Op vaste plaatsen, de knopen, blijft de uitwijking nul.

Een hoeveelheid elektromagnetische energie met energie E = h·f, waarbij h de constante van Planck is. Licht en andere straling bestaan uit fotonen.

De elektrische kracht per eenheid van lading op een punt in een elektrisch veld, weergegeven met E en gemeten in newton per coulomb.

Het verschil in elektrische energie per eenheid van lading tussen twee punten in een elektrisch veld; de eenheid is volt, ofwel joule per coulomb.

De hoeveelheid lading die een condensator opslaat per volt aangelegde spanning. De eenheid is farad; voor een vlakke condensator geldt C = ε₀·A/d.

De kracht die een magneetveld uitoefent op een bewegende lading of op een stroomvoerende draad. De richting volgt uit de rechterhandregel; de grootte is onder meer F = B·I·L·sin(θ).

De grootheid die de sterkte en richting van een magneetveld beschrijft, aangeduid met B en gemeten in tesla. Ze bepaalt de lorentzkracht op bewegende ladingen.

De hoeveelheid magneetveld die door een oppervlak gaat, gegeven door Φ = B·A·cos(θ). De flux wordt gemeten in weber en verandert bij draaien of bewegen van een spoel.

De spanning die ontstaat doordat de magnetische flux door een spoel verandert. Volgens de wet van Faraday is de inductiespanning evenredig met de verandering van flux per seconde en het aantal windingen.

De inductiespanning heeft een richting die de verandering van de magnetische flux tegenwerkt. Deze wet bepaalt het teken van de inductiespanning en volgt uit behoud van energie.

Het verschijnsel dat een veranderende stroom in een spoel een inductiespanning opwekt die de stroomverandering tegenwerkt. De zelfinductiecoëfficiënt L wordt gemeten in henry.

De gelijkstroomwaarde die in een weerstand hetzelfde gemiddelde vermogen ontwikkelt als de wisselstroom. Voor een sinusvormige spanning geldt U_eff = U_max / √2.

Een apparaat met twee spoelen op een gemeenschappelijke ijzerkern dat wisselspanning omzet. Bij ideale transformatie geldt U_primair/U_secundair = N_primair/N_secundair; hierbij is N het aantal windingen per spoel.

De verandering van snelheid per seconde, zowel in grootte als in richting. Versnelling is een vector; de eenheid is meter per seconde kwadraat.

De vectoriële som van alle krachten die op een voorwerp werken. Volgens de tweede wet van Newton bepaalt de resulterende kracht de versnelling: F_res = m·a.

De kracht die een voorwerp in een cirkelbaan houdt en naar het middelpunt is gericht. De grootte is F = m·v²/r, waarbij r de baanstraal is.

De aantrekkende kracht tussen twee massa's, gegeven door F = G·m₁·m₂/r². Deze kracht zorgt voor de val van voorwerpen en voor de banen van planeten.

De beweging van een voorwerp waarop alleen de zwaartekracht werkt. Bij verwaarloosbare luchtwrijving is de versnelling constant en gelijk aan de valversnelling g.

De tijd die een hemellichaam nodig heeft voor één volledige baan rond een ander hemellichaam. Volgens de derde wet van Kepler hangt de omlooptijd samen met de baanstraal.

De schijnbare verschuiving van een hemellichaam tegen de achtergrond wanneer de aarde haar baan om de zon aflegt. Hoe groter de parallax, hoe kleiner de afstand tot het hemellichaam.

Het verschuiven van spectraallijnen naar langere golflengten doordat een lichtbron en de waarnemer van elkaar af bewegen. In de astronomie wijst roodverschuiving op het uitdijen van het heelal.

De afstand die licht in één jaar aflegt in vacuüm, ongeveer 9,46 biljoen kilometer. Het is een eenheid van afstand en geen eenheid van tijd.

Het verschil tussen de som van de massa's van de afzonderlijke kerndeeltjes en de massa van de gebonden kern. Dit massaverschil komt overeen met de bindingsenergie via E = m·c².

De tijd waarin de helft van de aanwezige radioactieve kernen vervalt. Na elke halveringstijd is de activiteit met een factor twee afgenomen; de halveringstijd is kenmerkend voor een isotoop.

Het aantal radioactieve vervallen per seconde in een preparaat, gemeten in becquerel. De activiteit neemt exponentieel af en hangt af van het aantal kernen en de vervalconstante.

Een atoomkern met hetzelfde aantal protonen maar een verschillend aantal neutronen als een andere kern van hetzelfde element. Isotopen hebben dezelfde chemische eigenschappen maar kunnen verschillend radioactief zijn.

De kans per tijdseenheid dat een radioactieve kern vervalt, aangeduid met λ. De vervalconstante hangt samen met de halveringstijd via λ = ln(2)/t½.