Lezen en begrijpen van zakelijke en beschouwende teksten
Deze domain toetst of je zakelijke en beschouwende teksten zelfstandig kunt lezen: informatieve artikelen, opiniestukken, rapporten en beleidsstukken. Je moet de hoofdgedachte vinden, tekstverbanden herkennen en de functie van een alinea of citaat uitleggen. Ook wordt gevraagd naar het doel, het publiek en de toon van de tekst, en naar het verschil tussen feiten en meningen. De vragen zijn vaak meerkeuze, maar open vragen met een citaat komen ook voor.
Wat je moet herkennen
- Tekstdoel: informeren, overtuigen, beschouwen, activeren of amuseren. Een beschouwing geeft meerdere kanten, een betoog verdedigt één standpunt.
- Hoofdgedachte: de samenvatting van de hele tekst in één zin; die staat vaak in de inleiding of het slot, maar niet altijd letterlijk.
- Kernzin: de zin die de hoofdzaak van een alinea noemt, meestal de eerste of laatste zin.
- Tekstverbanden en signaalwoorden: opsomming (ten eerste, bovendien), tegenstelling (maar, echter, daarentegen), oorzaak-gevolg (doordat, daardoor), doel-middel (om te, door middel van), voorwaarde (als, mits), conclusie (dus, concluderend).
- Functiewoorden: aanleiding, constatering, afweging, nuance, weerlegging, tegenwerping, samenvatting, aanbeveling.
Werkwijze
Lees eerst titel, tussenkopjes, inleiding en slot. Bepaal daarna per vraag welk tekstdeel je nodig hebt. Formuleer het antwoord eerst zelf en vergelijk dat met de opties; schrap opties die te absoluut zijn ('altijd', 'nooit') of buiten de tekst vallen.
Voorbeeld
In een artikel staat: 'De gemeente stelt dat meer fietsenstallingen het fietsgebruik zullen stimuleren; uit onderzoek blijkt echter dat het tekort aan stallingsruimte slechts een van de redenen is waarom inwoners de auto pakken.' Gevraagd: welke functie heeft 'echter'? Het signaalwoord kondigt een tegenstelling aan. De tweede zin relativeert de gemeentelijke claim: stallingsruimte is niet de enige oorzaak. Het juiste antwoord is dus 'nuancering/tegenwerping', niet 'oorzaak' of 'voorbeeld'.
Valkuilen
- Je eigen mening gebruiken in plaats van wat de tekst zegt.
- Een citaat geven zonder de functie uit te leggen.
- 'Juist/onjuist'-vragen beantwoorden met een half gelezen zin.
- Signaalwoorden negeren en daardoor een verband omdraaien.