Taalverzorging en stijl: spelling, grammatica, formulering
Taalverzorging en stijl worden getoetst in je schrijfopdracht en soms in losse vragen. Het gaat om correcte spelling, grammaticale congruentie, juiste verwijswoorden en een heldere formulering. Een tekst met sterke inhoud verliest punten door fouten als 'hun hebben', 'groter als' of een persoonsvorm die niet bij het onderwerp past. Stijl gaat over register, beknoptheid en consistentie.
Spelling
- Persoonsvorm tegenwoordige tijd: stam bij ik, stam + t bij jij/hij/zij/het. Bij inversie na jij: 'Vind jij dat?' zonder t.
- Verleden tijd: zwakke werkwoorden met -te/-de volgens 't kofschip; sterke werkwoorden hebben eigen vormen.
- Voltooid deelwoord: ge- of be-/ver- + -t/-d, ook volgens 't kofschip; niet verwarren met de onvoltooid verleden tijd.
- Tussenletters: 'fietsenrek' (meervoud op -en), 'spinnenweb'; 'rode kool' schrijf je als twee woorden.
- Engelse werkwoorden: 'deleten' → ik delete, hij deletet, deletete, gedeletet.
Grammatica en verwijzing
- Congruentie: onderwerp en persoonsvorm moeten in getal overeenkomen. 'De leerlingen ... werden' (meervoud), niet 'werd'.
- Verwijswoorden: de-woord → deze/die; het-woord → dit/dat. 'Het boek dat ik las', 'de fiets die ik kocht'.
- Hun/hen: 'hun' is bezittelijk ('hun huis') of meewerkend voorwerp zonder voorzetsel ('ik gaf hun het boek'); 'hen' na een voorzetsel en als lijdend voorwerp.
- Als/dan: bij een vergrotende trap gebruik je 'dan' ('groter dan'), niet 'als'.
Stijl
Vermijd tangconstructies ('de door de docent aan de leerlingen gegeven uitleg'), dubbele ontkenningen en overbodige woorden. Varieer niet onnodig van register; blijf bij je publiek. Gebruik liever actieve zinnen.
Voorbeeld
Fout: 'De leerlingen die hun huiswerk niet gemaakt hadden, werd door de docent gevraagd dit alsnog te doen.' 'Leerlingen' is meervoud, dus 'werden'. 'Dit' verwijst vaag; vervang door 'het huiswerk'. Correct: 'De leerlingen die hun huiswerk niet hadden gemaakt, werden door de docent gevraagd het alsnog te doen.' Let ook op de voltooid deelwoordvorm 'gemaakt' en de juiste plaats van 'hadden'.
Valkuilen
- 'Hun' als onderwerp gebruiken.
- 'Groter als' in plaats van 'groter dan'.
- 't kofschip verkeerd toepassen bij voltooid deelwoorden.
- Een lange tangconstructie maken en de lezer kwijtraken.