Leesvaardigheid: je antwoord staat in de tekst
Leesvaardigheid is het domein waarin je laat zien dat je zakelijke en informatieve teksten begrijpt: nieuwsberichten, folders, artikelen en instructies. Je beantwoordt meerkeuzevragen, open vragen en citeervragen, en je moet je antwoord altijd kunnen aanwijzen in de tekst. Je eigen mening telt nooit mee.
Leesstrategieën
Oriënterend lezen doe je eerst: titel, tussenkopjes, inleiding, slot, bron en afbeeldingen geven je het onderwerp en het tekstdoel. Daarna lees je globaal en pas bij een vraag zoekend of intensief, in de alinea waar het antwoord staat.
- Tekstdoel: informeren, overtuigen, activeren, instrueren, amuseren, beschouwen.
- Verbanden herken je aan signaalwoorden: opsomming (ten eerste, bovendien), tegenstelling (maar, echter), oorzaak-gevolg (doordat, daardoor), voorbeeld (bijvoorbeeld), conclusie (dus), doel-middel (om te), voorwaarde (als, mits).
Onderwerp en hoofdgedachte
- Onderwerp: enkele woorden, waarover de tekst gaat.
- Hoofdgedachte: één zin met het onderwerp én de belangrijkste bewering; meestal in de inleiding of het slot, en hij moet de hele tekst dekken.
Uitgewerkt voorbeeld
In de tekst staat: 'Steeds meer jongeren slapen te weinig. Uit onderzoek blijkt dat ze gemiddeld een uur korter slapen dan tien jaar geleden. Dat komt vooral door hun telefoon. Daarom pleiten artsen voor een avondklok voor schermen.' Gevraagd: wat is de hoofdgedachte? Antwoord A noemt alleen de telefoon als oorzaak, antwoord B zegt dat jongeren te weinig slapen door hun telefoon en dat artsen daarom maatregelen eisen. B dekt alle zinnen: oorzaak, gevolg en oplossing. A is een detail uit zin drie, en een hoofdgedachte is nooit één detail.
Valkuilen
- Een antwoord kiezen dat logisch klinkt maar niet in de tekst staat.
- Bij een open vraag citeren in plaats van in eigen woorden antwoorden.
- Bij 'noem twee ...' drie dingen opschrijven; geef precies het gevraagde aantal.
- Bij een citeervraag alleen een regelnummer of één woord geven; citeer de hele passage letterlijk, van het eerste tot het laatste woord.
- 'Maar' lezen als opsomming, terwijl het een tegenstelling aangeeft.