Bakkerij Korenbloem: een nieuwe oven of niet?
Bakkerij Korenbloem heeft drie vestigingen en een omzet van €2,4 miljoen per jaar. De centrale oven is negen jaar oud, draait op 95% van zijn capaciteit en veroorzaakt 4% uitval. Een nieuwe oven kost €180.000, gaat tien jaar mee en heeft geen restwaarde. De verwachte extra opbrengsten zijn €95.000 per jaar (meer capaciteit en minder uitval); de extra variabele kosten €38.000 en de extra vaste kosten, exclusief afschrijving, €9.000 per jaar. De bank wil 60% van het investeringsbedrag financieren met een tienjarige lening tegen 5% rente en jaarlijkse aflossing van €10.800. De rest wordt uit eigen middelen betaald. De balans per 1 januari laat vlottende activa van €210.000 zien (waarvan €80.000 kas) en kortlopende schulden van €175.000; het eigen vermogen is €240.000. De bank eist een current ratio van minimaal 1,2 en een interest coverage ratio van minimaal 3. De ondernemer twijfelt: 'de oven verdient zichzelf in vier jaar terug, dus het is toch logisch?'
1. Bereken de jaarlijkse cashflow, de terugverdientijd en de gemiddelde boekhoudkundige rentabiliteit van de investering. Beoordeel de uitkomst.
Read the worked answer
Stap 1 – operationele cashflow. Extra opbrengsten €95.000 − extra variabele kosten €38.000 − extra vaste kosten €9.000 = €48.000 per jaar. Dit is de EBITDA-verbetering.
Stap 2 – afschrijving. €180.000 / 10 jaar = €18.000 per jaar. Het bedrijfsresultaat (EBIT) wordt €48.000 − €18.000 = €30.000.
Stap 3 – cashflow. EBIT + afschrijving = €30.000 + €18.000 = €48.000 per jaar (belasting buiten beschouwing gelaten). De afschrijving is geen uitgave en telt dus niet mee in de cashflow, maar verlaagt wel de winst.
Stap 4 – terugverdientijd. €180.000 / €48.000 = 3,75 jaar.
Stap 5 – boekhoudkundige rentabiliteit. Gemiddeld geïnvesteerd vermogen = (€180.000 + €0) / 2 = €90.000. Gemiddelde winst / gemiddeld geïnvesteerd vermogen = €30.000 / €90.000 = 33,3%. Afgezet tegen de initiële investering is dat 16,7%.
Beoordeling. Een terugverdientijd van 3,75 jaar is minder dan de helft van de technische levensduur en de rentabiliteit ligt ruim boven de rente van 5%. Op het eerste gezicht is de investering dus aantrekkelijk. De terugverdientijd zegt echter niets over de omvang van de cashflows na jaar 4, over de restwaarde of over de vraag of de capaciteit na jaar 5 nog nodig is. De onderbouwing van de ondernemer is dus te mager, ook al is de conclusie waarschijnlijk juist.
2. Toets de financiering aan de eisen van de bank (current ratio en interest coverage ratio) en adviseer hoe het financieringsplan aangepast kan worden.
Read the worked answer
Interest coverage ratio. Rente in jaar 1 = 5% × €108.000 = €5.400. ICR = €30.000 / €5.400 = 5,6. Dat is ruim boven de eis van 3: de winst kan de rente ruim dragen.
Current ratio vóór de investering. €210.000 / €175.000 = 1,20. Dat is precies op de eis, dus er is geen buffer.
Current ratio na de investering. De lening van €108.000 komt als kas binnen: vlottende activa worden €318.000. De betaling van de oven van €180.000 gaat er weer af: €318.000 − €180.000 = €138.000. De aflossing van €10.800 die volgend jaar vervalt, is kortlopende schuld: €175.000 + €10.800 = €185.800. Current ratio = €138.000 / €185.800 = 0,74.
Conclusie. De rentelast is geen probleem, maar de liquiditeit na de investering zakt ver onder de eis van 1,2. De bank zal de financiering in deze vorm waarschijnlijk afwijzen: er blijft te weinig werkkapitaal over.
Oplossingsrichtingen. (1) De oven in termijnen betalen of de leverancier om uitstel vragen, zodat de kasstroom wordt gespreid. (2) Financial lease: geen grote uitgaande kasstroom in één keer, maar een maandelijkse last. (3) Een langere looptijd met een aflossingsvrije startperiode, zodat de kortlopende aflossing wegvalt. (4) Een deel van de investering financieren met een achtergestelde lening, die niet als kortlopende schuld telt. (5) De oude oven verkopen en de opbrengst inzetten. (6) Wachten tot het werkkapitaal door de normale bedrijfsvoering is aangegroeid.
3. Beargumenteer waarom de terugverdientijd alleen onvoldoende is om deze investering te beoordelen, en laat met een netto contante waarde-berekening zien wat de investering bij 5% rente waard is. Noem daarnaast twee niet-financiële factoren.
Read the worked answer
Tekortkomingen van de terugverdientijd. De methode telt alleen tot het moment waarop het bedrag is terugverdiend en negeert daarna alles. Bij deze oven komt er na jaar 4 nog ruim zes jaar €48.000 per jaar binnen; die wordt volledig weggelaten. Ook wordt geen rekening gehouden met de tijdswaarde van geld: €48.000 in jaar 1 is meer waard dan €48.000 in jaar 9. Tot slot telt de methode de kasstromen niet op, zodat een project met een korte terugverdientijd maar een lage totale opbrengst ten onrechte kan winnen.
Netto contante waarde. Bij 5% en tien jaar is de annuïteitsfactor 7,7217. Contante waarde van de cashflows = €48.000 × 7,7217 = €370.642. De investering is €180.000, dus NCW = €370.642 − €180.000 = €190.642. De NCW is sterk positief; de investering verdient ruimschoots meer dan de vermogenskosten en is dus verantwoord, mits de liquiditeit wordt opgelost.
Niet-financiële factoren. (1) Kwaliteit en imago: 4% uitval betekent nu klachten, omruilingen en omzetverlies; een nieuwe oven verbetert de constante kwaliteit en daarmee de klanttevredenheid. (2) Continuïteit en personeel: de oude oven draait op 95% van de capaciteit, dus bij groei of onderhoudsstilstand valt de productie stil; een nieuwe oven geeft reservecapaciteit en minder fysieke belasting voor het bakpersoneel. Ook energieverbruik en veiligheid kunnen een rol spelen.