HAVO Scheikunde flashcards

33 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Wet van behoud van massa

Bij een chemische reactie worden atomen niet gemaakt of vernietigd, alleen anders gerangschikt. Daarom moet een kloppende reactievergelijking per element evenveel atomen links en rechts hebben.

Mol en getal van Avogadro

Eén mol is 6,02·10^23 deeltjes. Met de molmassa in g/mol reken je massa om naar mol via n = m / M, waarna je met coëfficiënten verder rekent.

Molair gasvolume

Bij 273 K en 1,01·10^5 Pa neemt één mol gas ongeveer 22,4 liter in. Daarmee reken je bij standaardomstandigheden het volume van een gas om naar het aantal mol.

Verdunningsformule

Bij verdunnen blijft de hoeveelheid opgeloste stof gelijk, dus c1·V1 = c2·V2. Hiermee bereken je de nieuwe concentratie na toevoegen van oplosmiddel.

Rendement van een reactie

Het rendement is de werkelijk gevormde hoeveelheid stof gedeeld door de theoretisch berekende hoeveelheid, maal honderd procent. Verliezen en nevenreacties verlagen het rendement.

Exotherm en endotherm

Een exotherme reactie geeft energie af en heeft een negatieve ΔH; een endotherme reactie neemt energie op en heeft een positieve ΔH. De waarde wordt per mol reactie gegeven.

Stoichiometrische rekenstappen

Zet eerst gegeven massa of volume om naar mol, pas dan de molverhouding uit de coëfficiënten toe en reken tenslotte om naar de gevraagde massa, volume of concentratie.

Massapercentage in verbinding

Deel de totale atoommassa van het element in de formule door de molmassa van de hele verbinding en vermenigvuldig met honderd. Zo vind je het massapercentage van dat element.

Atoomnummer en massagetal

Het atoomnummer geeft het aantal protonen en bepaalt het element. Het massagetal is protonen plus neutronen; het aantal neutronen vind je door het atoomnummer ervan af te trekken.

Isotopen

Isotopen zijn atomen van hetzelfde element met een verschillend aantal neutronen en dus een verschillend massagetal. Hun chemische eigenschappen zijn vrijwel gelijk.

Elektronenconfiguratie en groep

Elektronen vullen de schillen in vaste volgorde. Het aantal elektronen in de buitenste schil komt overeen met de groep in het periodiek systeem en bepaalt het reactiegedrag.

Ionlading voorspellen

Metaalatomen in groep 1 en 2 staan één of twee elektronen af en worden 1+ of 2+ ionen. Halogenen nemen één elektron op en worden 1− ionen, strevend naar een edelgasconfiguratie.

Ionbinding

Bij een ionbinding geeft een metaal elektronen af aan een niet-metaal, waarna tegengestelde ionen elkaar aantrekken in een rooster. De stof heeft een hoog smeltpunt en geleidt gesmolten stroom.

Covalente binding

Bij een covalente binding delen twee atomen één of meer elektronenparen. Een dubbele binding deelt twee paren; moleculen geleiden meestal niet en hebben lagere smeltpunten dan ionstoffen.

Elektronegativiteit en bindingstype

Het verschil in elektronegativiteit bepaalt het karakter van de binding: klein verschil geeft apolair, groter verschil polair, en het grootste verschil wijst op een ionbinding.

Metaalbinding

In een metaal zitten positieve ionen in een rooster met vrij beweeglijke elektronen. Die delocalized elektronen verklaren de elektrische geleiding en de buigbaarheid van metalen.

Waterstofbrug

Een waterstofbrug is een sterke intermoleculaire aantrekking tussen een H-atoom aan O, N of F en een vrij elektronenpaar van een naburig molecuul. Dit verhoogt het kookpunt.

pH en pOH

De pH is het negatieve logaritme van de hydroniumconcentratie. Bij 298 K geldt pH + pOH = 14, omdat het ionenproduct van water 1,0·10^−14 is.

Sterk zuur in water

Een sterk zuur is vrijwel volledig geïoniseerd, zodat de hydroniumconcentratie gelijk is aan de molariteit van het zuur. Daarmee bereken je direct de pH via de logaritme.

Zuurconstante Kz

De zuurconstante hoort bij het evenwicht van een zwak zuur met water en wordt berekend uit de concentraties van hydronium, zuurrest en zuur. Een grotere Kz betekent een sterker zuur.

Neutralisatiereactie

Bij neutralisatie staat een zuur een proton af aan een base, waarbij een zout en water ontstaan. De netto-vergelijking toont alleen de deeltjes die werkelijk veranderen.

pH van een zoutoplossing

Een zout van een zwak zuur met een sterke base geeft een basische oplossing; een zout van een sterk zuur met een zwakke base geeft een zure oplossing. Sterk met sterk is neutraal.

Neerslagreactie

Twee goed oplosbare zouten worden gemengd en vormen samen een slecht oplosbaar zout dat neerslaat. Je voorspelt dit met een oplosbaarheidstabel van de mogelijke combinaties.

Indicator kiezen

Een indicator slaat om in een bepaald pH-traject. Kies een indicator waarvan dat omslagtraject rond het equivalentiepunt van de titratie ligt, anders lees je het eindpunt verkeerd af.

Titratie

Bij een titratie voeg je met een buret een oplossing van bekende concentratie toe tot het equivalentiepunt. Uit het verbruikte volume en de reactieverhouding bereken je de onbekende concentratie.

Alkaan algemene formule

Een alkaan is een verzadigde koolwaterstof met alleen enkele bindingen en algemene formule CnH2n+2. Voorbeelden zijn methaan, ethaan en propaan, die vooral verbranden en substitueren.

Alkeen en additie

Een alkeen bevat een koolstof-koolstof dubbele binding en heeft formule CnH2n. Over die dubbele binding kunnen atomen worden geplaatst, waardoor een additiereactie ontstaat.

Functionele groep herkennen

De hydroxylgroep OH hoort bij een alcohol, de carboxylgroep COOH bij een carbonzuur, de carbonylgroep C=O bij aldehyde of keton, en de estergroep COO bij een ester.

Verestering

Een carbonzuur reageert met een alcohol tot een ester en water, met zwavelzuur als katalysator. Het is een evenwichtsreactie; water verwijderen verschuift het evenwicht naar de ester.

Additiepolymerisatie

Bij additiepolymerisatie koppelen alkeenmoleculen aan elkaar via hun dubbele bindingen zonder dat een stof wordt afgesplitst. Polyetheen ontstaat zo uit het monomeer etheen.

Condensatiepolymerisatie

Bij condensatiepolymerisatie reageren monomeren met twee functionele groepen en splitst per binding een klein molecuul af, meestal water. Zo ontstaan polyester en polyamide.

Verbranding koolwaterstof

Bij volledige verbranding van CxHy ontstaan x koolstofdioxide en y/2 water, met (x + y/4) dizuurstof. Onvolledige verbranding levert koolstofmonoxide of roet op.

Structuurisomerie

Isomeren hebben dezelfde molecuulformule maar een andere rangschikking van atomen. Butaan en 2-methylpropaan zijn hiervan een voorbeeld en hebben verschillende kookpunten.