HAVO Spaans cheat sheet

Vraagsoorten onderscheiden: hoofdvraag (hoofdgedachte/alinea-functie), detailvraag (letterlijk terugzoeken), inferentievraag (tussen de regels lezen), woordenschatvraag (betekenis in context).

Hoofdgedachte staat meestal in de eerste of laatste zin van een alinea; signaalwoorden zoals 'por lo tanto', 'en resumen', 'sin embargo' markeren conclusie of tegenstelling.

Sleutelwoorden in de vraag letterlijk in de tekst zoeken en dan de omliggende 1-2 zinnen lezen; het antwoord staat bijna nooit in dezelfde bewoording.

Woordenschatvraag: vervang het gevraagde woord door elk antwoordalternatief en lees de zin opnieuw; alleen het alternatief dat de logische betekenis in die context behoudt, is juist.

Valse vrienden herkennen: 'actual' = huidig (niet actueel), 'largo' = lang, 'embarazada' = zwanger, 'éxito' = succes, 'constipado' = verkouden.

Verwijswoorden (este, aquel, ello, su) terugzoeken naar het zelfstandig naamwoord waarnaar ze verwijzen; geslacht en getal zijn de belangrijkste aanwijzing.

Bij meerkeuzevragen met '¿Cuál es la afirmación correcta?': elke optie apart tegen de tekst controleren en absolute woorden ('siempre', 'nunca', 'todos') argwanend bekijken.

Tijdslimiet verdelen: eerst globaal scannen, dan vragen bij de tekst zoeken; een vraag zonder tekstbewijs nooit gokken zonder de betreffende alinea opnieuw te lezen.

Voor het luisteren de vraag en antwoordopties lezen, zodat je weet welke informatie je moet opvangen (getal, naam, plaats, reden, mening).

Spaanse klankverschijnselen: 'b' en 'v' klinken gelijk, 'll' klinkt als 'j/y', 'h' is stom, 'c' voor e/i klinkt als 's' (Latijns-Amerika) of 'th' (Spanje).

Getallen en tijden noteren tijdens het luisteren; 'quince' (15) versus 'cincuenta' (50) en 'sesenta' (60) versus 'setenta' (70) worden vaak verward.

Signaalwoorden voor structuur: 'primero', 'además', 'sin embargo', 'por eso', 'en cambio' geven aan dat een nieuw argument of een tegenstelling volgt.

Bij een gesprek letten op de rolverdeling: wie vraagt, wie antwoordt; de vraag bevat vaak de aanwijzing over welk antwoordalternatief past.

Negatie en ontkenning oppikken: 'no creo que', 'nunca', 'tampoco', 'nadie' keren de betekenis om; een gemiste ontkenning leidt tot het tegenovergestelde antwoord.

Twee luisterrondes benutten: eerste ronde begrip van het geheel, tweede ronde gericht controleren van de gekozen antwoorden tegen wat letterlijk gezegd is.

Tekstsoorten en vaste opbouw: informeel bericht (aanhef '¡Hola ...!', kern, afsluiting 'Un abrazo'), formele brief ('Estimado señor/señora:', 'Atentamente,'), e-mail met onderwerpregel.

Alle punten uit de opdracht afvinken: elke gevraagde informatie-eenheid moet expliciet in de tekst staan, anders kost het punten op inhoud.

Woordenaantal respecteren: te weinig woorden levert puntenverlies op; tel zelf en breid uit met voorbeelden of redenen in plaats van herhaling.

Werkwoordstijden correct kiezen: presente voor feiten, pretérito indefinido voor afgeronde gebeurtenissen, imperfecto voor beschrijvingen en gewoonten in het verleden, futuro voor plannen.

Verbindingswoorden gebruiken: 'porque', 'además', 'sin embargo', 'por lo tanto', 'aunque', 'mientras' tillen het taalniveau aantoonbaar op.

Standaardformules para klachten en verzoeken: 'Me gustaría ...', '¿Podrías ...?', 'Quisiera reservar ...', 'Le escribo para ...'.

Veelgemaakte fouten vermijden: ser/estar (ser = eigenschap, estar = toestand/plaats), haber + voltooid deelwoord, geslacht van zelfstandige naamwoorden met -a/-o.

Accenten en leestekens: 'ñ', 'á é í ó ú', omgekeerde vraagtekens '¿...?' en uitroeptekens '¡...!' aan begin en eind; dit telt mee in de beoordeling.

Beurtwisseling: na een antwoord een tegenvraag stellen ('¿Y tú?', '¿A ti qué te parece?') houdt het gesprek gaande en levert interactiepunten op.

Functies herkennen en uitvoeren: iets voorstellen ('¿Por qué no ...?'), reageren ('Me parece bien', 'No estoy de acuerdo'), om verduidelijking vragen ('¿Puedes repetir?', '¿Qué significa ...?').

Bij een rollenspel de rol consequent volhouden: houd de beleefdheidsvorm ('usted') aan bij een onbekende of oudere gesprekspartner, 'tú' bij leeftijdsgenoten.

Onbekend woord omzeilen met omschrijving: 'Es una cosa que sirve para ...', 'Es como ...' in plaats van terugvallen op het Nederlands of Engels.

Uitspraak en vloeiendheid: klemtoon op de voorlaatste lettergreep bij woorden op klinker, -n of -s; op de laatste lettergreep bij woorden op andere medeklinkers.

Vaste gespreksformules para mening en voorkeur: 'Creo que ...', 'En mi opinión ...', 'Prefiero ... porque ...', 'Lo que más me gusta es ...'.

Bij een dialoog met informatie-gat: actief doorvragen ('¿Cuándo?', '¿Dónde exactamente?', '¿Cuánto cuesta?') tot de gevraagde gegevens compleet zijn.