Gesprek in de boekhandel: reparatie, tegenvoorstel en toon
Je doet het gespreksgedeelte in tweetallen: 8 minuten, twee opdrachtkaarten. Jij bent klant in een tweedehands boekhandel in Beyoğlu en wilt een roman van Orhan Pamuk kopen; je partner speelt de eigenaar. Op jouw kaart staat dat je minstens twee keer om verduidelijking moet vragen en één keer een tegenvoorstel moet doen. De eigenaar praat snel, gebruikt ‘yani’, ‘işte’ en ‘efendim?’, en zegt: “İndirim yapamam ama yanında bir kitap hediye edebilirim.” De eerste helft van die zin verst a je niet: je hoort alleen ‘hediye edebilirim’. Je mag geen Nederlands of Engels gebruiken; aarzelklanken als ‘ee’ en lange stiltes kosten punten op vloeiendheid. De beoordelaar luistert mee en let op sprekersbeurten, herstelstrategieën en beleefdheid.
1. Je hebt de zin niet in één keer verstaan. Welke reparatiestrategie zet je in, en waarom is ‘Ne?’ hier ongeschikt?
Read the worked answer
Strategie: een gerichte verduidelijkingsvraag plus een comprehensiecheck.
Eerst: Pardon, anlayamadım. Biraz daha yavaş söyler misiniz? Daarna controleer je wat je dénkt te horen: Yani indirim yapamıyorsunuz, yanında bir kitap veriyorsunuz, öyle mi? Met öyle mi laat je de gesprekspartner je interpretatie bevestigen of corrigeren - dat levert een punt op voor interactie.
‘Ne?’ is te kort, klinkt bot en geeft de partner geen informatie over wát je niet begreep, dus de herhaling loopt vast. Meteen overschakelen naar het Engels is een grotere fout: je verliest de punten voor doeltaalgebruik én de beoordelaar noteert het als ontwijkgedrag.
2. Hoe bouw je een tegenvoorstel op dat beleefd blijft? Schrijf de beurt volledig uit.
Read the worked answer
Opbouw: erken wat de ander zegt → verzacht → concreet voorstel → ruimte laten voor ‘nee’.
Uitgeschreven: Anlıyorum, indirim yapamıyorsunuz. Ben iki kitap alıyorum; o zaman ikisi için küçük bir indirim olabilir mi?
Waarom dit werkt: Anlıyorum erkent het bezwaar zonder dat je je terugtrekt; olabilir mi (zou het kunnen) is een modaliteit die een verzoek doet in plaats van een eis; iki kitap alıyorum creëert een voordeel voor de verkoper, zodat je voorstel niet alleen iets kost. Wat je vermijdt: İndirim yapmalısınız (u moet) en Çok pahalı zonder bedrag. Noem bij voorkeur een getal of percentage, anders blijft het voorstel vaag en telt het niet als voorwaarde-onderhandeling.
3. Je partner antwoordt consequent in de ‘sen’-vorm terwijl jij ‘siz’ gebruikt. Wat doe je, en wat betekent dat voor je beoordeling?
Read the worked answer
Niet corrigeren, zelf bij ‘siz’ blijven. In een winkel tegenover een onbekende volwassene is siz de veilige keuze; sen is niet grammaticaal fout, maar kan als kleinerend of juist als ongepast vertrouwelijk overkomen. De beoordelaar let op consistentie en gepastheid, niet op wederkerigheid: het is normaal dat de een sen zegt en de ander siz.
Wat je wél doet: de toon van je eigen beurten handhaven en bij twijfel de beleefdheidsvorm kiezen die nooit aanstoot geeft (siz, rica ediyorum, mümkünse). Ga je uit verlegenheid mee in sen, dan ontstaat er een mengvorm (‘siz alıyorum, sen veriyorsun’) die als inconsistent wordt aangerekend. Blijf dus bij je eigen register en laat de ander het zijne houden.