Ev sahibiyle kira görüşmesi: nezaket ve itiraz
Deniz, HAVO 5 öğrencisi, Türkçe konuşma sınavında rol yapıyor. Karşısındaki öğretmen ev sahibini canlandırıyor. Senaryo: Deniz’in ailesi Amsterdam’da 850 euro kira ödüyor; ev sahibi kirayı 1.000 euroya çıkarmak istiyor. Sözleşmede yıllık artışın “TÜFE + %5” olduğu yazıyor. Deniz itiraz etmeli, gerekçe sormalı, 900 euro önermeli ve yazılı bildirim istemeli. Süre 3 dakika; notta “nezaket, itiraz, alternatif, kapanış” ölçütleri var. Ev sahibi 1 Kasım’dan itibaren geçerli olacağını söylüyor. Deniz, ilk cümlesinde “Bu çok fazla, kabul etmiyorum” diyor ve ardından “sen” hitabına geçiyor. Öğretmen “Herkes bu fiyatı veriyor” diyerek baskı yapıyor. Deniz, itirazını yumuşatmak için hangi kalıbı kullanacağını bilemiyor; ayrıca “TÜFE”yi nasıl açıklayacağını unutuyor. Öğretmen, “Sözleşmeyi okudunuz mu?” diye sorunca Deniz savunmaya geçiyor. Deniz’in hedefi kira artışını tamamen reddetmek değil, pazarlık etmek. Sınavda not alma serbest ama ezber metin okumak yasak.
1. Deniz’in ilk itiraz cümlesini nezaket ve gerekçe içerecek şekilde yeniden yaz. “Sen” hitabını neden bırakmalı?
Read the worked answer
Örnek: “Merhaba, kira artışını konuşmak için aradım. 1 Kasım’dan itibaren 1.000 euro önerdiğinizi anlıyorum; ancak sözleşmemizde yıllık artış TÜFE + %5 olarak yazıyor. Bu nedenle önce hesabı birlikte kontrol edebilir miyiz?” Bu cümlede itiraz var ama suçlama yok; gerekçe sözleşmeye bağlanıyor. “Kabul etmiyorum” kapıyı kapatır, pazarlık alanı bırakmaz. “Sen” hitabı resmî rolde mesafeyi bozar; “siz” hem nezaket hem de profesyonel çerçeve sağlar. Deniz “çok fazla” yerine “bütçemizi zorluyor” gibi öznel ama yumuşak bir ifade kullanabilir. İlk cümlede amaç, karşı tarafı dinlemeye açık tutmaktır.
2. Ev sahibi “Herkes bu fiyatı veriyor” dediğinde Deniz nasıl karşılık vermeli? Model bir yanıt yaz.
Read the worked answer
Yanıt: “Bunu duyduğumda piyasa koşullarını anlamaya çalışıyorum; ancak bizim için belirleyici olan sözleşmedeki artış maddesi. Dilerseniz TÜFE oranını birlikte kontrol edelim. 900 euro ara bir çözüm olabilir; sizce bu, 1 Kasım için makul mü?” Burada üç şey yapılıyor: (1) karşı tarafın iddiası kabul edilmiş gibi görünüp genellemeye karşı somut ölçüt getiriliyor; (2) “herkes” sözcüğü kanıt değil, baskı aracı olduğu için tartışılmıyor; (3) alternatif sunuluyor. Ses tonu yükseltilmemeli; “sizce” soru eki pazarlığı işbirliğine çevirir.
3. Görüşmeyi kapatırken Deniz hangi adımları takip etmeli? “TÜFE”yi nasıl açıklamalı?
Read the worked answer
Kapanışta özet + eylem + teşekkür izlenmeli: “Özetle, artışın sözleşmeye göre hesaplanmasını ve 900 euro önerimizin değerlendirilmesini rica ediyorum. Anlaşma olursa yazılı bildirim gönderebilir misiniz? Teşekkür ederim.” “TÜFE” açılımı Tüketici Fiyat Endeksi; yıllık enflasyonu gösteren resmî orandır. Deniz bunu “TÜFE, yani Tüketici Fiyat Endeksi” diye kısaca açıklamalı, ama ders anlatır gibi uzatmamalı. Yazılı bildirim istemek, sözlü anlaşmanın sonradan inkârını önler. Kapanışta yeni bir tartışma açmamalı; süre 3 dakika olduğu için net bir sonraki adım bırakmalı.