I85PREP
⌘ K
HAVO Turks study materials
HAVO Turks study resources

HAVO Turks practice questions

One question at a time. Build your HAVO Turks understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest een tekst over een schoolkantine die overstapt op vegetarische maaltijden. De leerling zoekt het belangrijkste argument van de tegenstanders. Welk leesstrategie past hij het beste toe?

  1. Gericht zoeken naar signaalwoorden van tegenstelling en standpunt. Correct answer.
  2. Intensief lezen van elke alinea op onbekende woorden.
  3. Voorspellend lezen op basis van de titel en de inleiding.
  4. Globaal lezen om de hoofdgedachte van de hele tekst te bepalen.

Explanation

Bij het zoeken naar een specifiek argument lees je doelgericht en let je op signaalwoorden zoals 'maar', 'volgens tegenstanders' en 'omdat'. Zo vind je snel de plek waar een standpunt met onderbouwing staat, zonder de hele tekst woord voor woord te verwerken.

Question 2Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een tekst staat: 'De gemeente wil meer bomen planten. Bovendien moeten er meer bankjes komen.' Welk verband geeft 'bovendien' aan tussen beide zinnen?

  1. Een voorwaarde.
  2. Een opsomming. Correct answer.
  3. Een tegenstelling.
  4. Een oorzaak en gevolg.

Explanation

'Bovendien' voegt een tweede punt toe aan wat al genoemd is, dus er is sprake van een opsomming van maatregelen. Signaalwoorden als 'bovendien', 'ook' en 'daarnaast' horen bij het verband opsomming.

Question 3Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een artikel begint met een voorbeeld van een scholier die elke dag te laat komt door de bus. Daarna volgt een alinea over het algemene probleem van ov-vertragingen in de regio. Welke functie heeft de eerste alinea?

  1. Een concrete situatie als inleiding op het onderwerp. Correct answer.
  2. Een conclusie trekken uit de hele tekst.
  3. Een tegenargument weerleggen.
  4. Een samenvatting geven van het standpunt.

Explanation

Een tekst opent vaak met een herkenbaar voorbeeld om de lezer bij het onderwerp te betrekken. Daarna zoomt de schrijver uit naar het bredere thema, hier het ov-probleem in de regio.

Question 4Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest: 'Veel jongeren zeggen dat ze te weinig slaap krijgen. Uit onderzoek blijkt echter dat ze gemiddeld zeven uur slapen.' Wat doet de schrijver met het woord 'echter'?

  1. Hij bevestigt het standpunt van de jongeren.
  2. Hij plaatst een nuancering tegenover het standpunt. Correct answer.
  3. Hij trekt een conclusie uit het standpunt.
  4. Hij geeft een voorbeeld bij het standpunt.

Explanation

'Echter' kondigt een tegenstelling aan: het onderzoeksgegeven relativeert wat jongeren zelf beweren. De schrijver neemt het standpunt dus niet zomaar over, maar plaatst er een nuance of tegenstelling naast.

Question 5Leesvaardigheid (reading comprehension)

Welke omschrijving past het beste bij het begrip 'hoofdgedachte' van een leestekst?

  1. De eerste zin van de inleiding.
  2. De zin die de schrijver zelf het mooist heeft geformuleerd.
  3. Het onderwerp van de tekst in één of enkele woorden.
  4. De belangrijkste bewering die de schrijver over het onderwerp doet. Correct answer.

Explanation

De hoofdgedachte is de kernbewering die de schrijver met de hele tekst wil overbrengen. Die is breder dan het onderwerp (een paar woorden) en staat niet automatisch in de eerste zin.

Question 6Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een tekst over bezuinigingen staat: 'De school schrapt de muzieklessen. Daardoor kunnen leerlingen minder kennismaken met cultuur.' Welk verband legt 'daardoor' tussen de zinnen?

  1. Doel en middel.
  2. Opsomming.
  3. Tegenstelling.
  4. Oorzaak en gevolg. Correct answer.

Explanation

'Daardoor' wijst op een gevolg van de eerder genoemde maatregel: het schrappen leidt tot minder cultuurkennismaking. Signaalwoorden zoals 'daardoor', 'dus' en 'als gevolg' horen bij oorzaak en gevolg.

Question 7Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling moet in een tekst over plastic afval het standpunt van de schrijver vinden. In welke zin staat dat standpunt het duidelijkst?

  1. 'Ik vind daarom dat de overheid een verbod op wegwerpplastic moet invoeren.' Correct answer.
  2. 'In 2023 werd in Nederland ruim 300 kiloton plastic verpakkingsafval ingezameld.'
  3. 'Veel supermarkten verpakken groenten nog steeds in plastic folie.'
  4. 'Sommige gemeenten plaatsen extra containers voor plastic afval.'

Explanation

Een standpunt bevat een mening of aanbeveling, herkenbaar aan woorden als 'ik vind' en 'daarom'. De andere zinnen geven feiten of beschrijvingen zonder oordeel van de schrijver.

Question 8Leesvaardigheid (reading comprehension)

Wat is het verschil tussen 'scannend lezen' en 'intensief lezen'?

  1. Scannend lezen zoekt snel naar één gegeven; intensief lezen verwerkt de tekst grondig. Correct answer.
  2. Scannend lezen is voor korte teksten, intensief lezen voor lange teksten.
  3. Scannend lezen gebeurt achteraf, intensief lezen vooraf.
  4. Scannend lezen doe je alleen bij gedichten, intensief lezen bij zakelijke teksten.

Explanation

Bij scannend lezen jaag je snel door de tekst op zoek naar een bepaald woord of gegeven. Bij intensief lezen verwerk je de hele tekst nauwkeurig om de inhoud en samenhang te begrijpen.

Question 9Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een tekst bevat de zin: 'Niet alleen de docenten, maar ook de leerlingen waren verrast door de nieuwe roostering.' Wat wordt met deze formulering benadrukt?

  1. Dat alleen docenten verrast waren.
  2. Dat leerlingen de roostering hebben gemaakt.
  3. Dat de roostering niet is veranderd.
  4. Dat zowel docenten als leerlingen verrast waren. Correct answer.

Explanation

De combinatie 'niet alleen ... maar ook' geeft aan dat beide groepen in gelijke mate bij de gebeurtenis betrokken zijn. De verrassing geldt dus voor docenten én leerlingen.

Question 10Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een betoog staat: 'Sommigen beweren dat huiswerk overbodig is. Toch laten studies zien dat regelmatig oefenen het leerrendement verhoogt.' Welke functie heeft de eerste zin in dit fragment?

  1. Een voorbeeld geven bij het standpunt van de schrijver.
  2. Een conclusie aankondigen die daarna wordt onderbouwd.
  3. Een definitie geven van het begrip huiswerk.
  4. Een tegenargument inleiden dat daarna wordt weerlegd. Correct answer.

Explanation

De schrijver noemt eerst een tegengestelde opvatting ('sommigen beweren') om die daarna met 'toch' te bestrijden. Zo'n zin is een tegenargument dat vervolgens wordt weerlegd met bewijs.

Question 11Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest een folder van een sportschool: 'Wij bieden de nieuwste apparaten en deskundige begeleiding. Kom vandaag nog langs!' Welk tekstdoel overheerst?

  1. Overtuigen tot een aankoop of bezoek. Correct answer.
  2. Informeren over de geschiedenis van fitness.
  3. Instructie geven over het gebruik van apparaten.
  4. Amuseren met een grappig verhaal.

Explanation

De folder prijst de eigen voordelen aan en eindigt met een oproep om langs te komen. Dat past bij het doel overtuigen of activeren: de lezer moet overgaan tot actie.

Question 12Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een artikel staat: 'De prijs van OV-kaartjes stijgt. Voor studenten betekent dit dat reizen naar hun stage duurder wordt.' Welke lezersgroep wordt hier specifiek aangesproken?

  1. Studenten die met het ov naar hun stage reizen. Correct answer.
  2. Alle reizigers in het openbaar vervoer.
  3. Ouders van jonge kinderen.
  4. Medewerkers van het vervoersbedrijf.

Explanation

De tweede zin richt zich met 'voor studenten' en 'hun stage' op een concrete groep: studenten die voor hun stage van het ov gebruikmaken. De algemene prijsstijging wordt zo toegespitst op hun situatie.

Question 13Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een tekst over vrijwilligerswerk bevat de tussenkop 'Wat levert het op?'. Welke functie heeft deze tussenkop voor de lezer?

  1. Hij kondigt aan welke informatie in dat deel volgt. Correct answer.
  2. Hij geeft de conclusie van de hele tekst weer.
  3. Hij vervangt de inleiding van de tekst.
  4. Hij noemt een tegenargument tegen vrijwilligerswerk.

Explanation

Een tussenkop is een signaal voor de lezer: hij voorspelt waar de volgende alinea('s) over gaan. Hier wekt de kop de verwachting dat de voordelen of opbrengsten aan bod komen.

Question 14Leesvaardigheid (reading comprehension)

Lees: 'De meeste leerlingen vinden de pauze te kort. Uit een enquête blijkt dat 78 procent meer tijd wil.' Welke relatie bestaat tussen beide zinnen?

  1. De tweede zin geeft een oorzaak van de eerste.
  2. De tweede zin geeft een voorbeeld bij de eerste.
  3. De tweede zin onderbouwt de eerste met een cijfer. Correct answer.
  4. De tweede zin spreekt de eerste tegen.

Explanation

De eerste zin bevat een bewering over wat leerlingen vinden; de tweede zin levert met een enquêtecijfer bewijs daarvoor. Zo'n cijfermatige onderbouwing versterkt de bewering.

Question 15Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een krantenbericht staat: 'Volgens de politie is de brand vermoedelijk ontstaan door een defecte accu.' Hoe moet de lezer het woord 'vermoedelijk' hier interpreteren?

  1. Als een vaststaand feit dat is bewezen.
  2. Als een officiële beslissing van de rechtbank.
  3. Als een mening van de journalist zelf.
  4. Als een mogelijkheid die nog niet zeker is. Correct answer.

Explanation

'Vermoedelijk' geeft aan dat de politie het waarschijnlijk acht, maar dat het nog niet vaststaat. De lezer moet de uitspraak dus als voorlopige conclusie lezen, niet als bewezen feit.

Question 16Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling moet beoordelen of een tekst betrouwbaar is. Welk kenmerk wijst het sterkst op een betrouwbare bron?

  1. De tekst verwijst naar onafhankelijk onderzoek met datum en instantie. Correct answer.
  2. De auteur noemt zijn eigen mening zonder bronnen.
  3. De website heeft veel bezoekers en staat hoog in zoekresultaten.
  4. De tekst bevat veel uitroeptekens en krachtige taal.

Explanation

Verwijzingen naar controleerbaar, onafhankelijk onderzoek met bron en datum maken beweringen natrekbaar. Dat is een sterker signaal van betrouwbaarheid dan populariteit of stellig taalgebruik.

Question 17Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een tekst staat: 'De gemeente investeert in fietspaden. Dit bevordert niet alleen de veiligheid, maar vermindert ook de uitstoot.' Welke twee voordelen worden genoemd?

  1. Betere veiligheid en minder uitstoot. Correct answer.
  2. Snellere auto's en bredere wegen.
  3. Meer parkeerplaatsen en minder files.
  4. Meer werkgelegenheid en lagere kosten.

Explanation

De zin noemt met 'niet alleen ... maar ook' twee effecten: de veiligheid gaat vooruit en de uitstoot neemt af. Andere voordelen worden in dit fragment niet genoemd.

Question 18Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een betoog luidt: 'Schoolexamens moeten worden afgeschaft, want ze kosten veel tijd en leerlingen leren er weinig van.' Welke twee argumenten gebruikt de schrijver?

  1. Stress en gebrek aan docenten.
  2. Te weinig toetsen en te veel vrijheid.
  3. Oneerlijkheid en hoge kosten.
  4. Tijdsdruk en beperkt leerrendement. Correct answer.

Explanation

Na 'want' volgen twee redenen: examens kosten veel tijd en ze leveren weinig leeropbrengst op. Dat zijn de argumenten waarmee de schrijver zijn standpunt onderbouwt.

Question 19Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest een advertentie met de regel 'Alleen vandaag: 50 procent korting!' Welk middel gebruikt de adverteerder vooral om de lezer te beïnvloeden?

  1. Het wekken van tijdsdruk. Correct answer.
  2. Het noemen van een wetenschappelijk onderzoek.
  3. Het weerleggen van een tegenargument.
  4. Het geven van een neutrale definitie.

Explanation

Met 'alleen vandaag' suggereert de adverteerder dat het aanbod snel verloopt, waardoor de lezer geneigd is snel te beslissen. Dat is een beroep op tijdsdruk als beïnvloedingsmiddel.

Question 20Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een tekst staat: 'De populariteit van elektrische fietsen groeit. Fabrikanten spelen hierop in met steeds lichtere modellen.' Wat betekent 'hierop inspelen' in deze context?

  1. De fabrikanten protesteren tegen de vraag.
  2. De fabrikanten reageren op de groeiende vraag. Correct answer.
  3. De fabrikanten wachten op een nieuwe wet.
  4. De fabrikanten stoppen met de productie.

Explanation

'Inspelen op' betekent in dit verband anticiperen op een ontwikkeling: omdat e-bikes populairder worden, komen fabrikanten met lichtere modellen. Ze reageren dus op de vraag van de markt.

Question 21Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een tekst over zonne-energie stelt: 'Zonnepanelen zijn duur in aanschaf, maar ze verdienen zichzelf binnen tien jaar terug.' Hoe bouwt de schrijver deze bewering op?

  1. Hij noemt alleen voordelen zonder nadelen.
  2. Hij noemt alleen nadelen zonder voordelen.
  3. Hij geeft eerst een voordeel en daarna een nadeel.
  4. Hij geeft eerst een nadeel en daarna een voordeel. Correct answer.

Explanation

Met 'maar' zet de schrijver twee kanten tegenover elkaar: de hoge aanschafprijs is een nadeel, de terugverdientijd een voordeel. De opbouw is dus eerst een nadeel, dan een voordeel.

Question 22Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest twee teksten over dezelfde gebeurtenis. Tekst A noemt alleen het standpunt van de gemeente, tekst B spreekt ook bewoners en experts. Wat kan de leerling hieruit concluderen over de betrouwbaarheid?

  1. Tekst B geeft meer perspectieven en is daardoor beter controleerbaar. Correct answer.
  2. Tekst A is betrouwbaarder, want de gemeente heeft altijd gelijk.
  3. Tekst A is betrouwbaarder, want die is korter.
  4. Beide teksten zijn even betrouwbaar, want ze gaan over hetzelfde.

Explanation

Een tekst die meerdere partijen aan het woord laat, biedt een breder beeld en maakt het makkelijker om beweringen te controleren. Eenzijdige berichtgeving met één bron is minder volledig.

Question 23Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een betoog staat: 'Dieren in dierentuinen leiden een beperkt leven. Daarom moeten dierentuinen sluiten.' Een tegenstander brengt in: 'Dierentuinen beschermen bedreigde soorten.' Welke reactie is een correcte weerlegging van dat tegenargument?

  1. Dierentuinen zijn populair bij gezinnen met kinderen.
  2. Bescherming kan ook in reservaten gebeuren, zonder dieren op te sluiten. Correct answer.
  3. Dat klopt, dus het standpunt moet worden ingetrokken.
  4. Sommige dierentuinen zijn heel oud.

Explanation

Een weerlegging ontkracht het tegenargument met een alternatief of bewijs. Door te wijzen op reservaten als alternatief voor bescherming, ontneemt de schrijver het argument 'dierentuinen beschermen soorten' zijn kracht.

Question 24Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een schrijver gebruikt de zin: 'Wie beweert dat social media onschuldig zijn, sluit de ogen voor de feiten.' Welke techniek past hij hier toe?

  1. Hij onderbouwt zijn standpunt met statistieken.
  2. Hij speelt op de persoon door tegenstanders als naïef weg te zetten. Correct answer.
  3. Hij geeft een neutrale samenvatting van beide standpunten.
  4. Hij citeert een deskundige als bron.

Explanation

De schrijver valt niet het argument aan, maar de persoon die het inneemt: die zou 'de ogen sluiten'. Dat is een persoonlijke aanval in plaats van inhoudelijke argumentatie.

Question 25Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest: 'Het aantal files nam vorig jaar af. Toch verwachten experts voor dit jaar een stijging.' Welke conclusie mag de leerling hieruit trekken?

  1. Experts hebben het vorig jaar bij het verkeerde eind gehad.
  2. De daling van vorig jaar is geen garantie voor het komende jaar. Correct answer.
  3. Het aantal files zal dit jaar zeker dalen.
  4. De cijfers van vorig jaar zijn onbetrouwbaar.

Explanation

'Toch' geeft aan dat de verwachting voor dit jaar afwijkt van de ontwikkeling van vorig jaar. Een eerdere daling zegt dus niets zekers over de toekomst; de experts voorspellen juist een stijging.

Question 26Leesvaardigheid (reading comprehension)

Je leest een artikel over een nieuwe app die het huiswerk van leerlingen nakijkt. De schrijver noemt eerst de voordelen, daarna de nadelen en besluit: 'Al met al weegt het gemak voor docenten zwaarder dan de twijfels over privacy.' Welke leesstrategie pas je toe als je alleen deze laatste zin opzoekt om de mening van de schrijver te vinden?

  1. Voorspellend lezen op basis van de eerste zin
  2. Oriënterend lezen van de titel en tussenkoppen
  3. Gericht zoeken naar de conclusie, omdat die vaak in de laatste alinea staat Correct answer.
  4. Intensief lezen van de hele tekst van begin tot eind

Explanation

Als je alleen de mening van de schrijver wilt vinden, zoek je gericht naar signaalwoorden van een conclusie zoals 'al met al' en 'daarom'. Die staan vaak aan het einde van een alinea of tekst. Zo lees je niet onnodig de hele tekst door.

Question 27Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een artikel over schooluniformen staat: 'Leerlingen die een uniform dragen, voelen zich volgens onderzoek meer verbonden met hun klas.' Welke functie heeft het woord 'volgens onderzoek' in deze zin?

  1. Het drukt twijfel uit over de bewering
  2. Het kondigt een voorbeeld aan
  3. Het geeft aan dat de bewering op een externe bron berust Correct answer.
  4. Het markeert een tegenstelling met de vorige zin

Explanation

Met 'volgens onderzoek' verwijst de schrijver naar een bron buiten zichzelf om de bewering te onderbouwen. Zo'n bronvermelding maakt duidelijk waar de informatie vandaan komt. Het is geen teken van twijfel, tegenstelling of voorbeeld.

Question 28Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest een tekst met de titel 'Waarom de bibliotheek moet blijven'. De eerste alinea begint met: 'Steeds meer gemeenten sluiten hun bibliotheek. Dat is een slechte ontwikkeling.' Wat kun je op basis van titel en eerste alinea het beste voorspellen over de rest van de tekst?

  1. De schrijver zal vooral cijfers over leesgedrag noemen zonder mening
  2. De schrijver zal uitleggen hoe je een boek leent
  3. De schrijver zal pleiten voor meer digitale media in plaats van boeken
  4. De schrijver zal argumenten geven om bibliotheken open te houden Correct answer.

Explanation

De titel bevat de oproep dat de bibliotheek moet blijven en de inleiding noemt sluiting 'een slechte ontwikkeling'. Daarmee is het standpunt al duidelijk en mag je argumenten verwachten die dat standpunt ondersteunen. Voorspellend lezen gebruikt zulke signalen om de verdere opbouw te schatten.

Question 29Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een tekst staat: 'Veel jongeren slapen te weinig. Dit komt onder andere door het gebruik van de smartphone in bed.' Welk verband leggen de woorden 'dit komt door' tussen beide zinnen?

  1. Een voorwaarde
  2. Een tegenstelling
  3. Een oorzaak-gevolgrelatie Correct answer.
  4. Een opsomming van twee losse feiten

Explanation

Met 'dit komt door' wijst de tweede zin een oorzaak aan voor het probleem in de eerste zin. Er is dus sprake van een oorzaak-gevolgrelatie. Signaalwoorden als 'daardoor', 'omdat' en 'dit komt door' markeren zo'n verband.

Question 30Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een artikel over online shoppen zegt: 'Webshops maken het retourneren expres ingewikkeld.' Welke toon spreekt uit deze zin?

  1. Ongerust over de eigen gezondheid
  2. Kritisch Correct answer.
  3. Neutraal
  4. Enthousiast

Explanation

Het woord 'expres' suggereert dat webshops bewust een drempel opwerpen, wat een verwijt inhoudt. Daarmee is de toon kritisch ten opzichte van de webshops. Een neutrale zin zou alleen feiten noemen zonder zo'n beschuldiging.

Question 31Leesvaardigheid (reading comprehension)

Je leest een tekst over een nieuw schoolrooster. De auteur schrijft: 'Het nieuwe rooster is ingevoerd zonder overleg met de leerlingenraad.' Welk type informatie levert deze zin vooral?

  1. Een advies aan de schoolleiding
  2. Een voorspelling over de toekomst
  3. Een persoonlijke smaak over het rooster
  4. Een feitelijke constatering over de gang van zaken Correct answer.

Explanation

De zin beschrijft wat er is gebeurd: het rooster is ingevoerd zonder overleg. Dat is een constatering die je kunt controleren, dus feitelijk van aard. Er zit geen smaak, advies of voorspelling in.

Question 32Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een folder van een pretpark staat: 'De wachtrijen zijn kort, het eten is vers en de attracties zijn spectaculair.' Welk middel gebruikt de folder om de lezer te overtuigen?

  1. Een deskundige die aan het woord komt
  2. Een reeks positieve eigenschappen achter elkaar Correct answer.
  3. Een tegenargument dat wordt weerlegd
  4. Een statistiek met een precies percentage

Explanation

De folder somt drie gunstige eigenschappen op in één zin, zonder bron of cijfer. Door die opeenstapeling van positieve punten wekt de tekst een aantrekkelijk beeld. Dat is een vorm van overtuigen door positieve opsomming.

Question 33Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest twee teksten over dezelfde prijsstijging van het openbaar vervoer. Tekst 1 noemt alleen het standpunt van de vervoerder, tekst 2 laat ook reizigers en de vakbond aan het woord. Welke tekst geeft de lezer het meest volledige beeld en waarom?

  1. Tekst 2, omdat meerdere partijen met verschillende belangen aan bod komen Correct answer.
  2. Tekst 2, omdat een langere tekst altijd betrouwbaarder is
  3. Tekst 1, omdat één duidelijke bron minder verwarrend is
  4. Tekst 1, omdat de vervoerder als deskundige geldt

Explanation

Een volledig beeld ontstaat wanneer verschillende belanghebbenden hun visie mogen geven. Tekst 2 doet dat met vervoerder, reizigers en vakbond, waardoor je de gebeurtenis van meerdere kanten ziet. Tekst 1 blijft beperkt tot één perspectief.

Question 34Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een betoog staat: 'Natuurlijk kost een warme maaltijd op school geld. Maar wat is een gezonde lunch waard voor de concentratie van leerlingen?' Welke techniek gebruikt de schrijver hier?

  1. Het bezwaar negeren en direct een nieuwe stelling poneren
  2. Een deskundige citeren om het bezwaar te weerleggen
  3. Een bezwaar erkennen en het vervolgens relativeren met een retorische vraag Correct answer.
  4. Een statistiek gebruiken om het bezwaar te ontkrachten

Explanation

De schrijver geeft eerst toe dat er kosten zijn ('natuurlijk kost het geld') en zet daar direct een vraag tegenover die de lezer aan het denken zet. Zo wordt het bezwaar erkend maar gerelativeerd. De retorische vraag versterkt het eigen standpunt zonder dat er een bron of cijfer aan te pas komt.

Question 35Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling moet in een lange tekst over klimaatbeleid snel de belangrijkste beweringen vinden. Welke aanpak is het meest geschikt?

  1. Alleen de laatste zin van elke alinea overslaan
  2. De tekst hardop voorlezen van begin tot eind
  3. Eerst de inleiding, tussenkoppen en slot lezen en daarna gericht de kernzinnen opzoeken Correct answer.
  4. De tekst woord voor woord vertalen voordat hij begint

Explanation

Bij een lange tekst helpt het om eerst de structuur te verkennen via inleiding, tussenkoppen en slot. Daarna kun je gericht de kernzinnen per alinea opzoeken. Zo krijg je snel zicht op de hoofdbeweringen zonder alles even intensief te lezen.

Question 36Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een artikel staat: 'De gemeente wil meer bomen planten. Bovendien komt er een speelplaats bij.' Welk verband geeft 'bovendien' aan?

  1. Een tegenstelling
  2. Een uitbreiding of toevoeging Correct answer.
  3. Een voorbeeld
  4. Een oorzaak

Explanation

Met 'bovendien' voegt de schrijver een tweede punt toe aan het eerste. Het signaalwoord kondigt dus een uitbreiding of toevoeging aan. Bij een oorzaak of tegenstelling zouden andere signaalwoorden horen.

Question 37Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een tekst over stages besluit: 'Kortom, een stage leert je meer over jezelf dan welke les ook.' Welke functie heeft 'kortom' in deze zin?

  1. Het introduceert een nieuw tegenargument
  2. Het markeert het begin van een opsomming
  3. Het geeft een letterlijk citaat aan
  4. Het kondigt een samenvattende conclusie aan Correct answer.

Explanation

'Kortom' is een signaalwoord dat een samenvatting of slotsom inleidt. De schrijver trekt met deze zin een conclusie uit wat eerder is besproken. Het woord geeft dus geen citaat, tegenargument of begin van een opsomming aan.

Question 38Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest: 'De school organiseert een sportdag. Iedereen moet meedoen, ook wie niet van sport houdt.' Welke aanname doet de schrijver over de lezer?

  1. Dat de lezer nog nooit van een sportdag heeft gehoord
  2. Dat de lezer zelf niet van sport houdt
  3. Dat de lezer de sportdag heeft georganiseerd
  4. Dat de lezer kan denken dat sommige leerlingen niet willen deelnemen Correct answer.

Explanation

De toevoeging 'ook wie niet van sport houdt' verduidelijkt iets wat de lezer zich zou kunnen afvragen. De schrijver gaat er dus van uit dat de lezer kan denken dat niet iedereen wil meedoen. Zo'n toevoeging is een aanwijzing voor een veronderstelde vraag bij de lezer.

Question 39Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een recensie staat: 'De film begint traag, maar de laatste twintig minuten maken alles goed.' Hoe beoordeelt de recensent de film?

  1. Onvoorwaardelijk positief
  2. Neutraal, zonder enig oordeel
  3. Onvoorwaardelijk negatief
  4. Wisselend: zwak begin, sterk einde Correct answer.

Explanation

De recensent noemt eerst een minpunt ('begint traag') en daarna een pluspunt dat zwaar weegt ('maakt alles goed'). Daarmee is het oordeel gemengd: een zwak begin tegenover een sterk einde. Een eenduidig positief of negatief oordeel past niet bij deze combinatie.

Question 40Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest een tekst met de tussenkop 'De kosten van gratis parkeren'. Wat maakt deze tussenkop opvallend?

  1. Hij vat de hele tekst in één woord samen
  2. Hij bevat een tegenstelling die de lezer nieuwsgierig maakt Correct answer.
  3. Hij verwijst naar een eerder verschenen artikel
  4. Hij kondigt een opsomming van voordelen aan

Explanation

'Gratis parkeren' en 'kosten' lijken elkaar tegen te spreken, waardoor de lezer zich afvraagt hoe dat kan. De tussenkop gebruikt die spanning om aandacht te trekken. Dat is een stijlfiguur, geen samenvatting of aankondiging van voordelen.

Question 41Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een tekst staat: 'De prijs van tweedehandskleding stijgt, doordat steeds meer mensen duurzaam willen kopen.' Welk tekstverband ligt hier het duidelijkst?

  1. Doel en middel
  2. Voorwaarde en gevolg
  3. Opsomming
  4. Oorzaak en gevolg Correct answer.

Explanation

'Doordat' wijst de groeiende vraag naar duurzame kleding aan als oorzaak van de prijsstijging. De tweede helft van de zin noemt dus het gevolg van de eerste. Dat is een oorzaak-gevolgrelatie.

Question 42Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een artikel beweert: 'Steeds meer studenten kiezen voor een tussenjaar.' De schrijver onderbouwt dit met één onderzoek onder vijftig studenten van één opleiding. Hoe beoordeel je deze onderbouwing?

  1. Zwak, omdat tussenjaren überhaupt niet bestaan
  2. Zwak, omdat de groep te klein en te eenzijdig is om een algemene trend te bewijzen Correct answer.
  3. Sterk, omdat vijftig studenten een representatieve steekproef vormen
  4. Sterk, omdat er een onderzoek wordt genoemd

Explanation

Een trend onder alle studenten kun je niet aantonen met één kleine groep van één opleiding. De steekproef is te beperkt en niet representatief voor de hele groep. Daardoor is de onderbouwing zwak, ook al wordt er een onderzoek genoemd.

Question 43Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een tekst staat: 'Niet de docent, maar de leerling bepaalt het tempo.' Welke tegenstelling benadrukt de schrijver?

  1. Het tempo van leren tegenover de inhoud
  2. De rol van de docent tegenover die van de leerling Correct answer.
  3. Verleden tegenover toekomst
  4. Theorie tegenover praktijk

Explanation

De constructie 'niet ... maar ...' plaatst twee partijen tegenover elkaar: de docent en de leerling. De schrijver benadrukt dat de leerling de bepalende rol heeft. Andere tegenstellingen worden in deze zin niet genoemd.

Question 44Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest een nieuwsbericht met de kop 'Gemeente wil alle dieselauto's uit het centrum weren'. In de eerste alinea staat dat het om een plan gaat dat nog moet worden goedgekeurd. Welke conclusie is juist?

  1. Alle dieselauto's zijn al uit het centrum verdwenen
  2. De gemeente heeft het plan unaniem afgekeurd
  3. Het weren van dieselauto's is nog een voorstel, geen vastgesteld besluit Correct answer.
  4. Het bericht gaat over een gebeurtenis uit het verleden

Explanation

De kop gebruikt 'wil', wat op een voornemen wijst, en de eerste alinea zegt dat het plan nog goedgekeurd moet worden. Daarmee is het een voorstel en nog geen besluit. De lezer moet kop en tekst dus samen lezen om de status van het plan te begrijpen.

Question 45Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een betoog staat: 'Wie tegen de nieuwe toetsing is, wil blijkbaar dat leerlingen minder leren.' Welke drogreden gebruikt de schrijver hier?

  1. Een cirkelredenering gebruiken
  2. Een beroep doen op een autoriteit
  3. Een statistiek verkeerd interpreteren
  4. Een karikatuur van de tegenstander neerzetten in plaats van het echte argument weerleggen Correct answer.

Explanation

De schrijver schrijft tegenstanders een standpunt toe dat ze waarschijnlijk niet hebben: dat leerlingen minder zouden moeten leren. Zo wordt het echte tegenargument niet besproken, maar vervangen door een karikatuur. Dat is een bekende drogreden in betogen.

Question 46Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een tekst over verkeersveiligheid zegt: 'Het aantal ongelukken op rotondes daalt. Toch pleit de wethouder voor meer verkeerslichten.' Welke functie heeft 'toch' hier?

  1. Het markeert een tegenstelling tussen het gegeven en het standpunt Correct answer.
  2. Het vat de vorige zin samen
  3. Het geeft een oorzaak van de daling aan
  4. Het kondigt een voorbeeld aan

Explanation

'Toch' geeft aan dat het standpunt van de wethouder niet logisch volgt uit het genoemde gegeven. De daling zou eerder tegen meer verkeerslichten pleiten, maar de wethouder wil ze juist wel. Zo markeert het woord een tegenstelling.

Question 47Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een leerling leest een tekst over een nieuw medicijn. De schrijver noemt een onderzoek dat door het bedrijf zelf is betaald en concludeert dat het medicijn veilig is. Welk kritisch punt moet de lezer hier maken?

  1. Medicijnen kunnen nooit veilig worden genoemd
  2. De belangen van de opdrachtgever kunnen de uitkomst van het onderzoek beïnvloeden Correct answer.
  3. Een onderzoek telt alleen als er meer dan duizend deelnemers zijn
  4. De conclusie is ongeldig omdat er geen grafiek bij staat

Explanation

Als de fabrikant het onderzoek betaalt, bestaat het risico dat de resultaten gunstiger worden voorgesteld dan ze zijn. De lezer moet daarom letten op wie de opdrachtgever is en of de conclusie onafhankelijk is bevestigd. Dat is een kernvraag bij het beoordelen van bronnen.

Question 48Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een tekst staat: 'De overheid moet investeren in openbaar vervoer. Goed openbaar vervoer is namelijk onmisbaar voor mensen zonder auto.' Welke rol speelt de tweede zin in het betoog?

  1. Hij herhaalt het standpunt in andere woorden
  2. Hij geeft een argument dat het standpunt ondersteunt Correct answer.
  3. Hij formuleert een tegenargument
  4. Hij geeft een voorbeeld van een eerdere investering

Explanation

De eerste zin bevat het standpunt: er moet worden geïnvesteerd. De tweede zin legt met 'namelijk' uit waarom dat nodig is, en levert dus een argument. Een argument onderbouwt een standpunt, terwijl een voorbeeld of herhaling iets anders doet.

Question 49Leesvaardigheid (reading comprehension)

Een artikel vergelijkt twee supermarkten. Bij de ene noemt de schrijver alleen de lage prijzen, bij de andere alleen de vriendelijke service. Welk probleem heeft deze vergelijking?

  1. De schrijver noemt te veel overeenkomsten
  2. Er worden te veel cijfers gebruikt
  3. De supermarkten worden op verschillende kenmerken beoordeeld, waardoor de vergelijking scheef is Correct answer.
  4. De vergelijking is te lang om te begrijpen

Explanation

Een eerlijke vergelijking beoordeelt beide partijen op dezelfde kenmerken. Hier krijgt de ene supermarkt het voordeel van lage prijzen en de andere dat van service, waardoor de uitkomst niet zuiver is. De lezer kan daardoor geen goede keuze maken op basis van deze tekst.

Question 50Leesvaardigheid (reading comprehension)

In een tekst staat: 'De gemeente heeft besloten het zwembad te sluiten. Volgens een woordvoerder was er geen geld meer voor onderhoud.' Welke informatie geeft de tweede zin?

  1. Een voorspelling over de toekomst van het zwembad
  2. Een oproep aan bewoners om actie te voeren
  3. Het standpunt van de tegenstanders
  4. De reden die de gemeente voor het besluit geeft Correct answer.

Explanation

De tweede zin noemt via een woordvoerder het geldgebrek als verklaring voor de sluiting. Daarmee geeft de zin de reden die de gemeente zelf aanvoert. Het is geen standpunt van tegenstanders, voorspelling of oproep.