HAVO Turks flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Hoofdgedachte

De kernboodschap die het hele artikel dekt, meestal niet letterlijk in de tekst. Kies de optie die alle alinea's samen omvat, niet één voorbeeld of deelonderwerp.

Deelonderwerp

Het onderwerp van één alinea of tekstdeel. Bij vragen over tussenkopjes voorspelt elk kopje het deelonderwerp van de bijbehorende alinea.

Functie van een alinea

De rol die een alinea speelt ten opzichte van de vorige: voorbeeld geven, tegenargument inbrengen, nuanceren, toelichten of concluderen. Benoem altijd de relatie, niet alleen de inhoud.

Signaalwoord contrast

Woorden als maar, echter, daarentegen en toch kondigen een tegenstelling aan. De informatie ná zo'n woord is vaak belangrijker dan wat ervoor staat.

Strekkingsvraag

Vraag naar de uiteindelijke bewering of conclusie van de auteur. Elimineer opties die te absoluut zijn (altijd, nooit) of die een mening geven die de tekst niet ondersteunt.

Contextueel woordbetekenis

De betekenis van een woord bepaal je door één zin vóór en één zin ná het woord te lezen. Een synoniem dat buiten dat verband past, is meestal het foute antwoord.

Zakelijke e-mailopbouw

Aanhef, korte inleiding met het doel, één alinea per deelvraag, afsluiting met verzoek of conclusie, en groet met naam. Elke deelopdracht krijgt een eigen plek.

Formeel register

Gebruik 'u' en 'uw', geen 'je/jij', geen afkortingen als 'ff' of 'iig', geen emoji's en geen spreektaal. Dit register hoort bij brieven aan instanties en onbekenden.

Inversie na vooropplaatsing

Staat een bijwoordelijke bepaling vooraan, dan komt de persoonsvorm direct daarna en het onderwerp daarna: 'Volgende week stuur ik u de gegevens.'

Woordvolgorde in de bijzin

In een bijzin staat de persoonsvorm achteraan: 'Ik bel omdat ik een vraag heb.' In de hoofdzin staat de persoonsvorm op de tweede plaats.

Tekststructuur en samenhang

Verbind zinnen met conjuncties als omdat, hoewel, daarom, bovendien en ten slotte. Dit verhoogt de samenhang en de beoordeling voor taalverzorging.

De-woorden

Woorden op -ing, -heid, -teit, -ie en -schap zijn vrijwel altijd de-woorden: de regering, de vrijheid, de universiteit. Verkleinwoorden zijn altijd het-woorden.

Voltooid deelwoord met ge-

Werkwoorden zonder onscheidbaar voorvoegsel krijgen ge-: gewerkt, gelopen. Werkwoorden met be-, ver-, ont-, her- of er- krijgen geen ge-: betaald, verkocht, ontdekt.

Scheidbare werkwoorden

In de hoofdzin splitsen ze: 'Ik bel de klant morgen op.' In de bijzin blijven ze bij elkaar: 'omdat ik de klant morgen opbel.'

Trap van vergelijking

Vergelijken met 'dan' (groter dan), gelijkheid met 'even ... als'. Onregelmatig: goed-beter-best, veel-meer-meest, graag-liever-liefst.

Vaste collocaties

Nederlandse vaste combinaties: een beslissing nemen, een afspraak maken, een vraag stellen, aandacht besteden aan, deelnemen aan, zich bezighouden met. Afwijkende werkwoorden zijn fout.

Te + infinitief

Na werkwoorden als proberen, vergeten, beloven en weigeren volgt 'te' plus infinitief. Ook na bijvoeglijke naamwoorden met 'om ... te', zoals 'moeilijk om te begrijpen'.

Oriënterend luisteren

Lees eerst de vraag en de antwoordopties, bepaal welk type informatie je zoekt (getal, naam, reden, mening) en luister gericht naar dat signaal in de audio.

Correctie in gesproken taal

Getallen, data en tijden worden vaak eerst genoemd en daarna gecorrigeerd ('om drie uur - nee, half vier'). Noteer altijd de laatste versie die de spreker geeft.

Feit of mening

Woorden als 'volgens mij', 'ik vind' en 'naar mijn idee' markeren een mening. Beweringen zonder zo'n markeerder en met cijfers of bronnen zijn eerder feiten.

Aantekeningen met symbolen

Noteer alleen steekwoorden en gebruik symbolen (+, -, ?, →) in plaats van volledige zinnen. Zo blijf je de spreker volgen en mis je geen signaalwoorden.

Intonatie en klemtoon

Een stijgende toon markeert een vraag; extra klemtoon valt op het kernwoord van de boodschap. Let hierop bij het bepalen van de bedoeling van de spreker.

Twee keer luisteren

Eerste keer voor begrip van het geheel, tweede keer voor controle van specifieke antwoorden en correctie van eerdere aantekeningen.

Om verduidelijking vragen

Formules als 'Kunt u dat toelichten?', 'Wat bedoelt u precies met ...?' en 'Bedoelt u dat ...?' controleren of je de gesprekspartner goed hebt begrepen.

Beleefd verzoek

Indirecte verzoeken met 'zou' zijn beleefder dan directe bevelen: 'Zou u mij kunnen helpen?' in plaats van 'Help mij'. Dit past bij onbekenden en formele situaties.

Toegeving in gesprek

Erken eerst wat de ander zegt ('Dat klopt, maar ...') en breng daarna je eigen standpunt met argument. Dit verlaagt de weerstand en verhoogt de gesprekskwaliteit.

Beurtwisseling

Korte reacties als 'ja', 'hè?' en 'oh' tonen dat je luistert. Een inhoudelijke reactie geef je pas als de spreker een pauze laat vallen.

Register aanpassen

Gebruik 'u' bij onbekenden en in formele situaties, 'jij/je' bij leeftijdsgenoten en bekenden. Het register hangt af van de gesprekspartner en de situatie.

Nederlandse directheid

Een directe vraag of kritiek geldt in Nederland als duidelijk en efficiënt, niet als onbeleefd. In veel andere culturen wordt dezelfde formulering als bot ervaren.

Poldermodel

Besluitvorming via overleg en consensus tussen overheid, werkgevers en werknemers, onder meer in de Sociaal-Economische Raad en de Stichting van de Arbeid.

Verzuiling

Tot de jaren zestig was de Nederlandse samenleving verdeeld in katholieke, protestantse, socialistische en liberale zuilen met eigen scholen, kranten en omroepen.

Nederlandse bestuursstructuur

Nederland is een parlementaire democratie. De koning is staatshoofd zonder politieke macht; de regering bestaat uit koning en ministers, het parlement uit Eerste en Tweede Kamer.