Een passende activiteit voor bewoners met gevorderde dementie
In de woonkamer van een kleinschalige woongroep wonen acht bewoners met gevorderde dementie. Drie van hen zitten in een rolstoel, twee horen slecht en één mevrouw wordt snel onrustig en roept dan hard. Twee uur na de lunch is er een dal: bewoners dutten in hun stoel of lopen doelloos rond. Jij moet samen met twee collega's een activiteit van dertig minuten begeleiden. In de kast liggen: een ballon, handdoeken, een oude wasmand met wasgoed, een mp3-speler met muziek uit de jaren zestig, foto's van vroeger en een bak droge bonen. Vorige week liep een balspel uit op ruzie; bewoners wilden de bal niet afstaan en één bewoner werd boos. De teamleider heeft gevraagd om activiteiten die aansluiten bij de levensgeschiedenis van de bewoners.
1. Kies een activiteit voor deze groep en onderbouw je keuze met de kenmerken van de bewoners.
Read the worked answer
Ik kies voor samen wasgoed vouwen en sorteren, met op de achtergrond muziek uit de jaren zestig. Onderbouwing:
- Het is een bekende, huiselijke handeling die aansluit bij de levensgeschiedenis van deze generatie; bewoners herkennen de beweging en de geur van vers wasgoed, ook als ze het gesprek niet meer volgen.
- Er is geen goed of fout en dus geen faalervaring, wat past bij gevorderde dementie.
- De activiteit kan zittend, ook in een rolstoel, en met één hand worden uitgevoerd.
- Iedereen kan een eigen stapel krijgen, waardoor afpakken en ruzie worden voorkomen.
- De muziek geeft rust en ritme en werkt als contactmiddel, ook voor de slechthorende bewoners (harder zetten of dichtbij zitten).
Het balspel laat ik bewust liggen: dat vraagt om delen en om regels volgen, en dat lukte vorige week niet. De bonen zijn een alternatief, maar kleine voorwerpen geven meer risico op inslikken en minder herkenning dan wasgoed.
2. Hoe verdeel je de taken met je twee collega's en hoe voorkom je dat de onrustige mevrouw gaat roepen?
Read the worked answer
Taakverdeling:
- Ik leid de activiteit: ik zit op ooghoogte, houd het tempo laag en geef korte, enkelvoudige opdrachten.
- Collega 1 zit naast de onrustige mevrouw, leidt haar stap voor stap en let op vroege signalen (wiebelen, fronsen, sneller ademen) vóórdat het roepen begint.
- Collega 2 doet de randvoorwaarden: muziek, drinken, hulp bij bewoners die even niets willen en het opruimen.
Onrust voorkomen:
- Vooraf checken of mevrouw pijn heeft, naar de wc moet of moe is; onrust is vaak een uiting van een onvervulde behoefte.
- Iedere bewoner een eigen stapel geven, zodat er niets afgepakt hoeft te worden.
- Rustige stem, geen tempo opvoeren, geen wedstrijd-element.
- Vroegtijdig stoppen als de spanning oploopt; dertig minuten is een maximum, geen verplichting.
Zo houd je het overzicht en kan één persoon zich volledig richten op de bewoner die dat nodig heeft.
3. Na tien minuten legt een bewoner de handdoek neer en wil weg. Wat doe je en wat noteer je?
Read the worked answer
Ik houd de bewoner niet tegen en dwing niets af. Ik loop mee of vraag een collega dat te doen, zodat de bewoner niet alleen door de gang dwaalt. Ik kijk eerst wat de behoefte is: moet hij naar de wc, heeft hij pijn, is hij moe, of is de activiteit te druk? Ik bied een alternatief dat bij die behoefte past: even naar de wc, een kopje thee, of rustig bij de muziek zitten.
In het dossier noteer ik kort en feitelijk: de activiteit, het tijdstip, dat de bewoner na tien minuten stopte, wat ik heb geobserveerd (onrust, weglopen), wat ik heb aangeboden en hoe de bewoner reageerde. Dat is geen 'mislukte activiteit', maar informatie over wat deze bewoner aankan en nodig heeft.
In de evaluatie met het team bespreek ik of een kortere activiteit of een andere plek in de groep beter past. Zo wordt de activiteit de volgende keer beter afgestemd op de bewoner, in plaats van dat we hem opnieuw laten zitten met iets wat hij niet wil.