VMBO BB Zorg en welzijn cheat sheet

Gezonde voeding volgens de Schijf van Vijf: elke maaltijd bevat groente en fruit, volkoren producten, en voldoende water of thee zonder suiker.

De 5 vakken van de Schijf van Vijf: groente en fruit; aardappelen, brood, pasta en rijst; vis, vlees, ei, noten en peulvruchten; zuivel; vetten en olie.

Hygiëneregel HACCP in de keuken: handen wassen met zeep, aparte snijplank voor rauw vlees, koelkast op 4 °C en vriezer op -18 °C.

Voedselbederf herkennen aan geur, kleur, schimmel of slijm; producten met een TGT-datum (te gebruiken tot) na die datum weggooien.

Roken, alcohol en drugs schaden de gezondheid; bij verslaving spelen lichamelijke afhankelijkheid, gewenning en ontwenningsverschijnselen een rol.

Besmetting met bacteriën of virussen voorkomen door hoesten in de elleboog, handen wassen na toiletbezoek en bij ziekte thuisblijven.

Vitamine D maakt het lichaam aan via zonlicht; vitamine C zit in fruit en groente; calcium en ijzer zijn mineralen met eigen functies in het lichaam.

Schoonmaakregel: van schoon naar vies werken en van hoog naar laag, zodat vuil niet op een al schone plek terechtkomt.

In een keuken geldt: eerst de minst vervuilde plekken reinigen, daarna sanitair en tot slot de vloer.

Reinigingsmiddelen nooit mengen: chloor (bleekwater) met ammonia of zuren geeft giftige chloorgas.

Veiligheid in huis: stopcontacten kindveilig maken, medicijnen hoog en op slot bewaren, traphekje bij jonge kinderen.

Afval scheiden: papier, glas, plastic, groente- en fruitafval (GFT) en restafval gaan in aparte bakken.

Ergonomisch tillen: door de knieën zakken, rug recht houden, last dicht bij het lichaam en niet draaien tijdens het tillen.

Een veilige woonomgeving voor ouderen: drempels weghalen, goede verlichting, antislipmatten en een stevige leuning.

Een activiteit voorbereiden met een draaiboek: doel, doelgroep, tijd, plaats, materialen, wie doet wat en evaluatie.

Doelgroepen verschillen in mogelijkheden: peuters hebben korte, speelse activiteiten nodig; ouderen vaak rustige activiteiten met overzicht.

Een activiteit afstemmen op het ontwikkelingsniveau van de doelgroep: te moeilijk geeft frustratie, te makkelijk geeft verveling.

Bij een groepsactiviteit is een duidelijke uitleg in stappen belangrijk: eerst voordoen, dan samen doen, dan zelf doen.

Materialen controleren vooraf op veiligheid: geen scherpe randen, geen kleine onderdelen bij jonge kinderen.

Na de activiteit evalueren: wat ging goed, wat kan beter, wat vonden de deelnemers ervan.

Tijd bewaken: een activiteit heeft een begin, een kern en een afsluiting met een duidelijk eindmoment.

Basisregels bij persoonlijke verzorging: privacy respecteren, uitleggen wat je gaat doen en de zorgvrager zoveel mogelijk zelf laten doen.

Handen wassen is de belangrijkste maatregel om besmetting te voorkomen; dit geldt voor en na elk contact met een zorgvrager.

Observeren en rapporteren: noteer wat je ziet (huid, eetlust, stemming, pijn) feitelijk en geef bijzonderheden direct door.

Een transfer of verplaatsing doe je met hulpmiddelen zoals een glijzeil of tillift en volgens de tilregels, om letsel te voorkomen.

Wondzorg: altijd handschoenen, werken van schoon naar vuil en gebruikmaken van steriel materiaal waar dat nodig is.

Bij een noodsituatie: eerst veiligheid van jezelf en anderen, dan hulp inschakelen (112) en eerste hulp toepassen.

Rapportage is feitelijk en objectief: beschrijf wat je ziet en hoort, niet wat je denkt of vermoedt.

Basisbehoeften volgens Maslow van onder naar boven: lichamelijke behoeften, veiligheid, sociaal contact, waardering en zelfontplooiing.

Welzijn omvat lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden; eenzaamheid is een welzijnsprobleem dat vaak bij ouderen voorkomt.

Actief luisteren: oogcontact, doorvragen, samenvatten en niet onderbreken.

Signaleren van onveilige situaties (huiselijk geweld, verwaarlozing, mishandeling) betekent melden volgens de meldcode van de instelling.

Eigen regie respecteren: vraag wat de zorgvrager zelf wil en kan en sluit daarbij aan.

Bij dementie: rust, een vaste dagstructuur en duidelijke, korte boodschappen verminderen onrust.

Professionele houding: betrouwbaar zijn, afspraken nakomen, discretie bewaren en geen oordeel uitspreken.

Arbeidsovereenkomst: de werkgever betaalt loon en zorgt voor veilig werk; de werknemer verricht het afgesproken werk.

Proeftijd bij een contract van zes maanden of langer is maximaal twee maanden; bij een korter contract maximaal één maand.

Opzegtermijn werknemer: één maand, tenzij in de cao of het contract anders is afgesproken.

Sollicitatiebrief bevat: aanhef, motivatie, verwijzing naar cv en een afsluiting met uitnodiging voor een gesprek.

Burgerschap: stemmen bij verkiezingen, belasting betalen, je aan de wet houden en respect hebben voor anderen.

Discriminatie bij sollicitatie is verboden; gelijke behandeling staat in de Algemene wet gelijke behandeling.

Bij een conflict op het werk: eerst in gesprek met de leidinggevende, daarna een vertrouwenspersoon of de vakbond.

Hygiëne bij voedsel en zorg: handen wassen met water en zeep, sieraden af, nagels kort en schoon.

Tillen en verplaatsen volgens de tilregels: rug recht, door de knieën, last dichtbij en niet draaien.

Veiligheid met reinigingsmiddelen: altijd etiket lezen, nooit mengen en goed ventileren.

Beroepshouding: op tijd komen, afspraken nakomen, gepast taalgebruik en discretie over zorgvragers.

Feedback ontvangen: luisteren, doorvragen naar een concreet voorbeeld en afspraken maken over verbetering.

Samenwerken: taken verdelen, elkaar informeren en afspraken vastleggen.

Bij een fout: direct melden aan de leidinggevende, niet verzwijgen en meedenken over een oplossing.