De tillift staat op slot: mevrouw Jansen wil uit bed
Je werkt in een verpleeghuis op een somatische afdeling. Mevrouw Jansen (88) woont hier sinds een CVA; ze is linkszijdig verlamd en kan haar rechterarm en -been beperkt gebruiken. Ze weegt 92 kg. Ze wil graag van haar bed in haar rolstoel, maar de tillift is door de ochtendploeg gebruikt en staat in de berging bij de andere afdeling; die berging is nu op slot en de sleutel is bij de teamleider, die pas om 15.00 uur terug is. Eén collega is met pauze, de andere is bezig met een cliënt die zich verslikt heeft. Mevrouw Jansen zegt: 'Til me gewoon even, jij bent toch sterk.' Ze heeft een verhoogd valrisico en naast haar bed staat een loophulp met vier poten. Op de afdeling hangt het protocol 'verplaatsen en tillen' en er ligt een glijzeil in de kast. Het is 13.45 uur.
1. Welke afweging maak je en wat zeg je tegen mevrouw Jansen?
Read the worked answer
Ik til mevrouw Jansen niet alleen uit bed. De afweging:
- Ze weegt 92 kg en is linkszijdig verlamd; ze kan dus niet meewerken met haar linkerarm of -been. Alleen tillen geeft een groot risico op vallen voor haar en op rugletsel bij mij.
- Het protocol 'verplaatsen en tillen' en de Arboregels zijn er niet voor niets: bij dit gewicht en deze beperking is een tillift of een transfer met twee verzorgenden noodzakelijk.
- De cliënt mag vragen om iets wat niet veilig is; mijn beroepshouding betekent dat ik vriendelijk maar duidelijk blijf bij wat veilig is.
Tegen mevrouw Jansen zeg ik bijvoorbeeld: 'Ik snap dat u graag in uw rolstoel wilt, en dat gaat ook gebeuren. Ik ga u niet alleen tillen, want u en ik kunnen dan allebei vallen. Ik regel nu hulp of de tillift, en in de tussentijd maakt u het zich comfortabel.' Zo erken ik haar wens, leg ik de reden uit en geef ik uitzicht op een oplossing.
2. Welke mogelijkheden heb je om haar toch veilig te verplaatsen? Noem er minstens drie en geef de volgorde aan.
Read the worked answer
- Collega's inschakelen. De collega die pauze heeft, mag ik vragen terug te komen: een cliënt die uit bed wil en niet veilig kan wachten, weegt zwaarder dan pauze. Met twee verzorgenden en het glijzeil kan een veilige transfer worden gedaan volgens protocol.
- Sleutel of lift regelen. De teamleider bellen, de receptie of de andere afdeling vragen naar een reservesleutel, of een lift van de eigen afdeling lenen. Vaak is er meer mogelijk dan de eerste indruk.
- Alternatief met hulpmiddel. Met twee personen en het glijzeil kan mevrouw naar de rand van het bed worden geschoven, waarna de transfer verder gaat. De loophulp met vier poten gebruik ik alleen als ze stevig genoeg staat en er iemand naast haar loopt.
- Comfort en tijd overbruggen. Kan het echt niet nu, dan zorg ik voor een goede houding, drinken en uitleg, en plan ik een concreet tijdstip. Mevrouw hoeft niet zonder vooruitzicht te wachten.
De volgorde is: eerst hulp en hulpmiddelen regelen, dan veilig verplaatsen, en nooit tillen als tussenoplossing.
3. Wat leg je vast in het zorgdossier en welke verbetering stel je voor in het teamoverleg?
Read the worked answer
In het dossier: het tijdstip, de wens van mevrouw Jansen, wat ik heb geconstateerd (gewicht, linkszijdige verlamming, valrisico), dat ik niet heb getild en waarom, welke hulp of welk hulpmiddel ik heb ingezet, hoe de verplaatsing is verlopen en wie ik heb geïnformeerd. Ook meld ik dat de tillift niet beschikbaar was.
In het teamoverleg stel ik voor:
- Een vaste plek voor de tillift op de eigen afdeling, met een afspraak dat een lift na gebruik direct wordt teruggezet en opgeladen.
- Duidelijkheid over het sleutelbeheer van de berging, zodat niet één persoon de enige sleutel heeft.
- Het onderwerp 'transfer van zware, halfzijdig verlamde cliënten' agenderen met de ergotherapeut of fysiotherapeut, zodat er een tillijst per cliënt komt.
Zo wordt dit incident gebruikt om het systeem te verbeteren. Alleen 'de volgende keer beter opletten' lost niets op; een gedeelde afspraak en een beschikbaar hulpmiddel wel.