Een foto van een bewoner in de teamapp
Je loopt stage in een woonzorgcentrum en hebt een eigen inlog voor het elektronisch cliëntdossier. Tijdens een avonddienst zie je dat een vaste collega, die al twaalf jaar in het huis werkt, een foto maakt van een bewoner in pyjama die in de woonkamer in slaap is gevallen. Ze zegt: 'Die zet ik in de teamapp, we hebben zo'n leuk team, niemand ziet dat.' Even later verschijnt de foto inderdaad in de groepsapp van het team. De bewoner heeft geen naaste familie die toestemming kan geven; hij heeft wel een wettelijk vertegenwoordiger, een neef, die bereikbaar is. Je stagebegeleider is morgenochtend weer aanwezig. Op de afdeling hangt een poster met de gedragscode en het protocol social media. Je hebt nog twee uur te gaan in deze dienst.
1. Wat doe je op het moment dat de foto in de groepsapp verschijnt, en waarom?
Read the worked answer
Ik reageer direct, want dit is een inbreuk op de privacy en op de waardigheid van de bewoner. De foto is gemaakt in een kwetsbare situatie (pyjama, slapend) en zonder toestemming gedeeld met een groep mensen die niet bij de zorg betrokken hoeft te zijn. Dat mag niet: de bewoner heeft recht op bescherming van zijn persoonsgegevens en op respectvolle zorg, en de foto valt onder het beroepsgeheim.
Wat ik concreet doe:
- Ik zeg tegen de collega dat de foto wat mij betreft weg moet en vraag haar de foto te verwijderen.
- Ik stuur de foto niet door, reageer niet in de app en maak geen screenshot voor mezelf.
- Ik meld het diezelfde dienst bij de leidinggevende of de aandachtsfunctionaris privacy, en anders bij de dienstdoende verantwoordelijke. Ik wacht niet tot morgenochtend, omdat de foto zich inmiddels verspreidt.
- Ik meld het ook bij mijn stagebegeleider, zodat ik niet alleen sta en het volgens de juiste procedure loopt.
De reden dat ik niet zwijg: zwijgen maakt mij medeverantwoordelijk, ook al heb ik de foto niet gemaakt.
2. Beschrijf in stappen hoe je het gesprek met de collega voert.
Read the worked answer
- Kies een rustig moment en een rustige plek, niet in de woonkamer waar bewoners bij zijn.
- Begin met een ik-boodschap en benoem het feit, niet de persoon: 'Ik zag dat je een foto van meneer X in de teamapp hebt gezet. Daar schrok ik van.'
- Leg uit waarom het niet kan: hij ligt in pyjama te slapen, er is geen toestemming, en de groepsapp is niet de plek voor cliëntgegevens. Verwijs naar het protocol social media en de gedragscode die op de afdeling hangen.
- Vraag om actie: 'Wil je de foto verwijderen en de anderen in de app vragen dat ook te doen?'
- Blijf bij het gedrag, ga niet in discussie over haar bedoelingen. Als ze zegt dat ze het lief bedoelde, erken ik dat en herhaal ik de regel: 'Ik snap dat je het leuk bedoelde, maar voor meneer X ligt dit anders.'
- Maak een afspraak voor de rest van de dienst en meld het gesprek bij de leidinggevende. Ik houd het niet onder ons, want het is een privacy-incident en niet iets wat ik als stagiair alleen mag afhandelen.
3. Wat meld je, aan wie, en wat zet je wel en niet in het dossier of de app?
Read the worked answer
Wat ik meld: het feit dat er een foto van een bewoner in pyjama is gemaakt en gedeeld in de teamgroepsapp, wanneer dat gebeurde, wie erbij waren en dat ik de collega heb aangesproken en gevraagd de foto te verwijderen.
Aan wie: de leidinggevende van de afdeling en de aandachtsfunctionaris privacy, volgens het protocol social media; daarnaast mijn stagebegeleider. Of de wettelijk vertegenwoordiger (de neef) wordt geïnformeerd, beslist de leidinggevende volgens het protocol; ik neem dat niet zelfstandig op me.
Wat ik niet doe: de foto doorsturen of bewaren als bewijs, namen van bewoners in de teamapp zetten, of in de groepsapp uitgebreid discussiëren over wat er is gebeurd. Bewijs bestaat hier uit mijn melding, niet uit een kopie van de foto.
In het dossier: geen foto en geen roddelachtige details, wel een korte feitelijke melding van het incident en van de stappen die zijn gezet. Zo blijft het dossier zakelijk en is het incident toch traceerbaar voor de melding en voor mijn eigen leerproces.