Norway Theory Test - Category D1 cheat sheet

Vikeplikt: høyreregel gjeld der ingen skilt eller signal regulerer krysset; ved samtidig vikeplikt vikar begge for køyretøy frå høgre, men du må alltid unngå samanstøyt.

Skiltprioritet: trafikklys overgår skilt, skilt overgår vegmerking, vegmerking overgår ulovfesta regel. Politimanns signal overgår alt.

Fartsgrenser i Noreg: 30 km/t bustadområde der skiltar, 50 km/t i tettbygd strøk utan skilt, 80 km/t utanfor tettbygd strøk utan skilt, 90/100/110 km/t berre der skilt viser det.

Buss i rute har særreglar: ved utkøyring frå haldeplass i tettbygd strøk skal andre vike når bussen gir teikn; bussen skal likevel vise aktsemd.

Køyrelys: nærlys skal brukast ved køyring i mørker og i tunnel; fjernlys skal blendast ned ved møtande køyretøy og ved køyring bak andre.

Forbikøyring av buss som står ved haldeplass: senk farten og hald god avstand, då passasjerar kan krysse vegen framfor bussen.

Sperrelinje (heiltrukken midtlinje) kan ikkje kryssast eller køyrast over; broten linje kan kryssast når det er trygt og lovleg.

Klassifisering: D1 er buss med inntil 16 passasjarar i tillegg til førar, totalvekt inntil 7500 kg; D1E krev slepvogn over 750 kg.

Stopplengd = reaksjonslengd + bremselengd. Reaksjonslengd i meter ≈ (fart i km/t ÷ 10) × 3 × 0,3–1,0 s avhengig av reaksjonstid.

Bremselengd aukar med kvadratet av farten: dobla fart gir om lag fire gonger lengre bremselengd på same underlag.

Verftilhøve: våt asfalt gir om lag 2× tørr bremselengd, snø 4–6×, is 8–10×. Halde ekstra avstand i regn, snø og på saltstøtta veg.

3-sekundregelen: hald minst 3 sekund til køyretøyet framfor i godt vêr; auk til 6 sekund eller meir ved regn, mørker eller tung last.

Dødvinkel: buss har store blindsone framme, på sidene og bak; bruk speglane systematisk og snu hovudet før feltbyte og sving.

Svingradius: buss svingar trongt og bakre del skjer innover; hald deg unna buss i sving, og som førar: sjekk speglane gjennom heile svingen.

Trengde i mørker: senk farten slik at du kan stoppe innanfor den opplyste vegstrekninga; fjernlys rekkjer typisk 100–150 m.

Trettleik: mikro-søvn på 2–4 sekund ved 80 km/t gir 45–90 m køyrd utan kontroll. Ta pause før du blir trøytt, ikkje etter.

D1-buss: totalvekt inntil 7500 kg, inntil 16 passasjarar pluss førar. Køyretøyet skal ha gyldig EU-kontroll og føraren gyldig førarkort klasse D1.

Sikring av passasjarar: alle skal bruke belte der det finst; ståande passasjarar er berre tillate i bybuss med særskilt godkjenning og rekkverk/handtak.

Bagasje og last: last skal vere sikra mot forskyving; laus bagasje i midtgangen er forbode. Topplast og aksellast må haldast innanfor køyretøyets godkjenning.

Dekk og mønster: minste lovlege mønsterdjup i Noreg er 1,6 mm for personbilar og varebilar, 1,0 mm for buss og lastebil; sjekk dekktrykk kaldt.

Bremsesystem: buss over 5,5 tonn skal ha luftbrems med to uavhengige kretsar; sjekk trykkoppbygging og lekkasje før køyring.

Dør og naudutgang: dører skal kunne opnast innanfrå og utanfrå; naudhamrar og naudutgangar skal vere merkte og tilgjengelege.

Førarkortets gyldigheit: D1 har aldersgrense 21 år (18 år ved visse utdanningar) og krev helseattest kvart 5. år til 50 år, deretter oftare.

Slep: D1 kan trekke tilhengar inntil 750 kg totalvekt; over dette krevst D1E eller tilsvarande utvida klasse.

Dagleg køyretid: maksimalt 9 timar; kan utvidast til 10 timar høgst to gonger per veke.

Vekekøyretid: maksimalt 56 timar per veke; maksimalt 90 timar over to samanhengande veker.

Pause: etter 4,5 timar køyring skal føraren ta pause på minst 45 minutt, som kan delast i 15 minutt + 30 minutt i den rekkjefølgja.

Dagleg kvile: normalt 11 samanhengande timar; kan reduserast til 9 timar høgst tre gonger mellom to vekekviler.

Vekekvile: minst 45 samanhengande timar, skal starte innan 6 dagar (144 timar) etter førre vekekvile.

Fordelt vekekvile: 45 timar kan delast i to periodar, 24 timar + 21 timar, der 24-timarsperioden kjem først.

Naudunntak: inntil 1 time forseinking kan førast som «annet arbeid» eller «tilgjengelegheit»; dokumenter årsaka i tachografen.

Førar skal kunne vise fram førarattest og siste 28 dagars oppteikningar ved kontroll.

Digital tachograf: føraren skal leggje inn førar- og køyretøykort, registrere land ved grensepassering og velje riktig aktivitet (køyring, arbeid, tilgjengelegheit, kvile).

Manuell registrering: gløymde aktivitetar skal førast manuelt med utskrift eller i menyen, signert av føraren, innan same dag.

Køyretøykort: skal takast ut etter bruk og oppbevarast i køyretøyet eller hos føraren; tap skal meldast til myndigheitene innan 7 dagar.

Nedlasting: verksemda skal laste ned data frå køyretøyeininga minst kvar 90. dag og frå førar-kortet minst kvar 28. dag.

Arbeidstid: bussførarar omfatta av arbeidstidsforskrifta har maksimalt 48 timar per veke i gjennomsnitt over 4 månader, og maks 60 timar i enkeltveke.

Nattarbeid: arbeid mellom 21.00 og 06.00 skal kompenserast eller avgrensast; maks 10 timar per 24-timarsperiode for nattarbeidarar.

Dokument i køyretøyet: førarattest, førarkort, vognkort, løyve/transportdokument og siste 28 dagars tachografdata.

Ved ulykke: sikre staden (varseltrekant, naudblink), varsle 113, gi livreddande fyrstehjelp, og ikkje flytt skadde utan fare for liv.

HLR for vaksne: 30 brystkompresjonar (5–6 cm djupne, 100–120 per minutt) og 2 innblåsingar; bruk hjartestartar om tilgjengeleg.

Blødning: legg trykkbandasje direkte på såret og hald trykk; ved kraftig blødning i arm/bein kan turnike brukast som siste utveg.

Brann i buss: stopp køyretøyet, slå av tenninga, evakuer passasjerane gjennom naudutgangar, varsle 110 og sløkk berre små brannar med pulverapparat.

Sløkkjeapparat: buss skal ha minst eitt pulverapparat på minst 6 kg eller tilsvarande; sjekk trykkmålar og kontrollmerke jamleg.

Eksplosjonsfare: batteri og drivstoff kan eksplodere ved brann; hald minst 15–20 meters avstand ved fullt utvikla brann.

Naudutstyr i buss: varseltrekant, fyrstehjelpsskrin, brannsløkkjar og naudhamrar skal vere kontrollerte og tilgjengelege.

Rapportering: alle ulykker og nestenulykker skal meldast til verksemda skriftleg, og personskade til politiet.

Defensiv køyring: planlegg 12–15 sekund framover, hald avstand, og vel lågare fart når du er usikker – heller forseinka enn skadd.

Eco-driving: hald jamn fart, unngå unødig tomgang, akselerer mjukt og bruk motorbremse – kan redusere drivstofforbruket med 5–15 %.

Rullekøyring: slepp gasspedalen tidleg før kryss og bakkar, og la køyretøyet rulle på gir utan å køyre på tomgang.

Drivstofforbruk aukar med farten over 80 km/t på grunn av luftmotstand; 10 % høgare fart gir typisk 15–20 % høgare forbruk.

Dekktrykk: for lågt trykk aukar rulling og forbruk; sjekk kaldt dekk kvar veke og før lange turar.

Tomgang: la motoren gå på tomgang maks 1–2 minutt ved start i kaldt vêr; lenger tomgang sliter og forureinar unødig.

Kollektivtransport: buss reduserer talet på personbilar; full buss gir langt lågare CO2-utslepp per passasjer enn personbil.

Planlegging: bruk ruteplanlegging og unngå unødige omkøyringar; kvart unødvendig stopp kostar drivstoff og tid.

Føraransvar: føraren er ansvarleg for at køyretøyet er i forsvarleg stand, at last og passasjarar er sikra, og at dokument er med.

Førarkort: klasse D1 krev gyldig helseattest; tap av førerett skal meldast, og køyring utan gyldig kort er straffbart.

Vognkort: skal vere i køyretøyet; viser eigar, totalvekt, aksellast og godkjenningar.

Løyve: rutetransport og bestillingsbuss krev løyve frå fylkeskommunen/Statens vegvesen; utan løyve er transporten ulovleg.

Køyretid og kvile: verksemda og føraren er begge ansvarlege for at reglane blir følgde; brot kan gi bøter og inndraging av løyve.

Passasjarliste: ved langtransport med buss kan passasjarliste krevjast; namneliste skal kunne leggjast fram ved kontroll.

Faregods: D1-førar kan ikkje transportere farleg gods utan ADR-opplæring og sertifikat; sjekk alltid om lasta er farleg.

Ulykke: fører skal stanse, hjelpe, varsle og utveksle opplysningar; rømming frå ulykke er straffbart.