First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालको राष्ट्रिय विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन नीतिले अनुसन्धान तथा विकासमा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको कति प्रतिशत लगानी गर्ने लक्ष्य राखेको छ?
- २ प्रतिशत
- १० प्रतिशत
- १ प्रतिशत Correct answer.
- ५ प्रतिशत
Explanation
नेपालको विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन नीतिले दीर्घकालीन रूपमा अनुसन्धान तथा विकासमा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको करिब १ प्रतिशत लगानी पुर्याउने लक्ष्य राखेको छ, जुन हालको न्यून लगानीभन्दा उल्लेखनीय वृद्धि हो। यो लक्ष्य नवप्रवर्तनमार्फत उत्पादकत्व बढाउने नीतिगत दिशासँग जोडिएको छ।
Question 2Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कम्प्युटरको केन्द्रीय प्रशोधन इकाइ (CPU) भित्र रहेको अंकगणित तथा तर्क इकाइ (ALU) को मुख्य कार्य कुन हो?
- अंकगणितीय र तार्किक सञ्चालन सम्पादन गर्नु Correct answer.
- प्रोग्रामलाई मेसिन कोडमा अनुवाद गर्नु
- डेटा स्थायी रूपमा भण्डारण गर्नु
- आगत र निर्गत उपकरणहरू नियन्त्रण गर्नु
Explanation
ALU ले जोड, घटाउ, गुणन जस्ता गणितीय कार्य र तुलना, AND, OR जस्ता तार्किक निर्णयहरू सम्पादन गर्छ। यसले प्रशोधनको वास्तविक गणना गर्ने भागको रूपमा काम गर्छ भने नियन्त्रण इकाइले निर्देशनको क्रम मिलाउँछ।
Question 3Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा विद्युत् उत्पादनका लागि सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने नवीकरणीय ऊर्जा स्रोत कुन हो?
- सौर्य ऊर्जा
- भूतापीय ऊर्जा
- जलविद्युत् Correct answer.
- पवन ऊर्जा
Explanation
नेपालको जलस्रोत प्रचुर भएकाले जलविद्युत् राष्ट्रिय विद्युत् उत्पादनको मुख्य आधार हो। हिमाली नदीहरूको उच्च प्रवाह र भौगोलिक उचाइले जलविद्युत् परियोजनालाई आर्थिक रूपमा सम्भाव्य बनाउँछ।
Question 4Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
विद्युत् परिपथमा ६ ओम प्रतिरोध भएको तारमा २ एम्पियर करेन्ट प्रवाहित हुँदा तारका दुई छेउबीचको भोल्टेज कति हुन्छ?
- ८ भोल्ट
- २४ भोल्ट
- ३ भोल्ट
- १२ भोल्ट Correct answer.
Explanation
ओमको नियम अनुसार भोल्टेज (V) = करेन्ट (I) × प्रतिरोध (R)। यहाँ २ एम्पियर × ६ ओम = १२ भोल्ट हुन्छ। यसरी प्रतिरोध र करेन्ट थाहा भएपछि भोल्टेज सिधै गणना गर्न सकिन्छ।
Question 5Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कोष विभाजनको क्रममा क्रोमोजोमहरू कोषको दुई ध्रुवतर्फ छुट्टिने अवस्था कुन हो?
- एनाफेज Correct answer.
- मेटाफेज
- टेलोफेज
- प्रोफेज
Explanation
एनाफेजमा सेन्ट्रोमियर विभाजित भई बहिनी क्रोमाटिडहरू छुट्टिन्छन् र स्पिन्डल तन्तुको सहायताले विपरीत ध्रुवतर्फ तानिन्छन्। यसै चरणमा क्रोमोजोम सङ्ख्या कोषका दुवै छेउमा समान रूपमा पुग्छ।
Question 6Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
वायुमण्डलको कुन तहमा ओजोन तह केन्द्रित छ र सूर्यको पराबैंगनी विकिरण अवशोषित गर्छ?
- समतापमण्डल Correct answer.
- क्षोभमण्डल
- बाह्यमण्डल
- मध्यमण्डल
Explanation
समतापमण्डलमा ओजोनको घनत्व सबैभन्दा बढी हुन्छ र यसले हानिकारक पराबैंगनी विकिरण अवशोषित गरी पृथ्वीको जीवन रक्षा गर्छ। यही अवशोषणका कारण समतापमण्डलमा उचाइ बढ्दै जाँदा तापक्रम पनि बढ्छ।
Question 7Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
पानीमा हाइड्रोजन र अक्सिजनको द्रव्यमान अनुपात कति हुन्छ?
- १ : ८ Correct answer.
- २ : १
- ८ : १
- १ : १६
Explanation
पानीको अणुसूत्र H₂O अनुसार दुई हाइड्रोजन परमाणुको द्रव्यमान २ × १ = २ र एक अक्सिजन परमाणुको द्रव्यमान १६ हुन्छ। त्यसैले द्रव्यमान अनुपात २ : १६ अर्थात् १ : ८ हुन आउँछ।
Question 8Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालको भूकम्पीय जोखिमका दृष्टिले कुन भौगोलिक कारण प्रमुख मानिन्छ?
- भूमध्यरेखीय हावापानीको प्रभाव हुनु
- हिमालय पर्वत शृंखला हिमालय वा भारतीय प्लेटको टकराव क्षेत्रमा पर्नु Correct answer.
- देशभर ज्वालामुखी विस्फोट नियमित हुनु
- देशको अधिकांश भूभाग समुद्र सतहबाट न्यून उचाइमा रहनु
Explanation
भारतीय प्लेट उत्तरतर्फ सर्दै युरेसियन प्लेटसँग ठोक्किने क्षेत्रमा हिमालय अवस्थित छ, जसले ठूलो मात्रामा विकृति ऊर्जा सञ्चित गर्छ। यही ऊर्जा अचानक निस्कँदा नेपालमा विनाशकारी भूकम्प जान्छन्।
Question 9Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
इन्टरनेटमा डोमेन नामलाई IP ठेगानामा अनुवाद गर्ने प्रणालीलाई के भनिन्छ?
- FTP
- DNS Correct answer.
- SMTP
- HTTP
Explanation
DNS अर्थात् डोमेन नेम सिस्टमले मानिसले बुझ्ने डोमेन नामलाई नेटवर्कले प्रयोग गर्ने सङ्ख्यात्मक IP ठेगानामा परिणत गर्छ। यो प्रक्रिया ब्राउजरले वेबसाइट खोल्नुअघि नै हुन्छ।
Question 10Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा कृषि उत्पादकत्व बढाउन प्रयोग हुने हरित क्रान्तिको मुख्य तत्व कुन हो?
- कृषि यान्त्रीकरण पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने
- खेतीयोग्य जमिन घटाउँदै जाने
- परम्परागत बीउ मात्र प्रयोग गर्ने
- उन्नत बीउ, रासायनिक मल र सिँचाइको संयुक्त प्रयोग Correct answer.
Explanation
हरित क्रान्तिले उच्च उत्पादन दिने उन्नत बीउ, मल, सिँचाइ र कीटनाशकको संयुक्त प्रयोगमार्फत अन्न उत्पादन बढाउने अवधारणा बोकेको छ। नेपालमा यसले गहुँ र धान उत्पादनमा उल्लेखनीय वृद्धि गराएको थियो।
Question 11Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कुनै वस्तुको तापक्रम केल्भिन स्केलमा ३०० K छ भने सेल्सियस स्केलमा कति हुन्छ?
- ५७३ °C
- २७ °C Correct answer.
- ३० °C
- ३०० °C
Explanation
केल्भिनबाट सेल्सियसमा परिवर्तन गर्न २७३ घटाइन्छ, त्यसैले ३०० − २७३ = २७ °C हुन्छ। यो सम्बन्ध निरपेक्ष शून्य र पानी जम्ने बिन्दुबीचको भिन्नतामा आधारित छ।
Question 12Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
मानव शरीरमा रक्तको pH मान सामान्यतया कति हुन्छ?
- ७.०
- ६.०
- ८.५
- ७.४ Correct answer.
Explanation
मानव रक्त हल्का क्षारीय हुन्छ र यसको pH करिब ७.३५ देखि ७.४५ को साँघुरो दायरामा रहन्छ। यो सन्तुलन बफर प्रणाली, फोक्सो र मिर्गौलाले मिलेर कायम राख्छन्।
Question 13Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा कुन प्रविधि प्रयोग गरी उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिमताल विस्फोटको जोखिम अनुगमन गरिन्छ?
- परम्परागत मौखिक सूचना
- केवल हस्तलिखित अभिलेख
- रेडियो प्रसारण मात्र
- भूउपग्रह इमेजरी र जीआईएस विश्लेषण Correct answer.
Explanation
भूउपग्रहबाट प्राप्त इमेजरी र जीआईएस प्रविधिले हिमतालको आकार, विस्तार र पानीको मात्रा परिवर्तनको दीर्घकालीन अनुगमन गर्न सकिन्छ। यसले सम्भावित विस्फोटको जोखिम पहिचान गरी पूर्वसूचना दिन सहयोग गर्छ।
Question 14Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
विद्युत् चुम्बकीय तरंगको आवृत्ति दोब्बर गर्दा त्यसको तरंगलम्बाइमा के परिवर्तन हुन्छ?
- चार गुणा हुन्छ
- अपरिवर्तित रहन्छ
- आधा हुन्छ Correct answer.
- दोब्बर हुन्छ
Explanation
तरंगलम्बाइ र आवृत्तिको गुणनफल प्रकाशको गति (v = fλ) स्थिर हुन्छ। त्यसैले आवृत्ति दोब्बर गर्दा तरंगलम्बाइ आधा हुन्छ।
Question 15Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
डीएनएको दोहोरो हेलिक्स संरचनामा एडेनिनले कुन क्षारसँग जोडी बनाउँछ?
- साइटोसिन
- ग्वानिन
- थाइमिन Correct answer.
- युरासिल
Explanation
डीएनएमा प्युरिन र पिरिमिडिनबीच पूरक जोडी बन्छ, जहाँ एडेनिनले दुई हाइड्रोजन बन्धनद्वारा थाइमिनसँग जोडी बनाउँछ। ग्वानिन र साइटोसिनबीच भने तीन बन्धन बन्छन्।
Question 16Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
एउटा वस्तु २० मिटर अग्लो भवनबाट खसाल्दा (हावाको प्रतिरोध बेवास्ता गर्दा) जमिनमा पुग्न कति समय लाग्छ? (g = १० m/s²)
- ४ सेकेन्ड
- २० सेकेन्ड
- १ सेकेन्ड
- २ सेकेन्ड Correct answer.
Explanation
स्वतन्त्र पतनमा दूरी s = ½gt² हुन्छ, त्यसैले २० = ½ × १० × t² बाट t² = ४ र t = २ सेकेन्ड हुन्छ। यो गति गुरुत्वाकर्षणको स्थिर त्वरणमा आधारित छ।
Question 17Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा विद्युतीय सवारीसाधनको प्रयोग बढाउँदा वायु प्रदूषणमा पर्ने प्रत्यक्ष प्रभाव कुन हो?
- इन्धनको मूल्य सधैं बढ्नु
- नाइट्रोजन अक्साइड र कणीय पदार्थको उत्सर्जन घट्नु Correct answer.
- कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जन पूर्ण रूपमा शून्य हुनु
- सडकको क्षमता स्वतः बढ्नु
Explanation
विद्युतीय सवारीले पेट्रोलियम इन्धन जलाउँदैनन्, त्यसैले निष्कासनबाट निस्कने नाइट्रोजन अक्साइड र कणीय पदार्थ घट्छ। यसले सहरी वायुको गुणस्तर सुधार्न सहयोग गर्छ।
Question 18Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कम्प्युटर नेटवर्कमा प्रयोग हुने 'फायरवाल' को मुख्य कार्य कुन हो?
- डेटा स्थायी रूपमा ब्याकअप गर्नु
- अनधिकृत पहुँचलाई रोक्न ट्राफिक नियन्त्रण गर्नु Correct answer.
- नेटवर्कको गति स्वतः बढाउनु
- हार्डवेयरको तापक्रम नियन्त्रण गर्नु
Explanation
फायरवालले पूर्वनिर्धारित नियमका आधारमा आउने-जाने नेटवर्क ट्राफिक जाँच्छ र अनधिकृत पहुँचलाई रोक्छ। यसले सुरक्षा सीमा निर्माण गरी आन्तरिक नेटवर्कलाई बाह्य खतराबाट जोगाउँछ।
Question 19Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालको उच्च हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको सबैभन्दा स्पष्ट देखिने प्रभाव कुन हो?
- हिमनदीहरूको पग्लने दर बढ्नु Correct answer.
- समुद्रको सतह तीव्र गतिमा बढ्नु
- भूकम्पको आवृत्ति बढ्नु
- मनसुन पूर्ण रूपमा हराउनु
Explanation
बढ्दो तापक्रमका कारण हिमाली हिमनदीहरू छिटो पग्लिएर पछि हट्दै गएका छन् र हिमतालको आकार बढेको छ। यसले पानीको उपलब्धता र हिमताल विस्फोटको जोखिम दुवैलाई प्रभावित गर्छ।
Question 20Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कुनै धातुको तारको लम्बाइ दोब्बर र क्षेत्रफल अपरिवर्तित राख्दा त्यसको प्रतिरोधमा के हुन्छ?
- अपरिवर्तित रहन्छ
- चार गुणा हुन्छ
- आधा हुन्छ
- दोब्बर हुन्छ Correct answer.
Explanation
प्रतिरोध R = ρL/A सूत्रअनुसार प्रतिरोध लम्बाइसँग सिधा समानुपातिक हुन्छ। क्षेत्रफल र पदार्थको प्रतिरोधकता स्थिर रहँदा लम्बाइ दोब्बर गर्दा प्रतिरोध पनि दोब्बर हुन्छ।
Question 21Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा सूचना प्रविधि सेवा निर्यातको सम्भावना बढाउन सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पूर्वाधार कुन मानिन्छ?
- परम्परागत हस्तकलाको प्रवर्द्धन
- कृषि उत्पादनमा मात्र लगानी
- केवल सडक सञ्जालको विस्तार
- भरपर्दो ब्रोडब्यान्ड इन्टरनेट र डिजिटल सीप भएको जनशक्ति Correct answer.
Explanation
आउटसोर्सिङ र सफ्टवेयर निर्यातका लागि उच्च गतिको भरपर्दो इन्टरनेट तथा सीपयुक्त जनशक्ति अनिवार्य हुन्छ। यी दुई तत्वले विदेशी ग्राहकसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने वातावरण बनाउँछन्।
Question 22Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
मानव शरीरमा इन्सुलिन हर्मोन कुन अंगले उत्पादन गर्छ?
- यकृत
- मिर्गौला
- थाइरोइड ग्रन्थि
- अग्न्याशय Correct answer.
Explanation
अग्न्याशयको ल्याङ्गरहान्स टापुका बिटा कोषहरूले इन्सुलिन उत्पादन गर्छन्, जसले रक्तमा ग्लुकोजको मात्रा नियन्त्रण गर्छ। इन्सुलिनको कमीले मधुमेह रोग निम्त्याउँछ।
Question 23Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा जैविक विविधताको संरक्षणका लागि घोषित राष्ट्रिय निकुञ्जहरूको मुख्य उद्देश्य कुन हो?
- खेतीयोग्य जमिन विस्तार गर्नु
- वन्यजन्तु र वनस्पतिको प्राकृतिक वासस्थान संरक्षण गर्नु Correct answer.
- औद्योगिक क्षेत्र विकास गर्नु
- केवल पर्यटनबाट आय आर्जन गर्नु
Explanation
राष्ट्रिय निकुञ्जको प्राथमिक उद्देश्य पारिस्थितिक प्रणाली, वन्यजन्तु र वनस्पतिको प्राकृतिक वासस्थान संरक्षण गर्नु हो। पर्यटन आय दोस्रो लाभ हो, संरक्षण नै मूल उद्देश्य रहन्छ।
Question 24Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कुनै देशको विद्युत् उत्पादनमा जलविद्युत्को हिस्सा बढी हुँदा हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा पर्ने प्रभावको सबैभन्दा उपयुक्त व्याख्या कुन हो?
- उत्सर्जनमा कुनै सम्बन्ध रहँदैन
- उत्सर्जन सधैं बढ्छ
- जीवाश्म इन्धनमा आधारित उत्पादन प्रतिस्थापित भई उत्सर्जन घट्छ Correct answer.
- उत्सर्जन पूर्ण रूपमा शून्य हुन्छ
Explanation
जलविद्युत्ले कोइला वा डिजेलबाट उत्पादन हुने विद्युत्लाई प्रतिस्थापन गर्दा प्रति युनिट विद्युत्को कार्बन उत्सर्जन घट्छ। तर निर्माण, यातायात र अन्य क्षेत्रका उत्सर्जन यथावत् रहने भएकाले कुल उत्सर्जन शून्य हुँदैन।
Question 25Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कम्प्युटरमा 'क्यास मेमोरी' को मुख्य उद्देश्य कुन हो?
- डेटा स्थायी रूपमा भण्डारण गर्नु
- अपरेटिङ सिस्टम स्थापना गर्नु
- प्रशोधन इकाइले छिटो पहुँच गर्न सक्ने डेटा अस्थायी रूपमा राख्नु Correct answer.
- नेटवर्क जडान स्थापना गर्नु
Explanation
क्यास मेमोरी CPU को नजिक रहेर बारम्बार प्रयोग हुने डेटा र निर्देशन अस्थायी रूपमा राख्छ, जसले मुख्य मेमोरीमा पटक-पटक पहुँच गर्ने ढिलाइ घटाउँछ। यसले समग्र प्रशोधन गति बढाउँछ।
Question 26Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालको राष्ट्रिय विज्ञान तथा प्रविधि नीतिका अनुसार अनुसन्धान तथा विकासमा लगानी बढाउने सम्बन्धमा कुन भनाइ सही छ?
- निजी क्षेत्रलाई अनुसन्धानमा प्रोत्साहन गर्न करछुट र साझेदारीको व्यवस्था गरिन्छ Correct answer.
- विदेशी अनुसन्धान संस्थासँग सहकार्य गर्न निषेध गरिएको छ
- अनुसन्धानमा खर्च गरिएको रकम फिर्ता लिन पाइँदैन
- अनुसन्धान केवल सरकारी निकायले मात्र गर्न सक्छन्
Explanation
नेपालको विज्ञान तथा प्रविधि नीतिले सार्वजनिक–निजी साझेदारी, कर प्रोत्साहन र विश्वविद्यालय–उद्योग सहकार्यमार्फत अनुसन्धान लगानी बढाउने लक्ष्य राख्छ। यसले नवप्रवर्तनलाई प्रोत्साहन गर्ने र व्यावसायिक अनुसन्धानलाई प्रोत्साहन गर्ने नीतिगत दिशा देखाउँछ।
Question 27Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
ताप विद्युत् केन्द्रको तुलनामा जलविद्युत् केन्द्रले वातावरणमा पुर्याउने मुख्य फाइदा कुन हो?
- यसले वर्षाको मात्रामा वृद्धि गराउँछ
- यसले नदीको प्रवाहलाई सधैं बढाउँछ
- यसले माटोको उर्वराशक्ति स्थायी रूपमा बढाउँछ
- जीवाश्म इन्धन जलाउनु नपर्ने हुँदा कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जन न्यून हुन्छ Correct answer.
Explanation
जलविद्युत् उत्पादनमा पानीको गतिज ऊर्जा प्रयोग हुन्छ र दहन प्रक्रिया हुँदैन, त्यसैले प्रत्यक्ष कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जन न्यून हुन्छ। ताप विद्युत्ले कोइला वा ग्यास जलाउने हुँदा ठूलो मात्रामा हरितगृह ग्यास निस्कन्छ।
Question 28Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कुनै बिरुवाको पातको हरियो रङ्गका लागि जिम्मेवार पदार्थले मुख्यतः कुन तरंगलम्बाइको प्रकाश अवशोषित गर्छ?
- अवरक्त विकिरण मात्र
- निलो र रातो क्षेत्रको प्रकाश Correct answer.
- हरियो क्षेत्रको प्रकाश
- पराबैंगनी विकिरण मात्र
Explanation
क्लोरोफिलले निलो र रातो तरंगलम्बाइको प्रकाशलाई बढी अवशोषित गर्छ र हरियो प्रकाशलाई परावर्तन गर्छ, त्यसैले पात हरियो देखिन्छ। यही अवशोषित ऊर्जा प्रकाश संश्लेषणमा प्रयोग हुन्छ।
Question 29Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कम्प्युटरको प्रोसेसरले भण्डारण गर्न नसक्ने गरी ठूलो डेटा सेट विश्लेषण गर्दा प्रयोग हुने 'बिग डेटा' प्रविधिको मुख्य विशेषता कुन हो?
- डेटा सधैं एउटै ढाँचामा हुनुपर्ने
- डेटा भण्डारण गर्न कागज अभिलेख अनिवार्य हुने
- विश्लेषणका लागि सधैं म्यानुअल प्रविष्टि आवश्यक पर्ने
- डेटाको आकार, गति र विविधतालाई सँगै व्यवस्थापन गर्न सक्नु Correct answer.
Explanation
बिग डेटालाई सामान्यतया भोल्युम (आकार), भेलोसिटी (गति) र भेराइटी (विविधता) जस्ता विशेषताले चिनिन्छ। यी तीनै पक्षलाई सँगै व्यवस्थापन गर्न सक्ने क्षमता यसको मुख्य विशेषता हो।
Question 30Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा ल्यान्डफिल साइटबाट निस्कने लिचेटले भूमिगत जलमा प्रदूषण गर्नबाट रोक्न सबैभन्दा प्रभावकारी इन्जिनियरिङ् उपाय कुन हो?
- ल्यान्डफिलको फेदमा अभेद्य लाइनर र लिचेट सङ्कलन प्रणाली राख्ने Correct answer.
- ल्यान्डफिल वरपर रूख रोप्ने मात्र
- फोहोर खुला आकाशमुनि थुपार्ने
- फोहोर पानीमा मिसाएर नदीमा बगाउने
Explanation
ल्यान्डफिलको फेदमा कम्प्याक्टेड माटो र उच्च घनत्वको पोलिथिन जस्ता अभेद्य लाइनर राख्दा लिचेट भूमिगत जलसम्म पुग्नबाट रोकिन्छ। सङ्कलन गरिएको लिचेटलाई उपचार गरेर मात्र विसर्जन गर्नुपर्छ।
Question 31Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
एउटा विद्युतीय सर्किटमा ६ भोल्टको ब्याट्री र ३ ओमको प्रतिरोध जोडिएको छ भने सर्किटमा बग्ने विद्युत् धारा कति हुन्छ?
- २ एम्पियर Correct answer.
- ९ एम्पियर
- ०.५ एम्पियर
- १८ एम्पियर
Explanation
ओमको नियम अनुसार धारा (I) = भोल्टेज (V) ÷ प्रतिरोध (R), त्यसैले ६ ÷ ३ = २ एम्पियर हुन्छ। यो सम्बन्ध स्थिर तापक्रममा धातुजन्य प्रतिरोधका लागि लागू हुन्छ।
Question 32Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
हिमाली क्षेत्रमा हिउँ पग्लिने क्रम बढ्दा तल्लो तटीय क्षेत्रमा गर्मीयाममा नदीको प्रवाहमा के प्रभाव पर्ने सम्भावना बढी छ?
- प्रवाह तुरुन्तै शून्य हुने
- सुरुमा प्रवाह बढ्ने र दीर्घकालमा घट्ने Correct answer.
- प्रवाह सधैं उस्तै रहने
- प्रवाहमा कुनै भौगोलिक प्रभाव नपर्ने
Explanation
हिउँ र हिमनदी पग्लिने दर बढ्दा सुरुका दशकमा गर्मीयाममा नदीको प्रवाह बढ्न सक्छ। तर हिमनदीको भण्डार घट्दै जाँदा दीर्घकालमा पानीको उपलब्धता घट्ने प्रक्षेपण गरिन्छ।
Question 33Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा टेलिमेडिसिन सेवा विस्तार गर्दा दुर्गम पहाडी बस्तीका बिरामीलाई पर्ने मुख्य फाइदा कुन हो?
- स्वास्थ्यकर्मीको आवश्यकता शून्य हुने
- सबै रोगको उपचार घरमै सम्भव हुने
- विशेषज्ञ चिकित्सकसम्म पुग्न लाग्ने यात्रा समय र खर्च घट्ने Correct answer.
- औषधिको मूल्य शून्य हुने
Explanation
टेलिमेडिसिनले भिडियो वा सञ्चार प्रविधिमार्फत दुर्गम बिरामीलाई विशेषज्ञसँग परामर्श दिन सक्छ, जसले लामो यात्रा र त्यसको खर्च घटाउँछ। यसले स्वास्थ्य सेवाको पहुँच सुधार्न मद्दत गर्छ।
Question 34Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कुनै वस्तुलाई पृथ्वीको सतहबाट माथि उठाउँदा त्यसमा सञ्चित हुने ऊर्जालाई के भनिन्छ?
- गतिज ऊर्जा
- रासायनिक ऊर्जा
- तापीय ऊर्जा
- स्थितिज ऊर्जा Correct answer.
Explanation
वस्तुको उचाइ बढाउँदा गुरुत्वाकर्षण बलविरुद्ध काम गरिन्छ र त्यो काम स्थितिज ऊर्जाका रूपमा सञ्चित हुन्छ। यसको मान mgh सूत्रले दिन्छ, जहाँ h उचाइ हो।
Question 35Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा स्मार्ट कृषि प्रणालीमा माटोको आर्द्रता सेन्सर जडान गर्नुको मुख्य उद्देश्य कुन हो?
- सिँचाइ आवश्यक पर्ने ठीक समय पहिचान गरी पानीको खपत घटाउनु Correct answer.
- कीराको संख्या शून्य बनाउन
- माटोको pH सधैं स्थिर राख्न
- बालीको रङ्ग परिवर्तन गर्न
Explanation
माटो आर्द्रता सेन्सरले माटोमा रहेको पानीको मात्रा मापन गरेर सिँचाइ कहिले आवश्यक छ भन्ने जानकारी दिन्छ। यसले अनावश्यक सिँचाइ रोकेर पानी तथा ऊर्जा बचत गर्न मद्दत गर्छ।
Question 36Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा भूकम्प प्रतिरोधी भवन निर्माणमा प्रयोग हुने 'बेस आइसोलेसन' प्रविधिको मुख्य कार्य कुन हो?
- भवनको उचाइ बढाउनु
- छानाको तौल घटाउनु
- भवनको रङ्ग परिवर्तन गर्नु
- भवनको जग र माथिल्लो संरचनाबीच लचिलो पदार्थ राखी भूकम्पीय कम्पन घटाउनु Correct answer.
Explanation
बेस आइसोलेसनमा रबर बेयरिङ जस्ता लचिलो पदार्थ जग र भवनबीच राखिन्छ, जसले भूकम्पीय ऊर्जा अवशोषित गरी माथिल्लो संरचनामा पुग्ने कम्पन घटाउँछ। यसले भवनको क्षति कम गर्न मद्दत गर्छ।
Question 37Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा सौर्य ऊर्जाबाट विद्युत् उत्पादन गर्दा सबैभन्दा बढी उत्पादन हुने समय कुन हो?
- बिहान सूर्योदयअघि
- रातको मध्यरातमा
- घना बादल लागेको दिउँसो
- दिउँसो घाम तीव्र हुने समयमा Correct answer.
Explanation
सौर्य प्यानलले सूर्यको प्रकाशको तीव्रताअनुसार विद्युत् उत्पादन गर्छ, त्यसैले दिउँसो घाम तीव्र हुँदा उत्पादन सबैभन्दा बढी हुन्छ। बादल वा रातमा उत्पादन न्यून वा शून्य हुन्छ।
Question 38Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
मानव शरीरमा अक्सिजन ढुवानी गर्ने रगतको घटक कुन हो?
- रातो रक्त कोष Correct answer.
- रक्त प्लाज्मा
- सेतो रक्त कोष
- रक्त प्लेटलेट
Explanation
रातो रक्त कोषभित्र रहेको हिमोग्लोबिनले अक्सिजनसँग बन्धन बनाई फोक्सोबाट तन्तुसम्म पुर्याउँछ। त्यसैले अक्सिजन ढुवानीको मुख्य जिम्मेवारी रातो रक्त कोषको हो।
Question 39Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कुनै डिजिटल सञ्चारमा डेटा पठाउँदा 'एन्क्रिप्सन' गर्नुको मुख्य उद्देश्य कुन हो?
- डेटा स्थानान्तरणको गति बढाउनु
- अनधिकृत पहुँचबाट डेटाको गोपनीयता सुरक्षित राख्नु Correct answer.
- इन्टरनेटको लागत शून्य बनाउनु
- डेटाको आकार सधैं आधा बनाउनु
Explanation
एन्क्रिप्सनले डेटालाई गणितीय कुञ्जी प्रयोग गरी अपठनीय रूपमा परिणत गर्छ, जसले बीचैमा अवरोध गर्ने व्यक्तिले पढ्न नसक्ने बनाउँछ। यसको मुख्य उद्देश्य गोपनीयता र अखण्डता सुरक्षित राख्नु हो।
Question 40Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालको उच्च पहाडी क्षेत्रमा वायुको कम चापका कारण पानीको उम्लने बिन्दुमा के प्रभाव पर्छ?
- उम्लने बिन्दु घट्छ Correct answer.
- उम्लने बिन्दु बढ्छ
- पानी उम्लनै सक्दैन
- उम्लने बिन्दु अपरिवर्तित रहन्छ
Explanation
वायुको चाप घट्दा तरल पदार्थको वाष्प चाप वातावरणीय चापसँग बराबर हुन कम तापक्रममै पुग्छ, त्यसैले उम्लने बिन्दु घट्छ। उच्च हिमाली क्षेत्रमा यसै कारण पानी १००°C भन्दा कम तापक्रममा उम्लन्छ।
Question 41Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा इन्टरनेट सेवा विस्तारका लागि अप्टिकल फाइबर प्रयोग गर्नुको मुख्य प्राविधिक फाइदा कुन हो?
- सिग्नललाई रेडियो तरंगमा परिणत गर्नु
- तारविहीन रूपमा मात्र सञ्चार गर्न सक्नु
- धेरै टाढासम्म उच्च ब्यान्डविथमा डेटा पठाउन सक्नु Correct answer.
- विद्युत् आपूर्ति बिना नै सञ्चार गर्न सक्नु
Explanation
अप्टिकल फाइबरले प्रकाशको रूपमा सिग्नल पठाउने हुँदा धेरै टाढासम्म उच्च ब्यान्डविथ र कम क्षयसहित डेटा स्थानान्तरण गर्न सक्छ। यही क्षमताले ग्रामीण क्षेत्रमा उच्च गतिको इन्टरनेट विस्तार गर्न मद्दत गर्छ।
Question 42Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा कृषि बालीमा जैविक विविधता संरक्षण गर्दा स्थानीय बीउ जात संरक्षणको मुख्य लाभ कुन हो?
- सबै बालीको उत्पादन तुरुन्तै दोब्बर हुनु
- रासायनिक मलको आवश्यकता शून्य हुनु
- रोग र सुख्खाप्रति सहनशीलताको आनुवंशिक आधार कायम रहनु Correct answer.
- बजार मूल्य सधैं स्थिर रहनु
Explanation
स्थानीय बीउ जातमा वर्षौंको अनुकूलनबाट रोग, खडेरी र स्थानीय माटोसँग मेल खाने आनुवंशिक विशेषता हुन्छ। यो विविधता कायम राख्दा भविष्यका रोग वा जलवायु परिवर्तनसँग जुध्न आनुवंशिक स्रोत उपलब्ध रहन्छ।
Question 43Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कुनै ताराको रङ्ग हेरेर वैज्ञानिकहरूले त्यसको सतही तापक्रम अनुमान गर्न सक्नुको कारण कुन भौतिक नियम हो?
- आर्किमिडिजको सिद्धान्त
- वियनको विस्थापन नियम Correct answer.
- पास्कलको नियम
- न्युटनको गतिको दोस्रो नियम
Explanation
वियनको विस्थापन नियम अनुसार कालो वस्तुले उत्सर्जन गर्ने विकिरणको अधिकतम तरंगलम्बाइ तापक्रमको व्युत्क्रमानुपाती हुन्छ। त्यसैले ताराको उत्सर्जन शिखरको तरंगलम्बाइ वा रङ्गबाट सतही तापक्रम अनुमान गर्न सकिन्छ।
Question 44Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा खानेपानी शुद्धीकरणमा क्लोरिन प्रयोग गर्नुको मुख्य उद्देश्य कुन हो?
- खनिज पदार्थ थप्नु
- रोगजनक कीटाणु नष्ट गर्नु Correct answer.
- पानीको स्वाद मिठो बनाउनु
- पानीको रङ्ग हटाउनु मात्र
Explanation
क्लोरिनले पानीमा रहेका ब्याक्टेरिया र भाइरस जस्ता रोगजनक कीटाणुलाई निष्क्रिय गरेर पानीजन्य रोगको जोखिम घटाउँछ। यही कारण खानेपानी वितरण प्रणालीमा थोरै मात्रामा क्लोरिन राखिन्छ।
Question 45Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कुनै सफ्टवेयर परियोजनामा 'भर्सन कन्ट्रोल' प्रणाली प्रयोग गर्नुको मुख्य उद्देश्य कुन हो?
- कोडका परिवर्तनको इतिहास ट्र्याक गरी पुरानो संस्करण पुनःप्राप्त गर्न सक्नु Correct answer.
- इन्टरनेट बिना कोड लेख्न सक्नु
- कोडको गति स्वतः दोब्बर बनाउनु
- हार्डवेयरको भण्डारण क्षमता बढाउनु
Explanation
भर्सन कन्ट्रोल प्रणालीले प्रत्येक परिवर्तनको इतिहास सुरक्षित राख्छ, जसले गल्ती भएमा पुरानो संस्करणमा फर्किन र टोलीका सदस्यबीच सहकार्य गर्न मद्दत गर्छ। यसले कोडको परिवर्तनलाई पुनःप्राप्त गर्न सकिने बनाउँछ।
Question 46Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा वायु प्रदूषण मापन गर्न प्रयोग हुने PM2.5 को अर्थ के हो?
- २.५ प्रतिशत अक्सिजन मात्रा
- २.५ किलोमिटर उचाइको वायुमण्डल
- २.५ माइक्रोमिटरभन्दा साना व्यास भएका वायुजन्य कण Correct answer.
- २.५ मिलिमिटरभन्दा ठूला कण
Explanation
PM2.5 भन्नाले २.५ माइक्रोमिटर वा त्यसभन्दा सानो व्यास भएका सूक्ष्म कण बुझिन्छ, जो फोक्सोभित्र गहिरो पुग्न सक्छन्। यी कणले श्वासप्रश्वास र हृदयसम्बन्धी स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्छन्।
Question 47Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कुनै वस्तुको तौल पृथ्वीमा ६० न्युटन छ भने चन्द्रमामा त्यसको तौल लगभग कति हुन्छ? (चन्द्रमाको गुरुत्व प्रवेग पृथ्वीको लगभग १/६ मान्नुहोस्)
- ३६० न्युटन
- ६० न्युटन
- १० न्युटन Correct answer.
- ३० न्युटन
Explanation
तौल गुरुत्व प्रवेगसँग समानुपाती हुन्छ, त्यसैले चन्द्रमाको गुरुत्व पृथ्वीको लगभग १/६ हुँदा तौल पनि ६० ÷ ६ = १० न्युटन हुन्छ। वस्तुको द्रव्यमान भने दुवै ठाउँमा उही रहन्छ।
Question 48Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा डिजिटल भुक्तानी प्रणालीमा प्रयोग हुने 'टु-फ्याक्टर प्रमाणीकरण' ले सुरक्षा बढाउनुको कारण कुन हो?
- पासवर्ड पूर्ण रूपमा हटाइने
- इन्टरनेट बिना नै भुक्तानी हुने
- पासवर्डका अतिरिक्त दोस्रो प्रमाण आवश्यक पर्ने Correct answer.
- लेनदेन शुल्क शून्य हुने
Explanation
टु-फ्याक्टर प्रमाणीकरणमा पासवर्डका अतिरिक्त ओटीपी वा बायोमेट्रिक जस्तो दोस्रो प्रमाण आवश्यक पर्छ, जसले पासवर्ड चोरी भए पनि अनधिकृत पहुँच रोक्न मद्दत गर्छ। यसले खाता सुरक्षा उल्लेखनीय रूपमा बढाउँछ।
Question 49Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
नेपालमा जलवायु परिवर्तन अनुकूलनका लागि सुख्खा सहन सक्ने बाली जातको विकास गर्नुको मुख्य वैज्ञानिक आधार कुन हो?
- मौसमलाई सधैं नियन्त्रण गर्न सक्नु
- वर्षाको मात्रा स्थिर राख्नु
- बालीको आनुवंशिक विशेषता परिवर्तन गरी कम पानीमा उत्पादन दिन सक्ने बनाउनु Correct answer.
- माटोको प्रकार पूर्ण रूपमा परिवर्तन गर्नु
Explanation
बालीको आनुवंशिक सुधारमार्फत जरा गहिरो हुने, पानीको कुशल उपयोग गर्ने जस्ता गुण विकास गर्न सकिन्छ, जसले कम वर्षामा पनि उत्पादन टिकाउन मद्दत गर्छ। यो अनुकूलनको व्यावहारिक वैज्ञानिक उपाय हो।
Question 50Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि)
कम्प्युटर नेटवर्कमा प्रयोग हुने 'राउटर' को मुख्य कार्य कुन हो?
- डेटा स्थायी रूपमा भण्डारण गर्नु
- फरक नेटवर्कबीच डेटा प्याकेटको मार्ग निर्धारण गर्नु Correct answer.
- विद्युत् आपूर्ति नियन्त्रण गर्नु
- प्रिन्टरबाट कागज छाप्नु
Explanation
राउटरले डेटा प्याकेटको गन्तव्य ठेगाना हेरेर कुन नेटवर्कबाट पठाउने भन्ने मार्ग निर्धारण गर्छ। यसले फरक नेटवर्कलाई आपसमा जोडेर डेटा सही गन्तव्यसम्म पुर्याउन मद्दत गर्छ।