Polish B1 State Certificate Exam study materials
Polish B1 State Certificate Exam study resources

Polish B1 State Certificate Exam key terms

Polish B1 State Certificate Exam · Get comfortable with the vocabulary.

polecenie do zadania

Krótka instrukcja w języku polskim, która mówi, co trzeba zrobić z nagraniem: wysłuchać, wybrać jedną z odpowiedzi, uzupełnić tabelę albo zaznaczyć osobę, miejsce lub temat rozmowy.

Related: dwukrotne odtworzenie nagrania, kluczowa informacja
dwukrotne odtworzenie nagrania

Zasada egzaminu ze słuchu: każdą nagraną wypowiedź słyszysz dwa razy, zwykle z krótką przerwą na zapisanie odpowiedzi, więc nie musisz rozumieć wszystkiego za pierwszym razem.

Related: polecenie do zadania, intencja mówiącego
kluczowa informacja

Szczegół w nagraniu, który pozwala wybrać poprawną odpowiedź: godzina, cena, imię, miejsce, powód decyzji. Zwykle słychać go wyraźnie, ale trzeba odróżnić go od informacji dodatkowej i żartu.

Related: intencja mówiącego, sytuacja komunikacyjna
intencja mówiącego

Cel, jaki ma osoba w nagraniu: prosi o pomoc, przeprasza, zaprasza, narzeka albo doradza. Aby wybrać odpowiedź, pytaj nie tylko o treść, ale także o to, po co ktoś to mówi.

Related: sytuacja komunikacyjna, kluczowa informacja
sytuacja komunikacyjna

Miejsce, osoby i cel rozmowy, np. klient w sklepie, pacjent u lekarza, turysta na dworcu. Rozpoznanie sytuacji pomaga przewidzieć słowa, które pojawią się w nagraniu, i ułatwia zrozumienie dialogu.

Related: intencja mówiącego, scenka sytuacyjna
tekst użytkowy

Krótki tekst z życia codziennego: ogłoszenie, reklama, ulotka, rozkład jazdy, etykieta leku, informacja na dworcu. Na egzaminie B1 trzeba szybko znaleźć w nim konkretną datę, cenę, warunek albo adres.

Related: główna myśl tekstu, kontekst
główna myśl tekstu

Najważniejsza informacja, którą autor chce przekazać całym tekstem, a nie jeden szczegół z pierwszego akapitu. Zwykle można ją streścić jednym zdaniem i odróżnić od przykładów oraz dygresji.

Related: tekst użytkowy, prawda/fałsz
prawda/fałsz

Typ zadania, w którym porównujesz zdanie z tekstem i decydujesz, czy jest z nim zgodne, czy nie. Uwaga na słowa typu zawsze, nigdy, wszyscy, bo często zmieniają sens i prowadzą do błędu.

Related: główna myśl tekstu, dopasowanie
dopasowanie

Zadanie, w którym łączysz dwie listy, np. nagłówki z akapitami albo ogłoszenia z potrzebami osób. Najpierw czytaj całość, potem szukaj słów i znaczeń wspólnych, a nie identycznych wyrazów.

Related: brakujące zdanie w tekście, prawda/fałsz
brakujące zdanie w tekście

Zadanie, w którym wstawiasz zdania do luk w tekście. Sprawdzaj zaimki, spójniki i powtórzenia, bo one pokazują, jak zdanie łączy się z poprzednim i następnym fragmentem.

Related: dopasowanie, spójniki i wyrażenia łączące
kontekst

Zdania i sytuacja wokół nieznanego słowa. Jeśli nie rozumiesz wyrazu, patrz na słowa obok: mogą wskazać, czy chodzi o osobę, przedmiot, czynność, pochwałę czy krytykę.

Related: synonim, główna myśl tekstu
przypadek

Forma rzeczownika, przymiotnika i zaimka zależna od funkcji w zdaniu, np. mianownik dla podmiotu, biernik dla dopełnienia, dopełniacz po nie ma i po wielu przyimkach. Na B1 trzeba wybierać przypadki automatycznie w mowie.

Related: końcówka fleksyjna, rekcja czasownika
aspekt czasownika

Para czasowników, np. czytać i przeczytać, która pokazuje, jak patrzymy na czynność. Aspekt niedokonany opisuje proces, nawyk albo czynność trwającą, a dokonany efekt, wynik i zakończenie. W czasie przyszłym aspekt zmienia budowę zdania.

Related: tryb rozkazujący, strona bierna
końcówka fleksyjna

Ostatnia część wyrazu, która zmienia się razem z przypadkiem, liczbą i rodzajem, np. -a, -owi, -ami. Ucząc się nowego rzeczownika, zapisuj go od razu z typowymi końcówkami, bo to one sprawiają najwięcej trudności.

Related: przypadek, rodzaj gramatyczny
rekcja czasownika

To, jakiego przypadku albo przyimka wymaga czasownik, np. uczyć się czegoś, dziękować komuś, czekać na kogoś. Błędy rekcji są bardzo widoczne, dlatego warto uczyć się czasowników razem z całym wyrażeniem, a nie osobno.

Related: przypadek, synonim
stopniowanie

Tworzenie form typu dobry, lepszy, najlepszy; szybko, szybciej, najszybciej; lubiany, bardziej lubiany. Regularne formy dodają końcówki, ale kilka najczęstszych przymiotników ma formy nieregularne, których trzeba nauczyć się na pamięć.

Related: końcówka fleksyjna, przypadek
tryb rozkazujący

Formy typu daj, powiedz, niech pan usiądzie, chodźmy, używane do poleceń, próśb i rad. W uprzejmej rozmowie z nieznaną osobą lepiej brzmią z pan, pani, proszę niż samo rozkaźnikowe czasowniki.

Related: funkcje językowe, zwroty grzecznościowe
parafraza zdania

Zadanie, w którym trzeba napisać to samo znaczenie innymi słowami, np. zamienić stronę bierną na czynną albo mowę zależną na niezależną. Liczy się zachowanie sensu, poprawność gramatyczna i użycie podanego początku zdania.

Related: strona bierna, synonim
synonim

Wyraz o podobnym znaczeniu, np. duży i wielki, kupić i nabyć. W zadaniach leksykalnych musisz wybrać słowo, które pasuje znaczeniem i stylem: inny synonim może brzmieć zbyt potocznie, urzędowo albo po prostu nie łączyć się z resztą zdania.

Related: kontekst, parafraza zdania
rodzaj gramatyczny

Podział rzeczowników na męskie, żeńskie i nijakie, który decyduje o formach przymiotników, zaimków i czasowników w czasie przeszłym, np. ten nowy student był, ta nowa studentka była.

Related: końcówka fleksyjna, przypadek
strona bierna

Konstrukcja z być lub zostać i imiesłowem, np. dom został zbudowany, tekst jest czytany. Występuje w tekstach oficjalnych i prasowych; w codziennej rozmowie częściej wybieramy stronę czynną, bo jest prostsza.

Related: parafraza zdania, aspekt czasownika
list formalny

List do urzędu, szkoły, firmy albo redakcji, pisany stylem oficjalnym. Zawiera miejscowość i datę, zwrot do adresata, jasne przedstawienie sprawy, uzasadnienie lub prośbę oraz formalne zakończenie z podpisem.

Related: zwroty grzecznościowe, list nieformalny
list nieformalny

Wiadomość do rodziny, przyjaciela lub znajomego, pisana swobodnym językiem. Na B1 zwykle trzeba opisać wydarzenie, wyrazić opinię, zaprosić kogoś albo odpowiedzieć na pytania, używając zwrotów potocznych i wykrzyknień.

Related: list formalny, zaproszenie
ogłoszenie

Krótki tekst informujący o sprzedaży, wynajmie, pracy, zgubie lub wydarzeniu. Musi zawierać najważniejsze dane: co, gdzie, kiedy, za ile i kontakt, a także być zrozumiały dla osoby, która czyta go szybko.

Related: zaproszenie, limit słów
zaproszenie

Krótka forma, w której informujesz o wydarzeniu i prosisz wybraną osobę o przyjście. Podajesz kto, co, gdzie i kiedy, a na końcu piszesz, że czekasz na potwierdzenie albo na odpowiedź.

Related: ogłoszenie, zwroty grzecznościowe
zwroty grzecznościowe

Stałe wyrażenia typu Szanowny Panie, Droga Anno, Z poważaniem, Pozdrawiam, Przepraszam za kłopot. Wybór zwrotu zależy od tego, czy piszesz do osoby oficjalnej, czy prywatnej, i wpływa na ocenę stylu.

Related: list formalny, funkcje językowe
spójniki i wyrażenia łączące

Słowa typu najpierw, potem, dlatego, jednak, oprócz tego, podsumowując, które porządkują tekst. Dzięki nim czytelnik widzi związki między zdaniami; bez nich nawet poprawna gramatycznie wypowiedź wydaje się chaotyczna.

Related: kryteria oceny wypowiedzi pisemnej, brakujące zdanie w tekście
limit słów

Informacja w poleceniu, ile wyrazów powinna mieć praca, np. 80–100 słów. Zbyt krótki tekst traci punkty za treść, a zbyt długi może zawierać błędy i niepotrzebne informacje, więc lepiej zmieścić się w podanym zakresie.

Related: kryteria oceny wypowiedzi pisemnej, ogłoszenie
kryteria oceny wypowiedzi pisemnej

Lista rzeczy, za które dostajesz punkty: zgodność z poleceniem i realizacja wszystkich elementów treści, spójność i logika tekstu, bogactwo słownictwa oraz poprawność gramatyczna i ortograficzna. Warto przed oddaniem pracy sprawdzić każdy z tych punktów osobno.

Related: limit słów, spójniki i wyrażenia łączące
opis ilustracji

Zadanie, w którym mówisz, co widać na zdjęciu lub obrazku: osoby, miejsce, czynności, nastrój. Używaj czasu teraźniejszego, określeń miejsca i przypuszczeń, np. wygląda na zmęczonego, bo siedzi sam.

Related: rozmowa z egzaminatorem, płynność wypowiedzi
rozmowa z egzaminatorem

Część ustna, w której odpowiadasz na pytania o siebie, pracę, naukę, plany i doświadczenia. Odpowiedzi powinny być dłuższe niż tak i nie; dodaj powód, przykład albo krótką historię, żeby pokazać znajomość języka.

Related: scenka sytuacyjna, opis ilustracji
scenka sytuacyjna

Zadanie polegające na odegraniu rozmowy z egzaminatorem, np. kupno biletu, reklamacja w sklepie, wizyta u lekarza. Musisz zareagować na jego kwestie, zadać pytania i załatwić sprawę, używając zwrotów typowych dla danej sytuacji.

Related: funkcje językowe, rozmowa z egzaminatorem
wyrażanie opinii

Mówienie, co myślisz, i uzasadnianie tego, np. Moim zdaniem, według mnie, zgadzam się z tym, że. Na B1 trzeba nie tylko podać opinię, ale też podać argument, przykład i krótko odpowiedzieć na zdanie rozmówcy.

Related: argument, płynność wypowiedzi
argument

Powód, który popiera twoją opinię, np. bo jest taniej, bo dzięki temu oszczędzam czas. Dobry argument nie powtarza opinii, ale dodaje nowy powód, fakt lub przykład z życia i brzmi przekonująco w rozmowie.

Related: wyrażanie opinii
płynność wypowiedzi

Zdolność mówienia bez długich przerw i ciągłego szukania słów. Na egzaminie liczy się komunikacja, więc zamiast milczeć, użyj prostszego zdania, wyrażenia typu to znaczy, no i, albo poproś o powtórzenie pytania.

Related: wyrażanie opinii, akcent wyrazowy
funkcje językowe

Krótkie akty mowy, których wymaga sytuacja: proszenie, przepraszanie, dziękowanie, zapraszanie, doradzanie, odmawianie. Na egzaminie ustnym ocenia się, czy reagujesz właściwie i uprzejmie, a nie tylko czy znasz słowa.

Related: scenka sytuacyjna, zwroty grzecznościowe
akcent wyrazowy

Miejsce, w którym sylaba brzmi mocniej. W języku polskim akcent pada zwykle na przedostatnią sylabę, np. student, studentka, uniwersytet, ale są wyjątki w formach liczby mnogiej i w wyrazach zapożyczonych.

Related: płynność wypowiedzi, rozmowa z egzaminatorem