Egzamin Adwokacki cheat sheet

Art. 6 k.c.: ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne; przepis procesowy art. 6 k.p.c. i art. 232 k.p.c. uzupełniają tę zasadę.

Przedawnienie roszczeń majątkowych: 6 lat (art. 118 k.c.), 3 lata dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą i roszczeń z tytułu czynszu; koniec terminu przypada na koniec roku kalendarzowego (art. 118 zd. 2 k.c.).

Terminy zawite (prekluzyjne) nie podlegają przerwaniu ani zawieszeniu i sąd uwzględnia je z urzędu; przedawnienie sąd uwzględnia tylko na zarzut pozwanego (art. 117 § 2 k.c.).

Wady oświadczenia woli: błąd (art. 84 k.c.), podstęp (art. 86 k.c.), groźba (art. 87 k.c.), pozorność (art. 83 k.c.) - skutkiem jest względna nieważność (uchylenie się), a nie bezwzględna.

Forma czynności prawnej: zastrzeżenie formy pisemnej, dokumentowej, elektronicznej lub innej szczególnej pod rygorem nieważności wymaga wyraźnego zastrzeżenia (art. 76 k.c.); forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi - art. 78¹ k.c.

Odpowiedzialność deliktowa: art. 415 k.c. (wina), art. 427 k.c. (nadzór), art. 430 k.c. (podwładny), art. 435 k.c. (ruch przedsiębiorstwa na zasadzie ryzyka), art. 436 k.c. (pojazd mechaniczny).

Bezpodstawne wzbogacenie (art. 405 k.c.) i nienależne świadczenie (art. 410 k.c.): zwrot korzyści w naturze, a gdy to niemożliwe - zwrot wartości; roszczenie przedawnia się w terminach z art. 118 k.c.

Przedstawicielstwo: pełnomocnictwo ogólne wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 99 § 2 k.c.); pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności (art. 108 k.c.), chyba że umowa lub ustawa stanowi inaczej.

Zasada nullum crimen sine lege (art. 1 § 1 k.k.) i zakaz analogii na niekorzyść sprawcy; ustawa karząca działa wstecz tylko, gdy jest względniejsza dla sprawcy (art. 4 § 1 k.k.).

Strona podmiotowa: umyślność (zamiar bezpośredni i ewentualny - art. 9 § 1 k.k.) oraz nieumyślność (lekkomyślność i niedbalstwo - art. 9 § 2 k.k.); nieumyślność karalna tylko, gdy ustawa tak stanowi.

Formy stadialne: przygotowanie (art. 16 k.k.) karalne tylko, gdy ustawa tak stanowi; usiłowanie (art. 13 k.k.) karalne zawsze, z możliwością nadzwyczajnego złagodzenia przy usiłowaniu nieudolnym (art. 14 § 2 k.k.).

Wyłączenie bezprawności: obrona konieczna (art. 25 k.k.), stan wyższej konieczności (art. 26 k.k.), działanie w granicach uprawnień - kontratypy wyłączają bezprawność, nie winę.

Zasady wymiaru kary: dyrektywy z art. 53 k.k.; nadzwyczajne złagodzenie (art. 60 k.k.) i nadzwyczajne obostrzenie (art. 64 k.k.); recydywa specjalna z art. 64 § 1 k.k. wymaga odbycia 6 miesięcy kary i popełnienia przestępstwa umyślnego podobnego.

Przedawnienie karalności (art. 101 k.k.): 30 lat za zbrodnię zabójstwa, 20 lat za inne zbrodnie, 15 lat za występek zagrożony karą powyżej 5 lat, 10 lat za pozostałe występki; przedawnienie wykonania kary - art. 103 k.k.

Środek odwoławczy: apelacja od wyroku sądu I instancji w terminie 14 dni (art. 445 k.p.k.); od wyroku nakazowego sprzeciw w terminie 7 dni (art. 506 k.p.k.).

Kodeks karny z 1997 r. obowiązuje od 1 września 1998 r.; nowelizacja z 2015 r. wprowadziła m.in. art. 37a k.k. (kara ograniczenia wolności lub grzywny zamiast pozbawienia wolności) i zmieniła dyrektywy wymiaru kary.

Kodeks postępowania administracyjnego: decyzja administracyjna (art. 104 k.p.a.), postanowienie (art. 123 k.p.a.), zaświadczenie (art. 217 k.p.a.) - tylko decyzja i postanowienie kończące postępowanie podlegają zaskarżeniu.

Terminy w k.p.a.: 7 dni na uzupełnienie braków, 14 dni na odwołanie (art. 127 § 1 k.p.a.), 30 dni na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.), 14 dni na skargę do WSA.

Wznowienie postępowania (art. 145 k.p.a.): 1 miesiąc od dowiedzenia się o okoliczności, 5 lat od wydania decyzji - termin zawity.

Stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.) - 10 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji; przesłanki m.in. wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Właściwość sądu administracyjnego (art. 3 § 2 p.p.s.a.): kontrola decyzji i postanowień, bezczynności, aktów prawa miejscowego; skarga po wyczerpaniu środków zaskarżenia.

Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne; organ odwoławczy rozpoznaje sprawę merytorycznie i może uchylić, zmienić lub utrzymać decyzję w mocy (art. 138 k.p.a.).

Zasada proporcjonalności i zasada prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasada dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) należą do naczelnych zasad postępowania.

Kontrola sądowoadministracyjna: skarga kasacyjna do NSA w terminie 30 dni od doręczenia wyroku WSA, za pośrednictwem WSA (art. 177 p.p.s.a.).

Kodeks pracy: umowa o pracę na okres próbny do 3 miesięcy, na czas określony do 33 miesięcy i łącznie nie więcej niż 3 umowy (art. 25¹ k.p.); wypowiedzenie umowy na czas określony - 2 tygodnie, 1 miesiąc lub 3 miesiące zależnie od stażu (art. 36 § 1 k.p.).

Okres wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony: 2 tygodnie (do 6 miesięcy stażu), 1 miesiąc (6 miesięcy–3 lata), 3 miesiące (powyżej 3 lat) - art. 36 § 1 k.p.

Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia: przez pracodawcę z winy pracownika (art. 52 k.p.) w terminie 1 miesiąca od dowiedzenia się o przyczynie; przez pracownika bez winy pracodawcy (art. 55 k.p.) - 1 miesiąc.

Czas pracy: 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin na tydzień w 5-dniowym tygodniu pracy; odpoczynek dobowy 11 godzin i tygodniowy 35 godzin (art. 129, 132, 133 k.p.).

Urlop wypoczynkowy: 20 dni przy stażu do 10 lat i 26 dni powyżej 10 lat (art. 154 k.p.); staż pracy do urlopu wlicza się okresy nauki zgodnie z art. 155 k.p.

Wynagrodzenie za pracę płatne co najmniej raz w miesiącu z góry (art. 85 k.p.); ochrona wynagrodzenia - art. 87 k.p. określa granice potrąceń.

Zasiłek chorobowy: wynagrodzenie za czas choroby wypłaca pracodawca za pierwsze 33 dni w roku kalendarzowym (art. 92 k.p.), następnie ZUS wypłaca zasiłek chorobowy (80% podstawy, 100% m.in. za czas ciąży i wypadku przy pracy).

Składki ZUS 2024/2025: emerytalna 19,52%, rentowa 8%, chorobowa 2,45%, wypadkowa zależna od stopy procentowej składki; podstawą wymiaru jest przychód z art. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Spółka z o.o.: kapitał zakładowy minimum 5 000 zł (art. 154 § 1 k.s.h.); wkład pieniężny wnosi się w całości przed zarejestrowaniem, aport - w terminie 3 lat.

Spółka akcyjna: kapitał zakładowy minimum 100 000 zł (art. 308 § 1 k.s.h.); akcje imienne i na okaziciela; organy: zarząd, rada nadzorcza (obligatoryjna przy kapitale powyżej 500 000 zł i więcej niż 25 akcjonariuszach) i walne zgromadzenie.

Spółka jawna: każdy wspólnik odpowiada bez ograniczenia za zobowiązania spółki (art. 22 § 2 k.s.h.); spółka komandytowa - komplementariusz bez ograniczenia, komandytariusz do wysokości sumy komandytowej.

Krajowy Rejestr Sądowy (ustawa z 1997 r.): wpis konstytutywny dla spółek kapitałowych; wpis deklaratoryjny dla spółek osobowych i jawnych w zakresie zdolności prawnej.

Nowelizacja k.s.h. z 2022 r. wprowadziła holding (art. 21¹–21⁸ k.s.h.) oraz zmieniła zasady reprezentacji i kadencji organów; spółka holdingowa musi mieć formę spółki kapitałowej.

Prawo upadłościowe: przesłanka niewypłacalności - utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1); wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni od wystąpienia niewypłacalności.

Postępowanie restrukturyzacyjne (ustawa z 2016 r.): cztery postępowania - o zatwierdzenie układu, przyspieszone układowe, układowe i sanacyjne; ochrona przed egzekucją od dnia otwarcia.

Umowy handlowe: art. 535 k.c. (sprzedaż), art. 627 k.c. (dzieło), art. 734 k.c. (zlecenie), art. 750 k.c. (umowy nienazwane o świadczenie usług); klauzule niedozwolone w obrocie B2C - art. 385¹ k.c.

Małżeństwo zawiera się przez oświadczenie woli przed kierownikiem USC (art. 1 § 1 k.r.o.); małżeństwo wyznaniowe wywołuje skutki cywilne po sporządzeniu zaświadczenia i wpisie do rejestru (art. 1 § 2–3 k.r.o.).

Przeszkody małżeńskie: bigamia, pokrewieństwo, powinowactwo w linii prostej, ubezwłasnowolnienie całkowite, choroba psychiczna - art. 11–15 k.r.o.; małżeństwo zawarte mimo przeszkody jest nieważne (art. 10 k.r.o.).

Ustrój majątkowy: wspólność ustawowa (art. 31 k.r.o.); intercyza - umowa majątkowa małżeńska w formie aktu notarialnego (art. 47 k.r.o.); rozdzielność majątkowa może być ustawowa, umowna lub sądowa.

Rozwód: orzekany, gdy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia (art. 56 k.r.o.); sąd nie orzeka rozwodu, gdy sprzeciwia się temu dobro małoletnich dzieci lub gdy jest to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Separacja (art. 61¹–61⁵ k.r.o.) znosi wspólność majątkową, ale nie rozwiązuje małżeństwa; na żądanie jednego z małżonków sąd orzeka o władzy rodzicielskiej i alimentach.

Władza rodzicielska (art. 95 k.r.o.) obejmuje pieczę nad osobą i majątkiem dziecka; ograniczenie, zawieszenie i pozbawienie władzy - art. 109–111 k.r.o.

Alimenty: obowiązek alimentacyjny krewnych w linii prostej (art. 128–129 k.r.o.); zakres świadczeń zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego i zarobkowych oraz majątkowych możliwości zobowiązanego (art. 135 k.r.o.).

Opieka i kuratela: opiekun ustanawiany dla małoletniego pozbawionego władzy rodzicielskiej (art. 145 k.r.o.); kurator dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo (art. 181 k.r.o.).

Własność: art. 140 k.c. - właściciel może korzystać z rzeczy i rozporządzać nią z wyłączeniem innych osób; granice wyznaczają ustawy i zasady współżycia społecznego.

Nabycie własności nieruchomości: umowa w formie aktu notarialnego (art. 158 k.c.); przeniesienie własności następuje z chwilą zawarcia umowy, wpis do księgi wieczystej ma charakter konstytutywny tylko w wypadkach wskazanych w ustawie.

Zasada numerus clausus praw rzeczowych oraz zasada superficies solo cedit (art. 47 § 1 k.c., art. 48 k.c.) - budynek i urządzenia trwale z gruntem związane są częścią składową nieruchomości.

Zasiedzenie (art. 172 k.c.): 20 lat w dobrej wierze i 30 lat w złej wierze dla nieruchomości; 3 lata dla rzeczy ruchomej (art. 174 k.c.); sąd stwierdza zasiedzenie na wniosek.

Hipoteka (ustawa z 1994 r. oraz art. 65–68 k.w.h.): zabezpiecza wierzytelność pieniężną na nieruchomości; wpis do księgi wieczystej jest konstytutywny; hipoteka umowna i przymusowa.

Służebności: gruntowa (art. 285 k.c.), osobista (art. 296 k.c.), przesyłowa (art. 305¹ k.c.); nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej wymaga 20/30 lat.

Dziedziczenie ustawowe (art. 931–940 k.c.): małżonek i dzieci w pierwszej grupie; małżonek dziedziczy co najmniej 1/4 spadku, gdy dziedziczy z dziećmi.

Zachowek (art. 991 k.c.): zstępnym, małżonkowi i rodzicom przysługuje 1/2 wartości udziału spadkowego, a osobom trwale niezdolnym do pracy lub małoletnim - 2/3; roszczenie przedawnia się w terminie 5 lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 k.c.).

Testament: formy zwykłe - holograficzny, notarialny, allograficzny (art. 949–951 k.c.); formy szczególne - ustny, podróżny, wojskowy (art. 952–955 k.c.).

Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r. obowiązuje od 17 października 1997 r.; składa się z preambuły i 243 artykułów w 13 rozdziałach.

Zasada podziału władz (art. 10) i równowagi: władza ustawodawcza - Sejm i Senat, wykonawcza - Prezydent i Rada Ministrów, sądownicza - sądy i trybunały.

Sejm: 460 posłów, kadencja 4 lata (art. 96–98); Senat: 100 senatorów; wybory proporcjonalne do Sejmu, większościowe do Senatu.

Prezydent RP wybierany w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich i tajnych na 5 lat (art. 127); może być wybrany ponownie tylko raz.

Rada Ministrów: Prezes RM powoływany przez Prezydenta i powoływany przez Sejm wotum zaufania bezwzględną większością głosów (art. 154); konstruktywne wotum nieufności (art. 158).

Trybunał Konstytucyjny: 15 sędziów wybieranych przez Sejm na 9 lat; orzeczenia o niezgodności z Konstytucją są ostateczne i mają moc powszechnie obowiązującą (art. 190).

Skarga konstytucyjna (art. 79): po wyczerpaniu drogi prawnej, w terminie 3 miesięcy od doręczenia prawomocnego wyroku; przedmiotem jest norma, nie indywidualne rozstrzygnięcie.

Trybunał Stanu (art. 198–201): odpowiada za naruszenie Konstytucji lub ustawy przez osoby zajmujące najwyższe stanowiska; w skład wchodzi przewodniczący, 2 zastępców i 16 członków wybieranych przez Sejm.

Ustawa Prawo o adwokaturze z 26 maja 1982 r. oraz Kodeks Etyki Adwokackiej (uchwała NRA) - podstawowe źródła obowiązków etycznych adwokata.

Adwokat jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej (art. 6 Prawa o adwokaturze); tajemnica nie ustaje po zakończeniu sprawy i obejmuje także dokumenty.

Zakaz łączenia: adwokat nie może być zatrudniony w charakterze pracownika w kancelarii innego adwokata bez zgody okręgowej rady; nie może wykonywać zawodu w ramach spółki cywilnej z osobami niebędącymi adwokatami.

Konflikt interesów: adwokat nie może podejmować się prowadzenia sprawy, w której występuje sprzeczność interesów stron lub gdy reprezentował wcześniej stronę przeciwną (art. 28 KEA).

Wynagrodzenie adwokata: umowa z klientem, stawki minimalne określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości; zakaz zawierania umów o sukces, chyba że Kodeks Etyki stanowi inaczej.

Adwokat nie może odmówić pomocy prawnej z urzędu bez ważnych powodów; ustanowienie obrońcy z urzędu w sprawie karnej następuje na wniosek sądu.

Reklama i informowanie o usługach: dozwolone w formie zgodnej z godnością zawodu; zakaz reklamy porównawczej i gwarantowania wyniku sprawy.

Postępowanie dyscyplinarne: prowadzone przez rzecznika dyscyplinarnego, sąd dyscyplinarny; kary - upomnienie, nagana, kara pieniężna, zawieszenie w wykonywaniu zawodu, wydalenie z adwokatury (art. 81 Prawa o adwokaturze).

Prawo pierwotne UE: traktaty założycielskie (TUE, TFUE), Karta praw podstawowych; prawo wtórne: rozporządzenia (bezpośrednio stosowane), dyrektywy (wymagają implementacji), decyzje, zalecenia.

Zasada pierwszeństwa prawa UE oraz zasada skutku bezpośredniego (wyroki Van Gend en Loos, Costa v ENEL); skutek bezpośredni dyrektywy tylko w stosunkach pionowych po upływie terminu implementacji.

Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa za naruszenie prawa UE (wyrok Francovich): naruszenie musi być wystarczająco istotne, szkoda i związek przyczynowy.

Skarga o stwierdzenie nieważności (art. 263 TFUE): termin 2 miesięcy od publikacji lub powiadomienia; legitymacja osób fizycznych ograniczona do aktów dotyczących ich bezpośrednio i indywidualnie.

Pytanie prejudycjalne (art. 267 TFUE): sąd krajowy może, a sąd ostatniej instancji musi zwrócić się do TSUE; pytanie dotyczy wykładni lub ważności prawa UE.

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Rzym, 1950) - Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu; skarga po wyczerpaniu krajowych środków odwoławczych, w terminie 4 miesięcy od ostatecznej decyzji.

Konwencja wiedeńska o prawie traktatów (1969): zasada pacta sunt servanda (art. 26) oraz klauzula rebus sic stantibus (art. 62); wypowiedzenie traktatu - art. 56.

Rozporządzenie Bruksela I bis (1215/2012): jurysdykcja w sprawach cywilnych i handlowych, ogólna - miejsce zamieszkania pozwanego; Rozporządzenie Rzym I (593/2008) - prawo właściwe dla zobowiązań umownych.