Egzamin Adwokacki key terms

Dobrowolne zachowanie osoby fizycznej lub prawnej wywołujące skutki prawne przez złożenie oświadczenia woli, zmierzające do powstania, zmiany lub ustania stosunku cywilnoprawnego.

Ujawniona na zewnątrz decyzja wywołania skutków prawnych, która może być wyrażona słowami, pismem, gestem lub zachowaniem dorozumianym, o ile prawo nie wymaga formy szczególnej.

Stan, w którym wola nie powstała swobodnie lub została błędnie wyrażona, np. wskutek błędu, podstępu, groźby, pozorności; skutkuje nieważnością albo możliwością uchylenia się od skutków.

Upływ terminu ustawowego, po którym dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia; nie gasi prawa podmiotowego, lecz osłabia je, a sąd uwzględnia zarzut tylko na wniosek strony.

Konstrukcja, w której kilku dłużników odpowiada za całe świadczenie, a wierzyciel może żądać zapłaty od każdego z nich według własnego wyboru; zapłata przez jednego zwalnia pozostałych.

Prawo podmiotowe umożliwiające żądanie od innej osoby określonego zachowania, najczęściej zapłaty lub wydania rzeczy; jest skierowane do konkretnego podmiotu i podlega ochronie sądowej.

Pismo procesowe wszczynające postępowanie cywilne, zawierające oznaczenie stron, żądanie, przytoczenie okoliczności faktycznych oraz dowody, wnoszone do sądu właściwego.

Umocowanie do podejmowania czynności procesowych w imieniu strony, udzielane w formie pisemnej lub ustnie do protokołu; jego zakres może być ogólny albo szczególny.

Podmiot, który wszczyna postępowanie lub przeciwko któremu jest ono prowadzone i w którego imieniu sąd rozstrzyga o żądaniu; w procesie występują powód i pozwany.

Uprawnienie do występowania w konkretnym procesie w charakterze strony, wynikające z materialnoprawnego związku z przedmiotem sporu; jej brak prowadzi do oddalenia powództwa.

Czyn zabroniony pod groźbą kary, który jest bezprawny, zawiniony i społecznie szkodliwy w stopniu wyższym niż znikomy, a jego znamiona określa ustawa karna obowiązująca w chwili popełnienia.

Psychiczny stosunek sprawcy do czynu, obejmujący umyślność lub nieumyślność; stanowi warunek odpowiedzialności karnej obok bezprawności i pozwala dostosować karę do stopnia zawinienia.

Sprzeczność zachowania z normą prawa karnego, która nie jest wyłączona przez okoliczność usprawiedliwiającą, taką jak obrona konieczna, stan wyższej konieczności lub zgoda pokrzywdzonego.

Odpieranie bezpośredniego, bezprawnego zamachu na dobro prawne środkami proporcjonalnymi do niebezpieczeństwa; wyłącza bezprawność czynu i odpowiedzialność karną sprawcy.

Poświęcenie dobra prawnego w celu ratowania innego dobra przed bezpośrednim niebezpieczeństwem, gdy nie można go uniknąć inaczej; wyłącza bezprawność tylko przy zachowaniu zasady proporcji.

Środek przymusu stosowany wobec oskarżonego w toku postępowania, np. tymczasowe aresztowanie, dozór policji, poręczenie majątkowe, w celu zabezpieczenia prawidłowego przebiegu procesu.

Pismo oskarżyciela kierowane do sądu, zawierające zarzut popełnienia przestępstwa, opis czynu, dowody oraz wniosek o rozpoznanie sprawy; zastępuje je wniosek o wydanie wyroku skazującego.

Osoba, przeciwko której wniesiono akt oskarżenia lub którą objęto postępowaniem karnym w charakterze strony; ma prawo do obrony, w tym do ustanowienia obrońcy.

Adwokat lub radca prawny uprawniony do działania na rzecz oskarżonego w postępowaniu karnym, obowiązany do zachowania tajemnicy obrończej i kierowania się interesem klienta w granicach prawa.

Jednostronny, władczy akt organu administracji rozstrzygający o prawach lub obowiązkach konkretnego adresata w sprawie indywidualnej; podlega zaskarżeniu w trybie odwoławczym i sądowym.

Tryb rozpatrywania spraw indywidualnych przez organy administracji publicznej, uregulowany kodeksem postępowania administracyjnego, obejmujący wszczęcie, dowody, rozstrzygnięcie i środki zaskarżenia.

Środek zaskarżenia wnoszony do organu wyższego stopnia od decyzji wydanej w pierwszej instancji; jego wniesienie w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji i uruchamia kontrolę instancyjną.

Środek kontroli sądowej aktów administracyjnych, wnoszony po wyczerpaniu środków odwoławczych; sąd bada legalność, nie zastępuje organu w ocenie celowości rozstrzygnięcia.

Prawny związek między pracownikiem a pracodawcą, w którym pracownik wykonuje pracę podporządkowaną, odpłatną i osobistą na rzecz pracodawcy, a pracodawca zapewnia warunki i wynagrodzenie.

Umowa nazwana określająca strony, rodzaj pracy, miejsce i termin rozpoczęcia oraz wynagrodzenie; może być zawarta na okres próbny, czas określony lub nieokreślony.

Jednostronne oświadczenie woli rozwiązujące stosunek pracy za upływem okresu wypowiedzenia; przy umowie na czas nieokreślony wymaga uzasadnienia i podlega kontroli sądowej.

Obciążenie finansowe pracownika i pracodawcy przeznaczone na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, warunkujące prawo do świadczeń z ubezpieczeń emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego.

Spółka kapitałowa, w której wspólnicy odpowiadają za zobowiązania tylko do wysokości wniesionych wkładów; ma osobowość prawną, kapitał zakładowy i organy: zgromadzenie, zarząd oraz organ nadzoru, jeśli został ustanowiony.

Spółka kapitałowa z kapitałem podzielonym na akcje, w której akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania; posiada osobowość prawną i obowiązkowe organy: walne zgromadzenie, zarząd i radę nadzorczą.

Suma wkładów lub wartości nominalnych akcji wniesionych przez wspólników, stanowiąca majątkowe zabezpieczenie wierzycieli spółki kapitałowej; podlega obowiązkowej ewidencji i zasadom pokrycia.

Połączenie dwóch lub więcej spółek przez przeniesienie całego majątku na spółkę przejmującą albo utworzenie nowej spółki; wymaga uchwał zgromadzeń i wpisu do rejestru.

Ogół praw i obowiązków rodziców wobec dziecka, obejmujący pieczę nad osobą i majątkiem oraz wychowanie; wykonywana zgodnie z dobrem dziecka i interesem społecznym.

Świadczenie pieniężne na rzecz osoby uprawnionej do utrzymania, najczęściej dziecka lub małżonka, ustalane przez sąd z uwzględnieniem usprawiedliwionych potrzeb i możliwości zarobkowych zobowiązanego.

Sądowe rozwiązanie małżeństwa z powodu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia; orzeczenie może obejmować władzę rodzicielską, alimenty i podział majątku wspólnego.

Najszersze prawo rzeczowe do rzeczy, obejmujące uprawnienie do korzystania z niej, rozporządzania nią i pobierania pożytków, z wyłączeniem innych osób i w granicach prawa.

Faktyczne władanie rzeczą, które może być samoistne lub zależne; prowadzi do ochrony posesoryjnej oraz w określonych warunkach do nabycia własności przez zasiedzenie.

Ograniczone prawo rzeczowe obciążające nieruchomość, pozwalające korzystać z niej w oznaczonym zakresie lub żądać określonego zachowania właściciela, np. przechodu lub przejazdu.

Nabycie własności nieruchomości lub rzeczy ruchomej przez nieuprawnionego posiadacza po upływie ustawowego terminu, przy spełnieniu wymogu dobrej lub złej wiary.

Rejestr publiczny prowadzony dla nieruchomości, ujawniający jej stan prawny, właściciela i obciążenia; wpisy korzystają z domniemania prawdziwości i rękojmi wiary publicznej.

Przejście majątku zmarłego na krewnych wskazanych w ustawie, gdy spadkodawca nie sporządził testamentu lub gdy rozrządzenie nie objęło całego spadku; kolejność wyznaczają grupy spadkobierców.

Roszczenie pieniężne przysługujące najbliższym krewnym oraz małżonkowi spadkodawcy, którym testament lub darowizna odebrały należną im część wartości spadku.

Jednostronna czynność prawna na wypadek śmierci, w której spadkodawca rozrządza majątkiem; musi być sporządzony w formie przewidzianej prawem i może zostać odwołany w każdej chwili.

Najwyższy akt prawny Rzeczypospolitej, określający ustrój państwa, zasady ustroju gospodarczego i społecznego oraz wolności i prawa jednostki; ma szczególną moc prawną.

Badanie zgodności ustaw i innych aktów normatywnych z konstytucją, wykonywane przez Trybunał Konstytucyjny; stwierdzenie niezgodności prowadzi do utraty mocy aktu.

Reguła ustrojowa wymagająca, by organy państwa działały wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, a prawo było jawne, stabilne i chroniło prawa jednostki.

Obowiązek zachowania w tajemnicy informacji uzyskanych w związku ze świadczeniem pomocy prawnej, obejmujący także dokumenty i rozmowy; trwa bezterminowo i nie może być uchylony przez klienta.

Zbiór zasad wykonywania zawodu, obejmujący lojalność wobec klienta, niezależność, unikanie konfliktu interesów i godne zachowanie; ich naruszenie może skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną.

Rola procesowa adwokata działającego w imieniu strony na podstawie pełnomocnictwa, z obowiązkiem staranności, informowania klienta i działania wyłącznie w granicach udzielonego umocowania.

Sytuacja, w której interes adwokata lub innego klienta może wpłynąć na niezależność i lojalność wobec osoby korzystającej z pomocy prawnej; wymaga ujawnienia i odmowy prowadzenia sprawy.

Zasada prawa Unii Europejskiej pozwalająca obywatelom państw członkowskich przemieszczać się, osiedlać i podejmować pracę w innych państwach bez dyskryminacji ze względu na obywatelstwo.

Prawo obywateli i spółek unijnych do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w innym państwie członkowskim na równych zasadach z podmiotami krajowymi.

System norm tworzonych przez instytucje Unii oraz traktaty, mający pierwszeństwo i bezpośredni skutek w państwach członkowskich; obejmuje prawo pierwotne i wtórne.

Wniosek sądu krajowego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię prawa unijnego lub ocenę ważności aktu; odpowiedź wiąże sąd w zawisłej sprawie.