Prawo europejskie i międzynarodowe – skutek dyrektyw i prawa jednostki
Zakres egzaminacyjny
Prawo europejskie sprawdza rozumienie pierwszeństwa, skutku bezpośredniego i wykładni zgodnej, a prawo międzynarodowe – m.in. ochrony praw człowieka. W zadaniu trzeba ustalić, przeciw komu i na jakiej podstawie jednostka może dochodzić roszczenia.
Rdzeń
- Prawo UE ma pierwszeństwo przed prawem krajowym w zakresie objętym kompetencjami UE.
- Rozporządzenie stosuje się bezpośrednio w państwach członkowskich; dyrektywa wymaga implementacji i co do zasady nie ma poziomego skutku bezpośredniego.
- Dyrektywa może być powołana bezpośrednio przeciw państwu, jeżeli jej przepis jest jasny, bezwarunkowy i przyznaje jednostce prawo.
- Sąd krajowy stosuje wykładnię zgodną z dyrektywą; przy braku możliwej wykładni jednostka może dochodzić od państwa odszkodowania za szkodę wyrządzoną brakiem implementacji.
- Pytanie prejudycjalne kieruje się do Trybunału Sprawiedliwości UE; skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczy naruszeń EKPC, nie prawa UE jako takiego.
Przykład
Dyrektywa przyznaje pracownikom prawo do dodatkowej ochrony, ale Polska jej nie wdrożyła. Pracownik prywatnej spółki nie może oprzeć pozwu bezpośrednio na dyrektywie przeciw pracodawcy, bo brak poziomego skutku bezpośredniego. Może żądać wykładni zgodnej przepisów krajowych, a jeśli jest ona niemożliwa – rozważyć roszczenie odszkodowawcze przeciw państwu, po wykazaniu warunków odpowiedzialności.
Pułapki
Przypisywanie dyrektywie poziomego skutku bezpośredniego; mylenie rozporządzenia z dyrektywą; kierowanie pytania prejudycjalnego do ETPC; pomijanie warunku jasności i bezwarunkowości normy.