Prawo karne – struktura czynu i formy popełnienia
Co sprawdza zadanie
Prawo karne na egzaminie adwokackim wymaga ustalenia, czy zachowanie wypełnia znamiona czynu zabronionego, czy istnieje okoliczność wyłączająca bezprawność lub winę oraz jaka forma popełnienia wchodzi w grę. Nie wystarczy nazwać przestępstwa; trzeba wskazać przepis i wykazać każdy element.
Rdzeń
- Zasada nullum crimen sine lege: czyn zabroniony musi być określony w ustawie obowiązującej w czasie popełnienia.
- Struktura czynu: podmiot, przedmiot, strona przedmiotowa i podmiotowa; wina jest warunkiem odpowiedzialności.
- Usiłowanie (art. 13 §1 KK) wymaga zamiaru bezpośredniego i bezpośredniego zmierzania do dokonania; przygotowanie jest karalne tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi (art. 14 §1 KK).
- Obrona konieczna (art. 25 KK) odpiera bezpośredni, bezprawny zamach; stan wyższej konieczności (art. 26 KK) poświęca dobro mniejsze dla ratowania większego.
Przykład
A zamierza ukraść telefon z kieszeni B. Wkłada rękę do kieszeni, lecz zostaje zatrzymany przed wyjęciem telefonu. To usiłowanie kradzieży z art. 13 §1 KK w związku z art. 278 §1 KK: A działał z zamiarem bezpośrednim i rozpoczął dokonywanie, a nie jedynie przygotowanie. Nie ma tu dobrowolnego odstąpienia od czynu.
Pułapki
Przypisywanie usiłowania nieumyślnego; uznawanie każdego przygotowania za karalne; mieszanie obrony koniecznej z odwetem po zakończonym zamachu; pomijanie błędu co do okoliczności lub znamienia.