Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych – stosunek pracy i świadczenia
Zakres egzaminacyjny
Zadania z prawa pracy sprawdzają kwalifikację stosunku prawnego, prawidłowość wypowiedzenia, czas pracy oraz roszczenia pracownika. W ubezpieczeniach społecznych liczy się ustalenie tytułu podlegania i przesłanek świadczenia.
Rdzeń
- O charakterze stosunku pracy decyduje przewaga cech z art. 22 §1 KP: osobiste świadczenie pracy, podporządkowanie, odpłatność i ryzyko pracodawcy; nazwa umowy nie przesądza.
- Wypowiedzenie umowy na czas nieokreślony wymaga formy pisemnej i wskazania przyczyny; okres zależy od stażu u pracodawcy: 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące (art. 36 §1 KP).
- Praca nadliczbowa w dniu wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy daje normalne wynagrodzenie i 50% dodatku, chyba że pracodawca udzieli czasu wolnego.
- Ubezpieczenia społeczne: podleganie ZUS zależy od tytułu, a świadczenia chorobowe i emerytalne od spełnienia ustawowych przesłanek.
Przykład
Pracownik zatrudniony od czterech lat otrzymuje wypowiedzenie umowy na czas nieokreślony. Okres wypowiedzenia wynosi trzy miesiące, bo staż przekracza trzy lata. Pracodawca musi złożyć oświadczenie na piśmie i wskazać przyczynę; samo wręczenie ustne jest wadliwe. Jeżeli pracownik podlega szczególnej ochronie, konieczne może być działanie związku zawodowego.
Pułapki
Uznawanie, że nazwa „zlecenie” wyłącza stosunek pracy; pomijanie wymogu przyczyny wypowiedzenia; mylenie dodatku 50% z 100%; traktowanie podlegania ZUS jako automatycznego bez tytułu.