Prawo rodzinne i opiekuńcze oraz prawo spadkowe
Zakres
Prawo rodzinne, opiekuńcze i spadkowe egzaminuje umowy majątkowe małżeńskie, władzę rodzicielską, opiekę i kuratelę oraz dziedziczenie. Notariusz sporządza intercyzy, testamenty, akty poświadczenia dziedziczenia, umowy o dział spadku i oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Reguły
- Ustrój wspólności ustawowej powstaje z mocy prawa; małżonkowie mogą go zmienić umową majątkową małżeńską, która wymaga aktu notarialnego (art. 47 KRO). Umowa może ustanowić rozdzielność, rozszerzyć wspólność lub ją ograniczyć.
- Testament notarialny jest sporządzany w formie aktu notarialnego (art. 950 KC); notariusz odczytuje testament i przyjmuje oświadczenie testatora.
- Dziedziczenie ustawowe następuje według kolejności z art. 931 i nast. KC. Zachowek należy się osobom najbliższym, gdy zostały pominięte lub otrzymały mniej niż ustawowy udział.
- Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku składa się w ciągu sześciu miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołania (art. 1015 § 1 KC); można je złożyć przed notariuszem.
- W sprawach opiekuńczych sąd ustanawia opiekuna, gdy osoba nie ma przedstawiciela ustawowego; kuratora, gdy potrzebna jest pomoc w oznaczonych sprawach.
Przykład
Małżonkowie chcą wyłączyć wspólność majątkową. Podpisują u notariusza umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność. Notariusz poucza, że umowa wymaga formy aktu notarialnego, a jej skutki dotyczą majątku wskazanego w umowie. Jeśli strony chcą objąć rozdzielnością także przyszłe nabycia, musi to wynikać z treści umowy.
Pułapki
Największy błąd to sporządzenie intercyzy w zwykłej formie pisemnej. Inne pułapki: mylenie zachowku z zapisem, pominięcie terminu do odrzucenia spadku i brak pouczenia o odpowiedzialności za długi spadkowe.